Βασλης Φουρτονης, δσκαλος

Δευτρα 1 Ιουλου 2013

Ενας λληνας μετανστης στις ΗΠΑ γρφει για τη Χρυσ Αυγ: Η συγκλονιστικ επιστολ του για την βα εναντον των μεταναστν  Οι συνθκες στις οποες ζουν οι σημερινο μετανστες στην Ελλδα εναι αντστοιχες με εκενες των παπποδων μου στην Αμερικ, γρφει ο Ελληνοαμερικανς Zeese Papanikolas, γις μεταναστν στις ΗΠΑ, η οποα δημοσιετηκε στον ισττοπο πολιτικς, πολιτισμο και ιδεν chronosmag.eu.

Ο Ζσης Παπανικλας γεννθηκε το 1942 στις Η.Π.Α., στο Σωλτ Ληκ Στυ (κοντ στα Βραχδη ρη) της Πολιτεας της Γιοτα, και εναι εγγονς οικογενειν Ελλνων μεταναστν. Μητρα του ταν η γνωστ συγγραφας και ιστορικς ελληνοαμερικανικν θεμτων Ελνη Παπανικλα.

Ο Ζσης Παπανικλας αποφοτησε απ το Πανεπιστμιο του Σαν Φρανσσκο και στη συνχεια κανε μεταπτυχιακς σπουδς στις Καλς Τχνες στο Πανεπιστμιο του Στνφορντ, εν διετλεσε καθηγητς στο Ινστιτοτο Τχνης του Σαν Φρανσσκο (Καλιφρνια).

χει γρψει σειρ βιβλων για την αμερικανικ ιστορα και πολιτισμ, καθς και το Buried Unsung (1982), τη βιογραφα του λληνα μετανστη και συνδικαλιστ Λοη Τκα, να απ τα θματα της περφημης Σφαγς του Λντλοου, με την οποα και ληξε δοξα η απεργα των ανθρακωρχων στο Κολορντο (1913-14). Το Buried Unsung κυκλοφρησε στα ελληνικ με τον ττλο Αμοιρολιτος (Κατρτι, Αθνα 2002).

Ακολουθε το κεμενο της επιστολς, πως δημοσιεθηκε στα ελληνικ στον ισττοπο chronosmag.eu, σε μετφραση Στφανου Θεοδωρδη:

ταν βρσκομαι στην Αθνα, επισκπτομαι πντα το [Εθνικ] Ιστορικ Μουσεο, κοντ στην πλατεα Συντγματος. στω για μα ρα, περιφρομαι στις αθουσς του και χαζεω τις γυλινες προθκες με τις ασημνιες πιστλες, τις παλσκες με το μπαροτι και τα φονικ γιαταγνια, εν οι ρωες του '21 με αγριοκοιτζουν απ ψηλ. Τα φσια τους, τα μακρι μουστκια τους, τα μαλλι μχρι τον μο, λα αυτ τους κνουν να δεχνουν απκοσμοι. Κι μως, νας απ αυτος εναι μακρινς πργονς μου. Κοιτζω ψηλ το πρσωπο του Θεδωρου Γρβα που δεν μοιζει σε τποτα με το δικ μου κι αμσως μετ τρχω να δω το σπαθ και την πολυποκιλτη κπα του που βρσκεται πσω απ την προθκη σε ναν απ τους διαδρμους της κθεσης. Μετ απ τσα χρνια που ρχομαι εδ, ξρω ακριβς πο θα τα βρω. Ο Θεδωρος Γρβας εναι ο μνος, αν και χαλαρς, σνδεσμος μεταξ της οικογνεις μου και του ηρωικο εκενου παρελθντος: το γενεαλογικ μας δντρο, κι απ τις δυο μερις της οικογνειας, φτνει μνο μχρι τους προπαπποδες μου (νας εκ των οποων παντρετηκε κποια απ την οικογνεια των Γριβαων) κι πειτα χνεται στα φτωχ χωρι της Αρκαδας, της Ναυπακτας και της Μακεδονας. Αν εξαιρσει κανες αυτ το λεπτ νμα που μας συνδει με την οικογνεια Γρβα, εμαστε να τποτα. Στη σημεριν περοδο των οργισμνων αντιδρσεων κατ των μεταναστν που κατακλζουν την Ελλδα, μια ττοια επσκεψη στο Ιστορικ Μουσεο, με τις μπαρουτοκαπνισμνες σημαες και τους ρωες, σως κνει τον επισκπτη να αναρωτηθε τι θα πει λληνας τελικ. Γιατ το σημαντικτερο απ τα ελχιστα που γνωρζω για την οικογνεια των Γριβαων –λοι τους μαχητς, μισθοφροι και πειρατς– νομζω τι εναι η αλβανικ καταγωγ τους.

