:

του Νκου Φελκη απ το matrix24.gr

15 2013

http://www.matrix24.gr/wp-content/themes/34811/scripts/timthumb.php?src=http://www.matrix24.gr/wp-content/authors/Felnikos-8.jpg&w=140&h=145&q=100&zc=1ταν Παρασκευ απγευμα, 17 Νοεμβρου 1995, ταν σχημτιζα τον αριθμ τηλεφνου της κατοικας του ττε πρωθυπουργο Ανδρα Παπανδρου. θελα να μιλσω μαζ του για να σοβαρ θμα: το αναγκαστικ δνειο που εχε συνψει η Τρπεζα της Ελλδος τον Μρτιο του 1942 με το Γ Ριχ.

Η εφημερδα «Επενδυτς», την οποαν διηθυνα, εχε το προηγομενο Σββατο αποκαλψει κατ’ αποκλειστικτητα τι η ελληνικ κυβρνηση με ρηματικ διακονωση ζητοσε απ την ενωμνη Γερμανα του Χλμουτ Κολ την επιστροφ του κατοχικο δανεου (38 εκατ. χρυσς λρες), το οποο ττε υπολογιζταν σε 17 δισ. δολρια 4 τρισ. δραχμς με βση την ισοτιμα δραχμς – δολαρου εκενη την εποχ.

Θυμμαι τις λεπτομρειες του τηλεφωνματος επειδ εχα το θλιβερ προνμιο να εμαι ο τελευταος δημοσιογρφος που μλησε με τον Α. Παπανδρου πριν εισαχθε, δο μρες μετ, στο Ωνσειο, που ουσιαστικ σμανε το πολιτικ και βιολογικ τλος του αεμνηστου ιδρυτ του ΠΑΣΟΚ.

Να σημεισω εδ τι εκενη την περοδο ο Α. Παπανδρου ταν πολιτικ στριμωγμνος λγω εσωκομματικς αμφισβτησης απ την «ομδα των 4» (Σημτης, Πγκαλος, Β. Παπανδρου, Παρ. Αυγερινς), σκανδλων και σκανδαλδους συμπεριφορς της «αυλς» του, και ιδιατερα της συζγου του Δμητρας Λινη.

Η σημεωση εναι απαρατητη για να μεταφερθετε στο κλμα της εποχς και να μπορσετε να κατανοσετε στο σνολ του το ττε κεμεν μου, το οποο αναδημοσιεεται αυτοσιο, καθς -εκτς απ ιστορικ σημασα- μπορε να εξηγσει και τον σημεριν «θρυβο» γρω απ το κατοχικ δνειο και τις οφειλμενες γερμανικς αποζημισεις.

Αποφασισμνος να διεκδικσει απ τη Γερμανα το αναγκαστικ κατοχικ δνειο της Τραπζης της Ελλδος, ψους περπου 4 τρισ. δραχμν, εναι ο πρωθυπουργς, ακμη και μετ την απρριψη απ το γερμανικ υπουργεο Εξωτερικν της ρηματικς διακονωσης της κυβρνησης.

Μλιστα, με δλωσ του στον «Ε» τονζει τα εξς: «Το θμα της επιστροφς του δανεου εναι πολ σαφς. Δεν υπρχει κτι που να θτει σε αμφισβτηση τη διεκδκησ του. Το διαχωρζουμε απ τις αποζημισεις, που εναι ευρτερο και λλης υφς ζτημα. Η διεκδκηση της επιστροφς του κατοχικο δανεου δεν πρπει να σχετζεται με τις καλς σχσεις που χουμε με τη Γερμανα. Δεν θλουμε να δημιουργσουμε προβλματα σ’ αυτς τις σχσεις, μως το ατημ μας εναι δκαιο και θα επιμενουμε σ’ αυτ».

http://pnyka21os.files.wordpress.com/2011/10/pasok7.jpgΟ κ. Α. Παπανδρου, ταν του ζτησα να μου περιγρψει την προ τριακονταετας συνντηση που εχε με τον ττε καγκελριο της Δυτικς Γερμανας για το θμα του δανεου, μου επε: «Πγα στη Βννη το 1965 και συνντησα τον καγκελριο Λοντβιχ ρχαρτ προκειμνου να του θσω, πως εχα την εντολ απ το Υπουργικ Συμβολιο της κυβρνησης του πατρα μου, Γ. Παπανδρου, το θμα των επανορθσεων και της επιστροφς του δανεου.

