Βασλης Φουρτονης, συνταξιοχος δσκαλος

13 2014

Εκοσι οκτ κερκια σβησε πριν απ λγες ημρες ο καθηγητς Πτρος Θμελης, γιορτζοντας τα 28 χρνια που κλεισε στην Αρχαα Μεσσνη.

Ο αρχαιολγος απ τη Θεσσαλονκη, που κατφερε να βλει στον παγκσμιο χρτη την Αρχαα Μεσσνη, Πτρος Θμελης, στο νεοανακαλυφθν ρωμακ ψηφιδωτ

Ο αρχαιολγος Πτρος Θμελης που κατφερε να βλει στον παγκσμιο χρτη την Αρχαα Μεσσνη

Χρνια σκληρς δουλεις, κπων και αγωνας, μα και δικαωσης για τον αρχαιολγο απ τη Θεσσαλονκη, που κατφερε να βλει στον παγκσμιο χρτη την Αρχαα Μεσσνη. Τρα πια δεν εναι μνο οι Μυκνες και η Ολυμπα, μα και ο υπροχος χρος της Αρχαας Μεσσνης που χτισε ο Επαμειννδας το 370 π.χ.
Εργατικς, μεθοδικς, δουλεει λα αυτ τα χρνια με πεσμα και θληση, χωρς να συμβιβαστε με τα ποια συμφροντα δυσκολεουν το ργο του. Δεν εναι λγες οι φορς που συγκροστηκε ετε με την τοπικ κοινωνα, ετε με συντεχνιακ συμφροντα. Και το ταξδι δεν τελεινει εδ. Οι ανασκαφς συνεχζονται και θα συνεχιστον και τα επμενα χρνια, σπου ολκληρη η πλη να ρθει στο φως.
Φτος γνονται εργασες στην Αγορ, στο Θατρο, στη συνοικα του Θετρου αλλ και στα τεχη, που αναστηλνεται νας πργος μετ την εμβληματικ Αρκαδικ Πλη. Οι επισκπτες θα δουν και ναν εντυπωσιακ κονα, κοντ στην Αγορ, ψους 10 μτρων περπου. Επνω στον κονα ταν νας μεγλος χλκινος ανδριντας, που δεν χει βρεθε. Επσης φτος ολοκληρθηκε η αναστλωση του συνλου της ανατολικς στος του Γυμνασου, εν στο πργραμμα μπκε και η ανακανιση της Παλαστρας, με χρματα που χει προσφρει ιδιτης.
Πρασαν 28 χρνια απ ττε που ο Γεργιος Μυλωνς, γενικς γραμματας της Αρχαιολογικς Εταιρεας, ανθεσε τον Πτρο Θμελη τη διεθυνση των ανασκαφν στην Αρχαα Μεσσνη: «μουν ακμη σχετικ νεαρς και εξεπλγην ταν, μετ τον θνατο του Ορλνδου, που εχε σκψει στη Μεσσνη, με κλεσε ο Γεργιος Μυλωνς για να μου αναθσει τη διεθυνση των ανασκαφν. Θεωροσα αυτ το ργο πρα πολ δσκολο, τιτνιο θα λεγα. Να φανταστες τι ο αρχαιολογικς χρος ταν ανπαρκτος, δεν φαινταν τποτα, ταν λα θαμμνα στα χματα. Μνο στο στδιο εξεχαν μερικς κολνες».

Στα μεγλα ργα 


Τα Ρωμακ Λουτρ

Τα Ρωμακ Λουτρ

Ο Πτρος Θμελης δεν μποροσε να αρνηθε, επε μως τι δεν εχε καμι διθεση να ρχεται στην περιοχ για 2-3 εβδομδες τον χρνο, να σκβει και μετ να ξαναθβει τα ευρματα να τα αφνει κθετα. Ζτησε, λοιπν, υποστριξη να ενταχθε η Αρχαα Μεσσνη στα μεγλα ργα πολιτισμο, να αγοραστε η γη. Πργματι ο Γεργιος Μυλωνς, με τις προσβσεις που εχε στην κυβρνηση, πτυχε το 1986 να ενταχθε η Αρχαα Μεσσνη στα μεγλα ργα πολιτισμο, μαζ με τη Βεργνα, τον Μιστρ και τη Δλο. τσι, πως λει ο διος, ανασκαφικς εργασες εξασφλισαν χρηματοδοτσεις απ τα ευρωπακ προγρμματα, επιπλον μως «χτπησα και πρτες ιδιωτικς και κατφερα να χω χρηματοδοτσεις στε να κνω απευθεας αγορς κτημτων. Οι κτοικοι ττε με παρακαλοσαν να πουλσουν τα κτματ τους, τα εχαν χρσα οι περισστεροι, δεν τους ενδιφεραν. Αγορσαμε 400 στρμματα περπου στην πρτη 5ετα. Αυτ μας νοιξε νους ορζοντες».
Χρειστηκε να περσουν περπου δκα χρνια στε το ργο του Πτρου Θμελη να αρχσει να φανεται και να αποκαλπτεται με εντυπωσιακ τρπο η πλη της Αρχαας Μεσσνης: «Επα τι πτυχα στα δκα χρνια περπου. Εχε αρχσει να δεχνει το πργμα. Καθς αγραζα γη σκαβα κιλας για να φρω στην επιφνεια τα μνημεα. Ττε κατλαβα τι αυτο του εδους τα μνημεα, των μεγλων διαστσεων, θα πρπει να τα αναστηλσεις, τα δια σου μιλνε, σου λνε σκωσ με ρθιο, μη με αφνεις στη λσπη. τσι και γινε...