 

Ξνη καταγωγ, ελληνικ παρν

σως επειδ δεν ρχομαι ιδιατερα συχν στην Αθνα, σκηνς πως η ακλουθη μου προκλεσαν καταρχν κπληξη: χω σταθε σε να περπτερο κοντ στο Πανεπιστμιο για να αγορσω μια τηλεκρτα. Η υπλληλος του περιπτρου ψχνει κτω απ τον πγκο και με ρωτει πσο χρνο ομιλας θλω. ταν σηκνεται, βλπω τι πρκειται για μια νεαρ Γιαπωνζα, η οποα μως μιλ ελληνικ και μλιστα πολ καλτερα απ μνα, με τη φτωχ και διστακτικ προφορ μου. Στην Ερμο, νεαρο Αφρικανο πουλνε επνυμες τσντες σε προσφορ. Σε λα τα προηγομενα ταξδια μου στην Ελλδα δεν εχα δει οτε ναν μαρο, εκτς απ ναν Αμερικαν ιπτμενο φροντιστ κποιο βρδυ στην Πλκα στις αρχς του '60. Στην Υπερεδου, κοντ στο Μουσεο Λακς Τχνης, βλπω κι λλους ττοιους Αφρικανος, αυτ τη φορ να πουλνε παιχνδια. να λλο βρδυ, φεγοντας απ να εστιατριο στα Εξρχεια, η Ελληνδα της παρας μς διαβεβαινει τι η πανμορφη μαρη που εναι απασχολημνη στο κινητ της, μιλει σε πταιστη αθηνακ αργκ. Καννας απ τους Αλβανος, Σλβους, Ιρανος και Αφγανος που συνωστζονται γρω μου στο μετρ και το τρλε δεν θα μου δινε αμσως την εντπωση τι εναι λληνας. Η Ελλδα, αφετηρα μαζικς μετανστευσης πριν απ τον Α Παγκσμιο πλεμο –και μλιστα σε ττοιο βαθμ στε ολκληρες πλεις στην κυριολεξα χασαν τους ντρες και τα παιδι τους–, σμερα εναι προορισμς μεταναστν.

Φυσικ, οι περισστεροι απ αυτος τους μετανστες δεν ρθαν να εγκατασταθον σε μια χρα που αντιμετωπζει τις μεγαλτερες σως δυσκολες απ τον Β Παγκσμιο πλεμο. Στην πραγματικτητα –και κατ κριο λγο– εναι παγιδευμνοι, εγκλωβισμνοι στην απελπισμνη τους προσπθεια να φτσουν στις πλοσιες χρες της Ευρπης, χρες που μπορε να τους χρησιμοποισουν σαν εργατικ χρια και που μπορε να εγκατασταθον προσωριν ακμα και μνιμα. χω διαβσει μερικ πργματα για τις συνθκες ζως τους στην Ελλδα. Φτνουν χοντας δη υποστε στερσεις και κακοποηση καταρχν απ τις χρες απ τις οποες χουν αποδρσει –χρες ρημαγμνες απ τον πλεμο και τη βα του φανατισμο– αλλ και απ τη φτχεια που χει αυξηθε σμερα εξαιτας της ξηρασας και της παγκοσμιοποησης. Επιπλον χουν κακοποιηθε απ τους σωματμπορους που τους κρβουν, τους κλβουν κι πειτα τους εγκαταλεπουν. Δεν ρθαν λοιπν στην Ελλδα για να απολασουν τους πορτοκαλενες και τον λιο και να καθσουν σε κποια παραθαλσσια ταβρνα. ρθαν επειδ δεν μπορον να κνουν αλλις.

