του Ντανιλ Βερν για το www.slate.com

6 2014

http://www.fourtounis.gr/Η στρατιωτικ επμβαση στα ανατολικ της Ουκρανας δεν εναι παρ να στοιχεο σε να πιο ευρ σχδιο για τον Ρσο πρεδρο: θλει να τελεινει με τον χρτη ασφαλεας που οριοθετθηκε μετ το τλος του Ψυχρο Πολμου.

 

Στχος του το ΝΑΤΟ και η ευρωπακ Ενωση
Θλει να τελεινει με να πολπλοκο σνολο συμφωνιν, συνθηκν, προσπαθειν συνεργασας ακμη και ενσωμτωσης, μεταξ της Ρωσας και των διεθνν θεσμν και οι οποες ταν δη ενεργς στην Ευρπη την εποχ του ψυχρο πολμου, πως το ΝΑΤΟ και η Ευρωπακ Ενωση.
Αλλζοντας με τη βα τα σνορα που χουν χαραχθε στην Ευρπη, πως κανε προσαρτωντας στρατιωτικ την Κριμαα τον περασμνο Μρτιο, ο ρσος πρεδρος καταπατ ναν καννα τον οποο εχαν λοι σεβαστε κατ τη διρκεια του ψυχρο πολμου και εχε καταγραφε στην τελικ πρξη της Συμφωνας του Ελσνκι το 1975: τον σεβασμ της εδαφικς ακεραιτητας των ευρωπακν κρατν.
Στη διρκεια των διαπραγματεσεων που εχαν καταλξει στη Συμφωνα του Ελσνκι, μακρς συζητσεις εχαν γνει σε να ερτημα που ταν κυρως πολιτικ: τα σνορα που προκυψαν απ τον Δετερο Παγκσμιο Πλεμο θα πρεπε να θεωρονται «απαραβαστα» «μη επιδεχμενα αλλαγς;»
Η Σοβιετικ Ενωση θελε το δετερο. Ενας απ τους βασικος της στχους, στις διαπραγματεσεις του Ελσνκι, ταν να αναγνωριστε για πντα η επκταση του σοσιαλιστικο στρατοπδου ως τα σνορα του Ελμπε που χωρζει τις δο Γερμανες, ταν ο σοβιετικς στρατς κατλαβε την Ανατολικ, μετ τον Β' Παγκσμιο Πλεμο.
Τελικ, επειδ οι Γερμανο θελαν να αφσουν να ανοιχτ παρθυρο στην επαννωση των δο Γερμανιν, η Δση πτυχε στε τα σνορα να δηλωθον μσα στη Συμφωνα «απαραβαστα» που σημανει τι δεν μπορον να αλλξουν με τη βα αλλ μπορον να αλλξουν ειρηνικ, μετ απ συμφωνα των δο πλευρν και ανλογα με την επιθυμα των πληθυσμν που ζουν εκε. Αυτ συνβη το 1990 με την επαννωση των δο Γερμανιν.

Αμφισβητε και τον ΟΑΣΕ
Απ τη Συμφωνα του Ελσνκι γεννθηκε στο σμφωνο του ΟΑΣΕ (Οργανισμς για την Ασφλεια και την Συνεργασα στην Ευρπη), μετ την διλυση των δο μπλοκ –ανατολικο και δυτικο. μως, με την εν ψυχρ προσρτηση της Κριμαας και με το εν εξ εξελξει παιχνδι στην ανατολικ Ουκρανα η οποα χει καταληφθε απ ρωσφιλους αυτονομιστς, ο Ποτιν αμφισβητε να απ τα θεμλια της ευρωπακς σταθερτητας η οποα χρονολογεται για πνω απ σαρντα χρνια.
Δεν εναι η πρτη φορ, αλλ ως τρα περιοριζταν στο να αμφισβητε τον ΟΑΣΕ. Παρτι ο Οργανισμς αυτς συνεννει 57 κρτη-μλη, συν τους μη ευρωπαους εταρους, και παρτι λειτουργε σμφωνα με τους καννες των συμβιβασμν, η Ρωσα τον θεωρε σαν μια δυτικ μηχαν πολμου, η οποα στηρζει τα ανθρπινα δικαιματα και εμποδζει την χειραγγηση των εκλογικν αποτελεσμτων. Εδ και καιρ ζητει την αναμρφωσ του. Οι αυτονομιστς της ανατολικς Ουκρανας, τους οποους στηρζει η Μσχα, δειξαν πσο λγο σβονται τους παρατηρητς του ΟΑΣΕ αιχμαλωτζοντς τους στην αρχ της δινεξης.