Τρπεζες αγορανμων

Τρπεζες αγορανμων

Σμερα η Αρχαα Μεσσνη χει αναγνωριστε, παγκοσμως θα λεγα, ως να ργο πρτυπο ως προς τη μορφ του και τη διαχερισ του. Εναι νας χρος ανοιχτς, ελεθερος, ποτ δεν λμε χι να μπανει ο κσμος, να φωτογραφζει να μελετει, να κνει ,τι θλει, να παζει θατρο, να δνει συναυλες. Θα προσπαθσω και θα το πετχω νομζω, αν χι φτος σγουρα του χρνου, να γνουν εδ εκθσεις μοντρνας τχνης, ακμη και εκθσεις αγροτικν προντων, με μεσσηνιακ προντα». Μα απ τις μεγλες εκκρεμτητες στην Αρχαα Μεσσνη εναι η ανγερση του νου μουσεου, θμα που φανεται τι διχζει τα δο χωρι της περιοχς.


Ο Πτρος Θμελης σημεινει πντως τι η χωροθτησ του χει γνει και το κτριο θα ανεγερθε ξω απ τον αρχαιολογικ χρο, «πρπει να γνει ξω απ τα τεχη, εκε που δεν θα φανεται και εκε που θα καταλξουν οι τουρστες μετ την ξενγηση».

Βθρα αγαλμτων της οικογνειας των Φλαβων

Βθρα αγαλμτων της οικογνειας των Φλαβων

Πριν απ λγες ημρες ο καθηγητς Πτρος Θμελης μας ξενγησε στους χρους που ανασκφηκαν τελευταα και αποκαλφθηκαν σπουδαα ευρματα πως η Συνοικα των πλουσων, τα Ρωμακ Λουτρ αλλ και τα Εργαστρια των Αγορανμων.
Το θατρο της Αρχαας Μεσσνης εναι απ τα πιο εντυπωσιακ μνημεα αυτς της πλης. χει μλιστα, πως σημεινει ο κ. Θμελης, «μα ιδιαιτερτητα, εναι το μνο θατρο που το βλπεις αμσως απ την εσοδο του αρχαιολογικο χρου και μλιστα απ πνω. λα τα λλα θατρα οι επισκπτες τα βλπουν απ κτω». Φτος στο θατρο προστθηκαν ακμη δο σειρς σε λες τις κερκδες και θα μπουν λλες τρεις, τουλχιστον, μχρι το φθινπωρο.

 

 

12.000 θεατς 
Ο κ. Θμελης τονζει: «Εναι να μνημεο που τελικ κνει τη διαφορ εδ στη Μεσσνη. ταν να τερστιο θατρο, περπου τσο μεγλο σο της Μεγαλπολης. Στην πρτη του φση μποροσε να περιλβει 12.000 ανθρπους καθιστος. Εμες θα αναστηλσουμε περπου λο το κτω κολος και θα χουμε καθιστος σε λθινα καθσματα γρω στους 2.000 ανθρπους. Και αν βλουμε και πγκους θα φτσουμε περπου στους 2.500». Για την αναστλωση του θετρου προσφερε χρηματοδτηση το δρυμα Σταρος Νιρχος.
«Εγ δεν ξεπουλω σε καννα κεφλαιο τα αρχαα. Εγ παρνω απ τo κεφλαιο χρματα για να τα δνω στους προλετριους αρχαιολγους και τους εργτες». Αυτ εναι η απντηση του Πτρου Θμελη στον Σλλογο Ελλνων Αρχαιολγων που τον κατηγρησε για «προσπθεια οικονομικς εκμετλλευσης ακμη και της επιστημονικς διαδικασας της αρχαιολογικς ρευνας».
Ο λγος της αντδρασης του Συλλγου, πως λει ο καθηγητς, εναι το τι «ζτησα να συνεργαστ με ξενοδοχειακ συγκροτματα στε να στλνουν ξνους να συμμετχουν μαζ μας στη διαδικασα, πως συμμετχουν εδ και χρνια οι Γιαπωνζοι, που δεν εναι αρχαιολγοι και λλοι νθρωποι μεγλοι, 60, 70 ακμη και 80 ετν, απ την Πρετρια της Νοτου Αφρικς». Ο καθηγητς τνισε τι η δικ του προσπθεια αποτελε καννα σε λο τον κσμο, σημεινοντας μλιστα τι στο Ισραλ ακμη και οι αρχαιολγοι πληρνουν χλια ευρ τον μνα για να προυν μρος στις ανασκαφς.

