!

Βασλης Φουρτονης, δσκαλος, απ το ρσικο περιοδικ «Νμερ»

30 2013

Ολοκληρνεται η οικοδμηση του ναο της Αγας Σκπης της Υπεραγας Θεοτκου, που σντομα θα διεκδικε μια θση στην πεντδα των μεγαλτερων ναν του κσμου με παραδοσιακ βυζαντιν ψηφιδωτ

Στη περιοχ Γισενεβο της Μσχας ολοκληρνεται η οικοδμηση του ορθδοξου καθολικο ναο της Αγας Σκπης της Υπεραγας Θεοτκου. Θα αποτελσει τον πρτο και τον μοναδικ, προς το παρν, να, κτισμνο κατ τα αυστηρ βυζαντιν πρτυπα και θα υπενθυμζει μ' αυτν τον τρπο τι ο Χριστιανισμς ρθε στην παλαι Ρωσα απ την Κωνσταντινοπολη.

Μα απ τις παραδσεις του βυζαντινο καννα εναι το λιτ εξωτερικ των εκκλησιν μαζ με την ιδιατερα πλοσια, λαμπρ εσωτερικ διακσμηση, καθς συμβλιζε την εξωτερικ σεμντητα του ανθρπου και την πλοσια εσωτερικ ζω του.

να λλο χαρακτηριστικ των βυζαντινν εκκλησιν αποτελε η εκτενς  χρση ψηφιδωτν, περτεχνης διακσμησης που συμπεριλαμβνει απεικονσεις πουλιν, ζων, καθς και του μαρμρου και λγων τοιχογραφιν. Δυστυχς, τα μωσακ χρησιμοποιονταν σπανως στη Ρωσα, λγω του υψηλο κστους, εν οι ναο διακοσμονταν κυρως με τοιχογραφες, και γι' αυτν το λγο σμερα στη Ρωσα δεν σζονται δεγματα πρωττυπων βυζαντινν μωσακν. Διατηρθηκαν αποσπασματικ σε λγες εκκλησες του Κιβου.

 

Εργαστριο ψηφιδωτν βυζαντινς τεχνοτροπας 

Ακμη στο στδιο του σχεδιασμο του ναο της Αγας Σκπης, ελφθη η απφαση να τηρηθε, στο μγιστο βαθμ, η βυζαντιν τεχνοτροπα και να διακοσμηθε σχεδν το 70% του εξωτερικο χρου με μωσακ.

Για να γνει αυτ, προσκλθηκαν φημισμνοι τεχντες μωσακο της Μσχας και με τη συνδρομ τους δημιουργθηκε το εργαστριο του ναο. πως λει η καλλιτχνιδα Γεκατερνα Μαρισκινα, το 2008 οι πρτοι ξι αγιογρφοι λαβαν την ευλογα και ρχισαν να δουλεουν το μωσακ δοκιμαστικ. Εκπαιδετηκαν απ τους ειδικος του εργαστηρου του Αλεξντρ Καρναοχοφ, που συνεχζουν και σμερα να βοηθον τους τεχντες του ναο. Κποιοι σχηματζουν τα πρσωπα και τις μορφς των αγων, λλοι δημιουργον σχδια και γρμματα, λλοι ασχολονται με το φντο…

Σμερα υπρχουν κι λλες εκκλησες που παραγγλνουν μωσακ στο εργαστριο του ναο της Αγας Σκπης. Για τα ργα αυτ χρησιμοποιονται γχρωμες φυσικς πτρες -μρμαρο, νυχας, τραβερτνο και σμλτο (ειδικ τεχνικ εφυλωσης). Το σμλτο υπρχει γχρωμο (πνω απ εκατ διακριτ χρματα και αποχρσεις) και χρυσ (παρασκευζεται απ φυσικ χρυσ). Το χρυσ σμλτο χρησιμοποιεται κυρως στη δημιουργα του πσω φντου, και αυτ δημιουργε την εντπωση τι ο βυζαντινς νας λμπει απ μσα. Μα απ τις πιο δσκολες διαδικασες στην κατασκευ ενς εσωτερικο, σμφωνα με την Γεκατερνα Μαρινσκινα, εναι η επιλογ των χρωμτων και η γνεση της σνθεσης: πρπει να συνευρεθον η τοιχογραφα, το ψηφιδωτ και ο δικοσμος απ λευκ μρμαρο, μριμνα προσκεκλημνων γλυπτν.