Να αρχιτεκτονικ ασφλειας
Ο ΟΑΣΕ δεν εναι ο μνος θεσμς που βρσκεται στο στχαστρο του Ποτιν. Την δεκαετα του 1990 πολλς συμφωνες υπεγρφησαν μεταξ της Ρωσας και του Ατλαντικο Συμφνου –το οποο επιβωσε του ψυχρο πολμου, αντθετα με το Σμφωνο της Βαρσοβας, το οποο συννωνε τις σοσιαλιστικς χρες γρω απ την μακαρτισσα σοβιετικ νωση.
Αμερικανο και Γερμανο δεσμετηκαν ταν επανενθηκε η Γερμανα να μην εξαπλσουν το ΝΑΤΟ προς τα ανατολικ; Η ερτηση δεν χει απαντηθε. Αυτ που ξρουμε εναι τι τα κρτη που απελευθερθηκαν απ την σοβιετικ κυριαρχα καναν ατηση να μπουν στο ΝΑΤΟ και ρχισαν να γνονται δεκτς σε μικρς δσεις μετ το 1999. Μνο η Ουκρανα και η Γεωργα δεν γιναν δεκτς στο ΝΑΤΟ το 2008, επειδ αντδρασαν η Γαλλα και η Γερμανα, στη Σνοδο Κορυφς του Βουκουρεστου, στην οποα ταν παρν ο Ποτιν. Το Παρσι και το Βερολνο δεν θελαν να «προκαλσουν» τη Μσχα. Ο Ποτιν ερμνευσε αυτ την απφαση σαν νδειξη αδυναμας και επωφελθηκε με τον πλεμο στη Γεωργα, την δια χρονι, για να την κψει σε κομτια.
Σαν να εδος ανταλλγματος στην διερυνση του ΝΑΤΟ οι Δυτικο πρτειναν στο Κρεμλνο, στη δεκαετα του 1990, διφορους τρπους συνεργασας με την Ατλαντικ Συμμαχα: Συμμαχα για την ειρνη, αλλ δεν ρεσε στη Ρωσα γιατ την βαζε στο διο βθρο με τις «μικρς» χρες που ταν δορυφροι της. Στη συνχεια προτθηκε το Forum NATO-Rωσας και το 1997 προτθηκε η ιδρυτικ πρξη ΝΑΤΟ-Ρωσα, η οποα πρτεινε μια στεν σχση.
Ολες αυτς οι προτσεις δεν μπρεσαν να ικανοποισουν τις απαιτσεις της Ρωσας, η οποα θελε να χει δικαωμα βτο στις αποφσεις του ΝΑΤΟ. Αυτ η αντφαση φνηκε περτρανα το 1999, ταν η Ατλαντικ Ενωση αποφσισε να παρμβει στρατιωτικ στο Κσοβο, χωρς τη σμφωνη γνμη της Ρωσας.
Γι'αυτ το λγο η ηγεσα του Κρεμλνου ακολουθον μια γραμμ που χραξαν δη απ τον καιρ της σοβιετικς νωσης: μια να αρχιτεκτονικ ασφλειας στην Ευρπη. Με αυτ τη διπλωματικ φρμουλα οι Ρσοι κρβουν τη θλησ τους να συναποφασζουν για θματα ασφαλεας στην Ευρπη, για την ασφλεια και τη δομ της Ηπερου, ακμη και για τις σφαρες επιρρος.
Οι Ρσοι προσπθησαν να επιβλλουν την ποψ τους, πως φνηκε απ την ομιλα του Ποτιν στη Γερμανα, το 2001, μπροστ στη Γερμανικ Βουλ. Στη συνχεια γιναν πιο απειλητικο, το 2007, στην Σνοδο του Μονχου για την ασφλεια. Εκε ο Ντμτρι Μεντβντεφ, εν υπηρετοσε την πρωθυπουργα μεταξ δο προεδρικν θητειν του Ποτιν, επανλαβε την πρταση, στην οποα οι Δυτικο αντδρασαν με παγερ ευγνεια.