Ο ρχαρτ αναγνρισε το δκαιο των αιτημτων μας, αλλ μου επε τι δεν μποροσε να γνει τποτε ως του υπρξει συμφωνα ειρνης. Δεν συμφνησε ακριβς να μας επιστραφε το δνειο, αλλ αναγνρισε σαφς το δκαιο της απατησς μας, την ικανοποηση της οποας παρπεμψε μως σε μλλοντα χρνο, μετ την υπογραφ συμφωνας ειρνης, αφο η Γερμανα ττε ταν χωρισμνη σε Δυτικ και Ανατολικ.

Ο πρωθυπουργς, στη διρκεια της συνομιλας μας, αφο εξρε τη στση του «Ε» να κνει πρωτοσλιδο το θμα του δανεου (ως γνωστν, ο «Ε» πρτος και κατ’ αποκλειστικτητα στο προηγομενο φλλο του, της 11ης Νοεμβρου, αποκλυψε τι η κυβρνηση επιδδει ρηματικ διακονωση στη Γερμανα με την οποα ζητεται η επιστροφ του κατοχικο δανεου ψους 4 τρισ. δρχ.), εξφρασε την πικρα του για τον τρπο με τον οποον αντιμετωπζονται τσο σημαντικ θματα.

«Η πολιτικ βουλιζει στην παρακμ. Ασχολεται με τα μικρ, τα ευτελ και τα προσωπικ, αντ να επικεντρνει το ενδιαφρον, την ενασχληση και τις προσπθεις της στα μεγλα και σημαντικ προβλματα των πολιτν και της χρας. Και το θμα της επιστροφς του δανεου εναι σημαντικ και εθνικς σημασας», επε χαρακτηριστικ, στλνοντας να μνυμα με πολλος αποδκτες, και σγουρα εκενους που με πρξεις και δηλσεις τους συντηρον το κλμα νοσηρτητας και παρακμς που επικρατε το τελευταο διστημα.

Ο τρπος αλλ κυρως το φος με το οποο ο κ. Α. Παπανδρου μο διατπωνε τις απψεις του μου καναν πραγματικ εντπωση. Μια σταγνα πκρας για τη μιζρια της πολιτικς και μια σπθα ξαψης για την ουσα του θματος του δανεου.

σο τον κουγα, η φων μου μπλεκταν με τη σκψη μου που αντρεχε σε σα μου εχε πει στενς του συνεργτης. «Με τον Ανδρα μπορες να συζητσεις επ μακρν θματα στρατηγικς και μεγλα -που αφορον το σνολο της χρας- πολιτικ προβλματα. Τα καθημεριν και τρχοντα τον παγνουν και τον κνουν τυπικ και μλλον απμακρο συνομιλητ».

Ο συνεργτης του πρωθυπουργο σως και να χει δκιο, μως ποτ δεν μου χει δσει πειστικ απντηση για την ευθνη του κ. Α. Παπανδρου στη σημεριν παρακμ και κπτωση της πολιτικς. Ας εναι.

Και ας επανλθω στη διεκδκηση του κατοχικο δανεου, την πολιτικ πτυχ της οποας φιλοδοξε να προσεγγσει το παρν σημεωμα. Κατ’ αρχς η απρριψη -και μλιστα με χαρακτηριστικ «γερμανικ» τρπο και φος- της ελληνικς ντας μλλον πανικ δεχνει. Η κυβρνηση του κ. Χ. Κολ γνωρζει αρκοντως καλ τι το ατημα της κυβρνησης του κ. Α. Παπανδρου εναι μια «επιθετικ» διπλωματικ ενργεια.