Πολχρωμο ψηφιδωτ

Λεπτομρεια ψηφιδωτο δαπδου ανδρνος

Λεπτομρεια ψηφιδωτο δαπδου ανδρνος

Πριν απ το θατρο της Αρχαας Μεσσνης, ο Πτρος Θμελης και οι συνεργτες του ανασκπτουν μια συνοικα πλουσων. Συνθως, σημεινει ο καθηγητς, δπλα στα θατρα βρσκεται μια συνοικα με σπτια αριστοκρατν της ρωμακς εποχς. Ο καθηγητς επισημανει τι τα καλτερα δωμτια στα σπτια αυτ λγονταν ανδρνες και εκε οι νδρες συμποσιζονταν. Μλιστα στα συμπσια μποροσαν να προυν μρος αυλητρδες και εταρες που ταν μορφωμνες και συζητοσαν με τους νδρες. Φτνοντας σε αυτν τη συνοικα ο επισκπτης μπορε πλον να αντικρσει να εντυπωσιακ πολχρωμο ψηφιδωτ. Στο κντρο μλιστα φρει την επιγραφ του δημιουργο του, που πρπει να ταν φημισμνος: «Παρμονος Αναγνστης Εποησε». Ψηφιδωτ χουν και λλα σπτια της συνοικας που φανεται τι ταν πρα πολ σημαντικ και σε τοποθεσα πνω απ το θατρο, την κρνη της Αρσινης, τη βρεια στο της Αγορς, το Ασκληπιεο.
Με πλινο πτωμα
Εδ και τρα χρνια ο Πτρος Θμελης σκβει την Αγορ της Αρχαας Μεσσνης, που ταν απραντη και με πολλ μνημεα. δη χει φρει στο φως τον να της θες Μεσσνας, την οποα τρα στερενει, εν με χορηγες απ ιδιτη θα σκψει για να φρει στο φως και τους λλους τρεις ναος που κατγραψε ο Παυσανας, του Ποσειδνα, του Δα Σωτρα και της Αφροδτης. Στην Αγορ μως βρκε συμπτωματικ και Ρωμακ Λουτρ, να πολ ενδιαφρον μνημεο για τους επισκπτες, που εντυπωσιζονται απ τα πλινα κολονκια πνω στα οποα στηριζταν το πλινο πτωμα του λουτρο. Τα λουτρ ταν υπκαυστα, θερμανονταν με φωτι που ναβε κτω απ το πλινο πτωμα.

Ο λεγχος των εμπρων 
Η τερστια Αγορ της Αρχαας Μεσσνης ταν χρος περιπτου, επδειξης, αναψυχς. ταν τοιχογραφημνη και περιελμβανε επτ κγχες με αγλματα.
Στην ανατολικ της κρη βρθηκε ακμη να πολ ενδιαφρον ερημα σε πολ καλ κατσταση. Πρκειται για τρα μαρμρινα τραπζια με τα μτρα της εποχς, στα οποα γινταν ο αγορανομικς λεγχος. Ο λεγχος γινταν με ειδικς πτρινες κοιλτητες, διαφορετικο μεγθους σε κθε τραπζι, λλη για το κρασ, λλη για το λδι, λλη για τα σιτηρ κ.λπ. Ο αγορανομικς λεγχος των εμπρων γινταν τουλχιστον μα φορ τον χρνο.

Αυτοκρατορικ χνη
Επσης στην Αγορ ο Πτρος Θμελης με τους συνεργτες του βρκαν βθρα της αυτοκρατορικς οικογνειας των Φλαβων, του Βεσπεσιανο, του γιου του Ττου, του λλου του γιου Δομιτιανο και της Σεβαστς, συζγου του Δομιτιανο.
Το εξαιρετικ ενδιαφρον εναι τι το βθρο του αυτοκρτορα Δομιτιανο εναι κατεστραμμνο στην περιοχ της επιγραφς του ονματς του, εν και στο βθρο της Σεβαστς το νομα του συζγου της, Δομιτιανο, χει σβηστε με βαιο τρπο.
Ο καθηγητς εξηγε τι μετ θνατον ο Δομιτιανς καταδικστηκε απ τη Σγκλητο, λγω της αυταρχικτητς του, με την ποιν του σβησματος της μνμης του. τσι στην Αρχαα Μεσσνη καθαιρθηκε το γαλμ του, εν σκαλστηκε και το νομ του στο βθρο, στε να μην υπρχει, καθς επσης το διο γινε και με το νομ του στο βθρο με το γαλμα της συζγου του!
Πντως, ο κ. Θμελης σημεινει τι η αυτοκρατορικ οικογνεια των Φλαβων δωσε βρος στην ανπτυξη της αγροτικς οικονομας και χρηματοδτησε αποστραγγιστικ ργα, την αναδιανομ γαιν κ.λπ. Ττοια ργα πρπει να γιναν και στη Μεσσηνα, γι' αυτ και η Μεσσνη τος τμησε.