τσι, ταν διβασα τι η Χρυσ Αυγ νοιξε γραφεα στη Να Υρκη, που τσοι μετανστες, συμπεριλαμβανομνων και των παπποδων μου, πρωτοπτησαν το πδι τους στην Αμερικ, γινα ξαλλος. Δεν θλω να συγκρνω τους τωρινος μετανστες στην Ελλδα με εκενη την πρτη γενι των Ελλνων μεταναστν που πγαν στις Η.Π.Α. πριν τον Α Παγκσμιο πλεμο και λγο μετ, γιατ υπρχουν πολλς διαφορς, και οι καταστσεις που οδγησαν Ιρακινος, Ιρανος και Αφγανος να αποδρσουν απ την πατρδα τους εναι πολ πιο δσκολες απ εκενες που παρακνησαν τους λληνες να μεταναστεσουν για πρτη φορ στις Η.Π.Α. Ωστσο υπρχουν κποιες ομοιτητες: η τραγικ φτχεια, ο φβος της υποχρεωτικς στρατιωτικς θητεας, η οικογενειακ περηφνια που επιβλλει να παρνουν τα κορτσια προκα, η στριξη των γονιν για να μην καταντσουν επατες, η προσδοκα ενς καλτερου μλλοντος. Οι συνθκες στις οποες ζουν οι σημερινο μετανστες στην Ελλδα εναι αντστοιχες με εκενες των παπποδων μου στην Αμερικ. Στις πλεις των ορυχεων που δολευαν, μεναν σε στβλους, σε παργκες και σε σκηνς δχως θρμανση κατ μκος των σιδηροδρομικν γραμμν. Δεν ζοσαν σε φυλακς οτε σε στρατπεδα με αγκαθωτ συρματοπλγματα αλλ, πως οι μετανστες στη σημεριν Ελλδα, ζησαν με απστευτες στερσεις και κινδνους κνοντας νειρα τι μια μρα θα γυρσουν στο σπτι τους με αρκετ χρματα κι αξιοπρπεια.

 

Αφανες ρωες στις Η.Π.Α.

Οι λληνες σε γενικς γραμμς χουν ευημερσει στις Η.Π.Α. στησαν επιχειρσεις, σποδασαν τα παιδι τους, διεσδυσαν σε διφορους επαγγελματικος χρους και στην πολιτικ ζω. ποιος νομζει μως τι αυτ ταν εκολο, απατται οικτρ. Μην ξεχνμε τους σχεδν 200.000 λληνες που επστρεψαν στην πατρδα το 1930 (πολλο απ αυτος σακατεμνοι απ τη βιομηχανικ ζω των Η.Π.Α.), εκενους που καταστρφηκε η σωματικ ακμα και η ψυχικ τους υγεα, και εκενους που χασαν μλη του σματς τους απ ατυχματα στους μλους και στα ορυχεα. Δεν πρκειται για τους μυθικος Μπροκληδες που επστρεφαν στο χωρι τους για να γεμσουν φλους και συγγενες με αμερικανικ χρυσφι και να παντρευτον να κορτσι εκοσι χρνια μικρτερ τους. Αυτος τους κατεστραμμνους «επαναπατρισθντες» λληνες τους ονμαζαν κουνημνους. Επσης, μην ξεχνμε τους λληνες μετανστες που θφτηκαν σε πρχειρους τφους κατ μκος των δυτικν σιδηροδρομικν γραμμν στα νεκροταφεα των πλεων με τα ορυχεα.

 

Ο Λοης Τκας

Το πρτο μου βιβλο το ονμασα Βuried Unsung [Αμοιρολιτος, Κατρτι, Αθνα 2002] προς τιμν των νεαρν Ελλνων που εχαν ακριβς τον φβο τι θα τους πετξουν σ' να λκκο δχως να τους ψλει κανες, και ειδικτερα προς τιμν ενς απ' αυτος –παρτι τον ψαλε λληνας παπς– ο οποος, πως και πολλο μετανστες στην Αμερικ, παραμνει αφανς ρωας. Ο Λοης Τκας, Κρητικς που ρθε στις Η.Π.Α. το 1906, σκοτθηκε οκτ χρνια αργτερα στη διρκεια μιας βαιης απεργας ανθρακωρχων στο ντιο Κολορντο, ταν η Εθνοφρουρ του Κολορντο εισβαλε στον καταυλισμ των απεργν, σκοτνοντας τον Τκας και τους λλους απεργος και βζοντας φωτι. Ο Τκας πθανε μαζ με ντρες, γυνακες και παιδι απ την Ιταλα, το Μεξικ και λλες χρες, μως η εξγερση αυτ ταν μα απ τις πολλς που προηγθηκαν και που ακολοθησαν. Στις εξεγρσεις αυτς, Γερμανο συνδικαλιστς και ριζοσπστες, Ιρλανδο ανθρακωρχοι, Ρσοι και Πολωνο εργτες στη βιομηχανα χλυβα, Εβραες πωλτριες και λλοι πολλο μετανστες τραυματστηκαν σκοτθηκαν, καθς βρσκονταν σε μια χρα που θελε τα εργατικ τους χρια αλλ χι τους διους.