Οι Γερμανο -και αν δεν το ξρουν- εκτιμον -και σωστ- τι η Ελλδα, θτοντας επισμως για πρτη φορ ζτημα επιστροφς του κατοχικο δανεου, στοχεει σε πολ περισστερα απ αυτ καθαυτ την επιστροφ του δανεου.

Θλει να μετατρψει το δνειο σε «δοκ ισορροπας» των ελληνογερμανικν σχσεων. Αναβαθμζεται εξ αντικειμνου στη διακρατικ -και χι μνο- σχση με τη Γερμανα. Μετατρπεται απ ννος που τρει κλωτσις απ τον γγαντα σε εταρο με τουλχιστον λγο και δικαιματα.

Εφεξς υπρχει να διαπραγματευτικ ατο που μπορε να ανασρεται και να αξιοποιεται. Το εκολο και σως ευκταο για τη γερμανικ διπλωματα θα ταν να επιστραφε το δνειο (μρος λο σε μετρητ με λλους συμψηφισμος, δεν χει σημασα) και να «καθαρσει» εφπαξ με την Ελλδα, στλνοντς τη στη θση που ταν.

μως αυτ θα νοιγε τους «ασκος του Αιλου» και την ρεξη και των υπολοπων κρατν που διεκδικον αποζημισεις απ τη Γερμανα.

Το καλτερο για τους «βρειους φλους» μας θα ταν να υπρξει μυστικ -πως και με το Βλγιο- διευθτηση. μως αυτ θα ακρωνε το διπλωματικ και πολιτικ πλο της Ελλδας και θα αποδεκνυε τι η ενργεια της ρηματικς διακονωσης γινε χωρς σχεδιασμ και στρατηγικ προβολ στο σνολο των εφαπτμενων σχσεων των δο χωρν στην Ευρωπακ νωση, τα Βαλκνια και τη νοτιοανατολικ λεκνη της Μεσογεου.

«Το δλημμα του φυλακισμνου», που φανεται να αντιμετωπζει σ’ αυτ την περπτωση η Γερμανα, δεν πρπει μως να παρασρει την κυβρνηση στην «αποκοτι του υπερφαλου». Τρα οι τνοι πρπει να πσουν.

Οι εντυπσεις λλωστε κερδθηκαν, εν η Χγη, αλλ και στην ακραα περπτωση το Ευρωπακ Δικαστριο, πντα υπρχουν. Το βμα γινε και δεν μπορε να μενει μετωρο λγω των δημοσων και «ιδιωτικν» απειλν παραγντων της γερμανικς πλευρς «για τις εκκρεμτητες της Ελλδος στην περιοχ της και στην Ευρπη». Πρπει να ολοκληρωθε. Να πατσουμε σταθερ, και ταν χρειαστε, κνουμε και το επμενο.

Για την Iστορα σημεινουμε τι ο Ανδρας Παπανδρου εναι ο μοναδικς πρωθυπουργς που θεσε και επισμως, με ντα, το θμα της επιστροφς του κατοχικο δανεου.

Με εντολ του ο ττε υπουργς Εξωτερικν και σημερινς Πρεδρος της Δημοκρατας Κρ. Παπολιας ετομασε ρηματικ διακονωση, την οποαν ανλαβε να παραδσει στο γερμανικ υπουργεο Εξωτερικν ο ττε πρσβης μας στη Γερμανα κ. Μπουρλογιννης.

Η ντα απερρφθη απ τον ττε καγκελριο Χλμουτ Κολ και οι επμενοι πρωθυπουργο, Κ. Σημτης και Κ. Καραμανλς, δεν ανακνησαν εκ νου το θμα.