 

Η διακσμηση του ναο

Ο νας της Αγας Σκπης της Υπεραγας Θεοτκου χωρζεται σε δο τμματα: το κτω τμμα αποτελον ο μικρς νας του Αρχαγγλου Μιχαλ (βαπτιστριο προς τλεση βαπτσεων) και το πνω - ο κριος νας. Τα (κατασκευαστικ/διακοσμητικ) ργα επικεντρνονται σμερα στον πνω να, η διακσμηση του οποου θα αποτελεται, επ το πλεστον, απ μωσακ. χει δη ολοκληρωθε η διακσμηση του τρολου της κεντρικς αψδας, που σμφωνα με τον βυζαντιν καννα εγγρφεται η απεικνιση του Παντοκρτορα. Τα δκτυλα του δεξιο χεριο του Κυρου ευλογον, εν στο αριστερ του χρι κρατ το Ευαγγλιο, ανοιχτ στην σελδα με τους στχους: "Εγ εμαι το φως το κσμου· ποιος ακολουθε εμνα, δεν θα περπατσει στο σκοτδι, αλλ θα χει το φως τς ζως".

χει ολοκληρωθε η διακσμηση της οροφς του κεντρικο και μεγαλτερου τρολου που κορυφνεται με ναν βυζαντιν σταυρ περικυκλωμνο απ αγγλους, ο οποος συμβολζει τη σωτηρα της ανθρωπτητας. Αν και απομνει να ολοκληρωθε το τμμα του ιερο, να διακοσμηθον οι τοχοι και οι πεσσο, φτος το φθινπωρο οι καλλιτχνες σκοπεουν να θσουν την τελευταα τελεα.

Σε αντθεση με τον πνω να, το βαπτιστριο εναι δη τοιμο, λειτουργε και εκε τελονται ακολουθες. Ο κτω νας εναι επσης μοναδικς – στο εσωτερικ του χουν αναπλασθε ακριβ προπλσματα του συνλου των πντε μεγαλτερων ιερν του Χριστιανισμο που βρσκονται στα Ιεροσλυμα, στον να του Παναγου Τφου: του στρου της Βηθλεμ, του Παναγου Τφου, της Στλης του Χρσματος, του Τφου της Παναγας, του Γολγοθ. Επσης, στον να χει αναπλασθε η Φυλακ που κρατθηκε ο Χριστς τη νχτα πριν τη Σταρωση, η Στλη του γιου Φωτς και ο λθινος νεροκουβαλητς απ τη Καν της Γαλιλαας - το σμβολο του πρτου θαματος που κανε ο Ιησος Χριστς (η μετουσωση του νερο σε ονο).

 

Οι πντε καλτεροι τεχντες

Η δημιουργα ενς μωσακο εναι δσκολο ργο και απαιτε μεγλη υπομον και σπουδ. Για το κθε τετραγωνικ του μωσακο χρειζονται, ανλογα με την πολυπλοκτητα του σχεδου, απ μα ως και μερικς εβδομδες. Συνολικ, 2,500 τετραγωνικ θα καλυφθον με μωσακ στον να της Αγας Σκπης - μπορετε να φανταστετε τον γκο του ργου που χουν ν’ αντιμετωπσουν οι τεχντες.

Σε αντθεση με την τοιχογραφα, το μωσακ εναι ανθεκτικτερο στον χρνο. Δεν κινδυνεει οτε απ την υγρασα, οτε απ τις εναλλαγς της θερμοκρασας, οτε απ το δυνατ φως του ηλου, κι αυτ εναι εξαιρετικ σημαντικ για τις ρωσικς κλιματικς συνθκες: σχεδν λες οι ρωσικς εκκλησες εχαν τοιχογραφες, εναι, μως, ραγε πολλ απ τα πριμα ργα που διατηρθηκαν ως τις μρες μας; Μνο λγα σπαργματα…

πως λνε οι ειδικο, μετ την ολοκλρωση του κτσματος και της διακσμησς του, ο νας της Αγας Σκπης της Υπεραγας Θεοτκου στο Γισενεβο, χρη στην πισττητα της υλοποησης του βυζαντινο καννα και την κταση του μωσακο, θα εναι ξιος να ανκει στην πεντδα των μεγαλτερων ναν του κσμου με παραδοσιακ βυζαντιν ψηφιδωτ, να αισθανθε το μεγαλεο τους και να μοιραστε το πνεμα της πριμης Ορθοδοξας.