. : ,

http://www.pyrgoskymis.gr

25 2013

Εμφλιος

Την δια στιγμ που ο Κολοκοτρνης και οι λλοι αγωνιστς δοξζονταν στα πεδα των μαχν, οι πολιτικο τρομοκρατημνοι εχανε μπει στα καρβια, για να γλιτσουν. Αυτ τη δξα οι πολιτικο την «αντμειψαν» στη Β Εθνοσυνλευση του στρους (Μρτιος-Απρλιος του 1823), χαρζοντας το βαθμ του στρατηγο σε 50 ακμη ανθρπους, για να μεισουν τον Κολοκοτρνη. Εναι φανερ πως ο Μαυροκορδτος και οι λλοι ανησχησαν τσο πολ απ τις συνεχες επιτυχες των στρατιωτικν και του Κολοκοτρνη ιδιατερα, που δεν τους ενδιφερε καλ καλ η πορεα του αγνα σο η προσωπικ τους εξασφλιση. Ο Κολοκοτρνης ρθε σε ρξη με τον Μαυροκορδτο, ταν εκδηλθηκαν οι πρτες αντιθσεις ανμεσα στους πολιτικος και τους στρατιωτικος και αποφασστηκε μεταξ λλων η κατργηση της Πελοποννησιακς Γερουσας, ψυχ της οποας ταν ο Κολοκοτρνης, αλλ και του βαθμο του αρχιστρατγου τον οποο φερε ο διος. Το γεγονς αυτ θεωρθηκε μεωση του φυσικο αρχηγο των στρατιωτικν σωμτων και σηματοδτησε τη ρξη ανμεσα στο Μαυροκορδτο, πρεδρο του Εκτελεστικο, και τον Κολοκοτρνη, ο οποος παραιτθηκε απ αντιπρεδρος.

Στη συνχεια πολλ μλη του που ταν αντθετοι στον Κολοκοτρνη κατφυγαν στο Κρανδι, που ρισαν να κυβρνηση υπ τον Υδραο Γεργιο Κουντουριτη. τσι, στις αρχς του 1824 υπρχαν δο κυβερνσεις, μα στην Τριπολιτσ υπ τον Πετρμπεη Μαυρομιχλη και η λλη υπ τον Γ. Κουντουριτη στο Κρανδι. Το Μρτιο του 1824 οι κυβερνητικο στρφηκαν εναντον των στρατιωτικν, κατλαβαν την Ακροκρινθο και την Τριπολιτσ και ρχισαν να πολιορκον το Ναπλιο το οποο υπερσπιζε ο Πνος, γιος του Κολοκοτρνη. Ο Κολοκοτρνης αντιλαμβανμενος τι οι εξελξεις απβαιναν σε βρος του λθε σε συνδιαλλαγ με τον Κουντουριτη και παρδωσε το Ναπλιο με αντλλαγμα τη χοργηση αμνηστας. τσι τελεωσε η πρτη φση του εμφυλου πολμου.

Η εμφλια διαμχη μελλε μως να συνεχισθε, καθς και οι δο παρατξεις (υπ τον Κουντουριτη, απ το να μρος, και τον Ανδρα Λντο και τον Ανδρα Ζαμη απ το λλο) επεδωκαν να εξασφαλσουν ηγετικ ρλο στις στρατιωτικς και πολιτικς εξελξεις. Η μα πλευρ υπ τον Κολοκοτρνη, τον Λντο και το Ζαμη (που ταν αρχικ αντπαλοι του Γρου) εχε την υποστριξη πολλν Πελοποννσιων στρατιωτικν και πολιτικν, εν με τον Κουντουριτη συντχθηκαν οι Ρουμελιτες, Υδραοι και Σπετσιτες οπλαρχηγο. Η ρνηση ορισμνων περιοχν της Πελοποννσου να πληρσουν στην κυβρνηση φρο αποτλεσε την αφορμ για την κρηξη της δετερης φσης του εμφυλου κατ την οποα σημειθηκαν σφοδρς συγκροσεις σε πολλς περιοχς της Πελοποννσου. Στις 13 Νοεμβρου 1824, οι πολιτικο αντπαλοι του Κολοκοτρνη σκτωσαν τον γιο του Πνο, ο οποος ταν παντρεμνος με την κρη της Μπουμπουλνας, Ελνη. Η νανδρη δολοφονα του γιου του, κλνισε σοβαρ τον Κολοκοτρνη, που αποφσισε να παραδοδε στις αρχς του Δεκεμβρου του 1824, για να τερματιστε ο εμφλιος. Στις 6 Φεβρουαρου του 1825 φυλακστηκε στο μοναστρι του Προφτη Ηλα της δρας μαζ με τους Δεληγιανναους και τον Νοταρ. Αναγκστηκαν μως να τον απελευθερσουν το 1825, μετ απ πρταση του Παπαφλσσα προς την κυβρνηση Κουντουριτη, επειδ ταν ο μνος που θα μποροσε να αντιμετωπσει τον Ιμπραμ.