Σμερα, και υπ τις παροσες συνθκες ντασης μεταξ Ελλδος και Γερμανας λγω της, μχρι τοδε τουλχιστον, αρνητικς στσης των Γερμανν στο «ευρωπακ σχδιο σωτηρας» της χρας μας, εναι επσης δσκολο -αν χι «αυτοκτονικ» πολιτικ- να τεθε.

Αργτερα και σε λιγτερο ταραγμνους καιρος θα μποροσε η ελληνικ κυβρνηση να επαναφρει το θμα, ευελπιστντας χι σως στην καταβολ χρημτων, αλλ στην ικανοποηση του αιτματος μσω κποιων λλων μεθδων.

Για παρδειγμα, θα μποροσε να τμμα του να συμψηφισθε με την ανληψη απ τους Γερμανος της υποχρωσης να εκτελον μεγλα ργα στη χρα μας, πως ο εκσυγχρονισμς του σιδηροδρομικο δικτου, τον οποον μως μλλον αναλαμβνουν οι Γλλοι, η ενσχυση της πολεμικς μας μηχανς, η αποπληρωμ μρους του εξωτερικο μας χρους, το οποο ειδικ στη σημεριν δημοσιονομικ συγκυρα θα ταν «δρο Θεο» κ..

Για την Iστορα επσης σημεινουμε τι πριν απ τον Α. Παπανδρου το θμα εχε θσει ο Αντ. Σαμαρς (υπουργς Εξωτερικν της Ν.Δ.) στις 18 Απριλου 1991, υπ τπον μως προφορικο ερωτματος στον ττε υπουργ Εξωτερικν της Γερμανας κ. Γκνσερ, στη διρκεια συνομιλιν στην Αθνα, και εισπραξε αρνητικ απντηση.

Ενδιαφρον παρουσιζει και η ιστορα του κατοχικο δανεου, καθς και το ψος στο οποο υπολογζεται σμερα. Το 1942, και προκειμνου να ενισχυθε ο Ρμελ στις επιχειρσεις του στην Αφρικ, οι δυνμεις κατοχς της ναζιστικς Γερμανας πραν απ την Τρπεζα της Ελλδος με αναγκαστικ δνειο -που υπεγρφη στη Ρμη στις 14 Μαρτου 1942- 38 εκατ. χρυσς λρες (λλοι υπολογισμο με βση το δολριο αναφρουν απατηση 135,8 εκατ. δολαρων ΗΠΑ τους 1947).

Για πρτη φορ ετθη θμα επιστροφς του δανεου στη δισκεψη του Παρισιο (Δεκμβριος 1945 – Ιανουριος 1946) απ το μλος της ελληνικς αντιπροσωπεας καθηγητ Ιωννη Σμπαρονη.

Το δνειο δεν επεστρφη ποτ, αφο το 1953 με την υπογραφ της Συνθκης του Λονδνου η καταβολ των γερμανικν επανορθσεων ανεβλθη μχρι να ρυθμιστε οριστικ το λεγμενο «γερμανικ ζτημα» (η ενοποηση, δηλαδ, των δο Γερμανιν).

Η Ελλδα, το 1964 και επ κυβερνσεως Γ. Παπανδρου, στλνει στη Βννη τον καθηγητ γγελο Αντωνπουλο και το 1965 τον ττε υπουργ Συντονισμο Α. Παπανδρου, προκειμνου να συζητσουν τη διευθτηση του προβλματος. Ο ττε καγκελριος Λοντβιχ ρχαρτ απντησε (πως αποκλυψε ο Α. Παπανδρου στη Βουλ στις 28/5/1991) τι «το δνειο θα επιστραφε μλις κλεσει το θμα της Γερμανας.