Η δημιουργα τετελεσμνων γεγοντων
Σμερα, ο Ρσος πρεδρος εναι προφανς τι λλαξε πολιτικ. Θλει τρα να δημιουργσει τετελεσμνα γεγοντα που θα υποχρενουν τους συνομιλητς του να τοποθετονται με την πλευρ που εκενος θα χει επιλξει. Παρατηρητς στη Μσχα ισχυρζονται τι εναι τοιμος να ανατρψει λες τις συμφωνες πνω στις οποες εναι θεμελιωμνη η ευρωπακ ασφλεια.
Ηδη, η Ρωσα απεσρθη απ το σμφωνο για τα κλασικ πλα, το οποο βαζε πλαφν στους ευρωπακος και στον ρωσικ στρατ στην Ευρπη και υποχρωνε να ανακοιννονται οι σημαντικς στρατιωτικς ασκσεις.
Επσης η Ρωσα αμφισβητε το σμφωνο για τις πυρηνικς δυνμεις μεσαου βεληνεκος, το οποο υπγραψαν ο Μιχαλ Γκορμπατσφ και ο Ρναλντ Ργκαν το 1987. Αυτο οι πυρηνικο πραυλοι αποτλεσαν σημεο τριβς Ανατολς-Δσης λη τη δεκαετα του 1980 και προκλεσαν ειρηνικς διαδηλσεις στην δυτικ Ευρπη, πργμα που εχε προκαλσει την διαβητη φρση του Φρανσου Μιτερν το 1983: «Οι πραυλοι εναι στην Ανατολ και οι ειρηνιστς στη Δση».
Ειδικο σημεινουν τι η καταγγελα αυτν των συμφωνιν δεν θα χει πρακτικς συνπειες γιατ, στην πραγματικτητα, η Ρωσα διαθτει καττερο αριθμ κλασικν πυρηνικν πλων απ το ριο που χει τεθε απ κοινο.
Αλλ το πργμα εναι συμβολικ.

Θυσιζονται τα μη-μλη του ΝΑΤΟ;
Μια λλη συμφωνα, η ιδρυτικ πρξη ΝΑΤΟ-Ρωσα του 1997, απομνει τελευταα προσπθεια συνεργασας μεταξ των δο πρην εχθρν του ψυχρο πολμου. Αυτ η πρξη θα μποροσε να εχε κνει τη Ρωσα επτιμο μλος του ΝΑΤΟ αν και οι δο πλευρς το εχαν δει πιο σοβαρ. Για τον Βλαντιμρ Ποτιν αυτ η ιδρυτικ πρξη δεν χει ισχ αλλ ο ρσος πρεδρος θλει να κρατσει για τον εαυτ του τον καλ ρλο και αφνει τους Δυτικος να την παραβιζουν. Προβλπει τι το ΝΑΤΟ δεν θα διαθτει μνιμες βσεις στις χρες της κεντρικς και ανατολικς Ευρπης, δηλαδ σες χουν κοιν σνορα με την Ρωσα.
Ωστσο, για να αντιμετωπσουν την ανερχμενη ρωσικ απειλ, πως πιστεουν, απ την ναρξη της ουκρανικς δινεξης οι Πολωνο και οι Βαλτικς χρες ζητον να ρθουν μνιμες στρατιωτικς βσεις του ΝΑΤΟ στο δαφς τους. Οι Γερμανο, οι Γλλοι και λλοι εταροι αντιτθενται σε αυτ την απφαση προκειμνου να μη δσουν λλο πτημα στον Βλαντιμρ Ποτιν.
Το ΝΑΤΟ ανακαλπτει εκ νου τι η Ευρπη χρειζεται πλα που δεν θα εναι μνο πυρηνικ. Ως τρα, ο Ποτιν επενβη στρατιωτικ μνο στις γειτονικς χρες που δεν ταν μλη του ΝΑΤΟ και κατ συνπεια δεν προστατεονται απ το ρθρο 5 της Χρτας της Ουσινγκρον του 1949. Σμφωνα με αυτ το ρθρο, κθε απειλ εναντον χρας μλους του ΝΑΤΟ θεωρεται απ τα λλα κρτη ως απειλ εναντον τους. Ο Μπαρκ Ομπμα επανλαβε τη δεσμευσ του στο ρθρο 5 ταν επισκφθηκε πρσφατα την Εσθονα, μια απ τις τρεις βαλτικς χρες που απειλονται μεσα απ τις κινσεις της Μσχας.
Ωστσο, «αγιοποιντας» το δαφος των χωρν μελν του το ΝΑΤΟ υπονοε τι οι χρες που δεν εναι μλη, πως η Ουκρανα, δεν επωφελονται απ την δια ασφλεια. Σε αυτς λοιπν τις χρες ο Βλαντιμρ Ποτιν πειραματζεται για την να ευρωπακ τξη πραγμτων που θλει να θεμελισει.


Διαβστε ολκληρο το ρθρο στα γαλλικ πατντας ΕΔΩ