Στο Ναπλιοι, μετ την αποφυλκισ του, ανεβασμνος σε μια πτρα μλησε, στο πλθος που παραληροσε: «λληνες! Πριν βγω στ Ανπλι, ριξα στη θλασσα τα πικρ τα περασμνα. Κντε και σεις το διο. Στο δρμο που περνγαμε για να ‘ρθομε στην εκκλησι, εδα να σκβουν κποιοι νθρωποι. Ρτησα και μου επαν πως σκβουν να βρονε κρυμμνο θησαυρ.Εκε στο λκκο μσα ρξτε και τα μση τα δικ σας. τσι θα βρεθε κι ο χαμνος θησαυρς». Παρλληλε διεμνυε στον Ιμπραμ: «χι τα κλαρι να μας κψεις, χι τα δνδρα, χι τα σπτια που μας καψες, μτε πτρα απνω στην πτρα να μη μενει, εμες δεν προσκυνμε. Μνο νας λληνας να μενει, πντα θα πολεμομε. Και μην ελπζεις πως τη γη μας θα την κνεις δικ σου, βγλ’ το απ το νου σου».μως τα πργματα εχαν πρει σχημη τροπ και ο Γρος παρ τις φιλτιμες προσπθεις του δεν τα κατφερε.

«Φωτι και τσεκορι στους προσκυνημνους»

Την νοιξη και το καλοκαρι του 1827, η Πελοπννησος εξακολουθοσε να υφσταται λεηλασες και καταστροφς απ τα στρατεματα του Ιμπραμ. Πολλς φορς οι Αιγπτιοι επστρεφαν για δετερη φορ στο σημεο απ το οποο εχαν περσει λγες ημρες νωρτερα, ολοκληρνοντας την καταστροφ. Οι περισστερες εστες αντστασης εχαν εξουδετερωθε. Παρ’ λα αυτ, οι Αιγπτιοι δχονταν συνεχες επιθσεις ελληνικν τμημτων στρατιωτν και χωρικν, οι οποοι, καθς δεν μποροσαν να δσουν μετωπικ μχη, πλευροκοποσαν τις εχθρικς φλαγγες τις κτυποσαν απ τα ντα προκαλντας σε αυτς μεγλες απλειες. Ο Κολοκοτρνης, αναφερμενος στον ανταρτοπλεμο, γρφει στα «Απομνημονεματ» του: «O Ιμπραμης μου επαργγειλε μια φορ διατ δεν στκω να πολεμσωμεν (κατ μτωπον). Εγ του αποκρθηκα, ας πρη πεντακσιους, χλιους, και παρνω και εγ λλους τσους, και ττε πολεμομε, αν θλη ας λθη και να μονομαχσωμεν οι δο. Αυτς δεν με αποκρθηκε εις καννα. Και αν θελε το δεχθ το καμνα με λην την καρδιν, διτι λεγα αν χανμουν, ας πγαινα, αν τον χαλοσα, εγλτωνα το θνος μου».

Οι Πελοποννσιοι συνχιζαν την συγκινητικ τους αντσταση εξαντλημνοι, πεινασμνοι και οπλοι οι περισστεροι, παρ λο που ο Ιμπραμ εφρμοσε την μθοδο του προσκυνματος σε μεγλη κλμακα, ιδιατερα μετ την επιστροφ του απ το Μεσολγγι. Προσκνημα ονομαζταν στα χρνια της Τουρκοκρατας η δλωση υποταγς μεμονωμνων ατμων ολκληρων ομδων και περιοχν προς τον κατακτητ, εναντον του οποου εχαν εξεγερθε. Η αποδοχ της υποταγς εκφραζταν μπρακτα απ τους Τορκους με χοργηση στους προσκυνημνους ειδικο πιστοποιητικο, γνωστο ως «ρι μπουγιουρντ» «προσκυνοχρτι». Με αυτ τον τρπο οι επαναστατημνοι επανρχονταν στην κατσταση του νομιμφρονα υπηκου.