Το Τεχος του Βερολνου πφτει, οι δο Γερμανες ενοποιονται, αλλ η κυβρνηση Κολ αρνεται τη νμιμη ελληνικ απατηση με το αιτιολογικ τι «η συνθκη των 4+2» (ΗΠΑ, Ρωσα, Γαλλα, Βρετανα + Δ. Γερμανα – Α. Γερμανα) που ενοποιε τις δο Γερμανες δεν ισοδυναμε με συνθκη ειρνης.

Οι δολιχοδρομες των Γερμανν θεωρονται μως αστρικτες απ νομικς πλευρς, πως χουν αποφανθε γκυροι ειδικο επιστμονες. Το ψος του δανεου που πρπει σμερα να επιστρψει η Γερμανα θα χρειαστε αρκετος προπολογισμος για να προσδιοριστε.

Η εγκυρτερη εκδοχ πντως θεωρεται αυτ του καθηγητ Α. Αγγελπουλου, ο οποος στις 5/3/1991 το εκτιμοσε στα 15 δισ. δολρια. Με επιτκιο 3% το 1995 ανερχταν στα 16,8 δισ. δολρια, δηλαδ περπου 3,7 τρισ. δραχμς.

Δεν γνωρζω πσο μπορε να αποτιμται σμερα, αφο χουμε αλλαγ ισοτιμιν, παρξη κοινο ευρωπακο νομσματος (ευρ), συχνς αλλαγς επιτοκων, δεν εναι μως και δσκολο να βρεθε εν συσταθε απ κοινο μα ομδα ειδικν προς τοτο.

Σγουρα μως δεν χει δκιο ο εκπρσωπος του γερμανικο υπουργεου Εξωτερικν, αξιτιμος κριος Αντρας Πσκε, ταν υποστηρζει τι η Γερμανα χει εκπληρσει τις υποχρεσεις της ναντι της Ελλδος.

Η αλθεια εναι τι το θμα δεν χει διευθετηθε και εξακολουθε να υφσταται. Εναι διαφορετικ ζτημα και λθος τακτικ να συσχετζεται με τη σημεριν οικονομικ και δημοσιονομικ κρση της χρας να εντσσεται στον «θρυβο» των ημερν ως απντηση στα αρνητικ δημοσιεματα του γερμανικο Τπου.

Το θμα πρπει εν ευθτω χρνω να επανεξεταστε με νηφλιο τρπο και με δημιουργικ προσγγιση εκατρωθεν στε να συμβλει στην περαιτρω ανπτυξη των διμερν σχσεων των δο χωρν επ’ ωφελεα και των δο εντς της ευρωπακς οικογνειας.

 

ΥΣΤΕΡΟΓΡΑΦΟ: Το κεμενο αυτ δημοσιετηκε στον «Κσμο του Επενδυτ» πριν τρα χρνια και κτι, στις 28 Φεβρουαρου 2010, ταν η ττε κυβρνηση του Γ. Παπανδρου εχε αρχσει τις συζητσεις για να υπαχθε η χρα σε μνημνιο. Θεωροσα τι η χρνια αυτ εκκρεμτητα και διεκδκηση της Ελλδας πρεπε να μπει στο τραπζι των συζητσεων και των διαπραγματεσεων με την Γερμανα των Μρκελ-Σιμπλε ως αντιστθμισμα των πισεων, αλλ και για να υπρξει ευνοκ σχδιο δανειοδτησης. Νομζω πως τποτε περισστερο δεν χω να προσθσω σμερα που η συζτηση αποκτ εκ νου επικαιρτητα. Η συζτησ μου με τον ττε πρωθυπουργ Ανδρα Παπανδρου, πριν περπου 18 χρνια, πιστεω εκτς απ ιστορικ αξα χει και πολιτικ σημασα για το πς μπορε σμερα να κινηθε η κυβρνηση του Αντ. Σαμαρ στο θμα της διεκδκησης του αναγκαστικο δανεου και των οφειλμενων γερμανικν αποζημισεων.