 

Οι λληνες μετανστες και τα προβλματ τους

Η βα εναντον των Ελλνων στις Η.Π.Α. για καλ μας τχη υπρξε σντομη συγκριτικ με τα χρνια τρομοκρατας και διακρσεων που ζησαν οι Ιρλανδο οι Κινζοι, και ιδιατερα οι Αφρικανο που μεταφρθηκαν σε αυτ τη χρα αλυσοδεμνοι και των οποων οι απγονοι εξακολουθον να αντιμετωπζουν τον ρατσισμ παρ την εκλογ Αφροαμερικανο προδρου και παρ τη δικρισ τους σε λους τους τομες. Ωστσο, ακμα κι εδ, οι λληνες εδαν τα μαγαζι τους να καταστρφονται, τα παιδι τους να γνονται αντικεμενο χλευασμο. Το 1909, ομδα ρατσιστν καψε ολοσχερς μια ολκληρη σειρ ελληνικν μαγαζιν και εστιατορων στην Ομχα της Νεμπρσκα. Στις πλεις της Γιοτα που εγκαταστθηκαν οι παπποδες μου, μλη της Κου Κλουξ Κλαν καναν πορεες διαμαρτυρας κατ των Ελλνων και λλων μεταναστν. Οι γονες μου θυμονταν πολ καλ εκενες τις πορεες καθς και τους σταυρος που καγονταν στις πλαγις των λφων.

Η Αμερικ στην οποα ρθαν οι παπποδες μου πριν τον Α Παγκσμιο πλεμο εναι διαφορετικ απ τη σημεριν Αμερικ. Πλεις που κατοικονταν αποκλειστικ απ Αγγλοσξονες, τρα κατοικονται απ ισπανφωνους. Πλεις που απαγρευαν την εγκατσταση Ασιατν, τρα χουν Αμερικανοασιτες δημρχους. Στην πολιτεα μου, την Καλιφρνια, σε λγα χρνια οι λευκο θα εναι μειοψηφα. Δεν πρκειται για τραγωδα μως. Εναι ιστορα και κανες δεν μπορε να βλει φρνο στην ιστορα. Στο μλλον η Ελλδα μπορε να εναι λιγτερο ελληνικ, περισστερο πολυεθνοτικ, και ακριβς γι' αυτ πιο ενδιαφρουσα. Η Αθνα, η Θεσσαλονκη, η Πτρα σως αρχσουν να μοιζουν με εκενες τις πολυεθνοτικς, πολυγλωσσικς πλεις της Ελληνιστικς της Βυζαντινς Εποχς. ραγε θα εναι καλτερα τσι χειρτερα; Ττοιες κατηγοριοποισεις μοιζουν σχεδν ασμαντες. Η Αθνα, η Θεσσαλονκη, η Πτρα θα εναι ο εαυτς τους.

Ας επανλθουμε τρα στη Χρυσ Αυγ. Αναρωτιται κανες τι ελπζει να κερδσει στη Να Υρκη. Στριξη; Τη δικ μου πντως δεν θα την χει, οτε πρκειται να πρει λεφτ απ' σους Ελληνοαμερικανος ξρουν ιστορα. Ο ξυλοδαρμς ενς Πακιστανο ενς Κογκολζου στους δρμους της Αθνας εκφρζει μνο την οργ και την ανικαντητα ανθρπων που πρπει να καταλβουν τι δεν χουν να προτενουν καμα λση για την οικονομικ και πολιτικ κρση της Ελλδας. Πρπει να καταλβουν τι οι μετανστες δεν ρθαν στην Ελλδα για να προυν τις δουλεις απ τους λληνες, τη στιγμ που δεν υπρχουν καν δουλεις, αλλ οτε και για να ζητσουν ελεημοσνη, τη στιγμ που δεν υπρχουν καν αποθματα ελεημοσνης. Η Ελλδα εναι απλς να σημεο στον χρτη που βινει τη μετακνηση ολκληρων πληθυσμν σε παγκσμια κλμακα, λγω πολμου, φτχειας, βας, ξηρασας και λλων συνθηκν που αυτ τη στιγμ δεν γνωρζουμε και που σως ποτ δεν θα γνωρσουμε. Οπωσδποτε η συρρο απελπισμνων μεταναστν στην Ελλδα αποτελε να πρβλημα το οποο η χρα οτε προκλεσε αλλ οτε και χει τη δυναττητα να λσει μνη της. Αποτελε παγκσμιο πρβλημα και χρειζεται μαχητικτητα σε παγκσμια κλμακα στε να λυθε με δκαιο και συμπονετικ τρπο. Δεν θα λυθε οτε απ μεμονωμνες ομδες οτε απ συγκεντρσεις μηχανβιων τραμποκων.