Ο Κολοκοτρνης ανφερε στα απομνημονεματ του τι σοι οπλαρχηγο προσκυνοσαν, κυρως λγω των υψηλν χρηματικν αμοιβν που τους υποσχθηκε ο Ιμπραμ, ταν πρην μισθοφροι στην υπηρεσα των προκρτων του Μορι. Πντως, οι περισστεροι λλαζαν στρατπεδο υπ τον φβο των αιγυπτιακν επιδρομν. τσι, οι βαια και απ φβο προσκυνημνοι πολλαπλασαζαν το κακ και διναν μια θλιβερ εικνα προδοσας που εκτεινταν απ την Ηλεα ως την Πτρα, τη Βοσττσα και τα Καλβρυτα (στα απομνημονεματ του ο Κολοκοτρνης μλιστα σημεινει χαρακτηριστικ: «Μνον εις τον καιρν του προσκυνματος εφοβθηκα δι την πατρδα μου»).

Ττε ο Κολοκοτρνης προσφερε την τελευταα μεγλη υπηρεσα στην πατρδα. Υπ αυτς τις αντξοες συνθκες, ο Γρος στην κυριολεξα «ξαναζωντνεψε» την ετοιμοθνατη Επανσταση. Με το σνθημα «Φωτι στα σπτια και τσεκορι στην περιουσα και το λαιμ εκενων που κνουν τα χατρια των Τορκων. Φωτι και τσεκορι στους προσκυνημνους!» απντησε με μια χωρς προηγομενο τρομοκρατα στην τρομοκρατα του Ιμπραμ. Μεταχειριζμενος σκληρ μτρα, απτρεψε τον λα της Πελοποννσου απ το να επανλθει κτω απ την οθωμανικ κυριαρχα και διατρησε την φλγα του πολμου σβεστη μχρις του γινε η Ναυμαχα του Ναβαρνου και οι Μεγλες Δυνμεις συμφνησαν για την ελευθερα της Ελλδας.

σα χωρι αρνοντο να επανλθουν στο ελληνικ στρατπεδο, δχονταν αιφνιδιαστικς επιθσεις απ τους νδρες του Γρου. Σε λο τον Μορι οι πρωτεργτες του προσκυνματος συλλαμβνονταν και εκτελονταν. Στις πλατεες των χωριν οι απαγχονισμνοι συνεργτες του εχθρο καναν τους διστακτικος κατοκους να λβουν πολ σοβαρ υπψη τους τις απειλητικς προειδοποισεις του λληνα στρατηγο.

Μσα στις τρομερ αντξοες συνθκες, που αυξνονταν απ την απροθυμα της Αντικυβερνητικς Επιτροπς να βοηθσει τον Γρο με χρματα και με πολεμοφδια, εκενος βλεπε τι μνο με ττοιου εδους μτρα θα μποροσε να αποσοβσει την μεγλη καταστροφ. Ταυτχρονα ββαια προσπαθοσε με νουθεσες να επαναφρει τους προσκυνημνους στο πατριωτικ τους χρος.

Η δκη και η φυλκιση του Κολοκοτρνη

Παρ τα ρωσφιλ του αισθματ ο Κολοκοτρνης πντα πστευε πως οι λληνες χουν χρος να πολεμσουν μνοι τους για την Ανεξαρτησα τους χωρς τη βοθεια των ξνων. Αντιμετπιζε με δυσπιστα την ανμειξ των ξνων στις εσωτερικς υποθσεις της Ελλδος, θεωρντας πως γινταν πρτιστα για την εξυπηρτηση τα ιδικν τους συμφερντων. Απ την λλη πλευρ, εμφορομενος απ μεγλη μεγαλοψυχα, συγχρησε τους εχθρος του, ακμα και εκενους που ευθνονταν για το θνατο συγγενν του και του γιου του.

Με την λευση του Καποδστρια ο Κολοκοτρνης τχθηκε νθερμα υπρ της πολιτικς του αν και διαφωνοσε με τον αυταρχικ τρπο της εφαρμογς της. Επσης πρωτοσττησε στα γεγοντα για την εκλογ του θωνα. Με την λευση μως του τελευταου (30-1-1832) γινε στχος συκοφαντιν και ραδιουργιν εκ μρους των πολιτικν του αντιπλων με προεξρχοντα τον Ιωννη Κωλττη και αντιμετωπστηκε με ψυχρτητα απ τους Βαυαρος που δεν μποροσαν να του συγχωρσουν τη φιλοκαποδιστριακ του τοποθτηση. Η σκευωρα που εξυφνθη εναντον του κατληξε τελικ στο να κατηγορηθε για εσχτη προδοσα και να συλληφθε στις 6 Σεπτεμβρου 1833 μαζ με τον Πλαποτα, το γιο του Γενναο, τον Τζαβλα, τον Νικηταρ και λλους στρατιωτικος με την κατηγορα τι ετομαζαν συνομωσα εναντον του ανλικου βασιλι θωνα και της κυβρνησης.

Η δκη (περισστερες λεπτομρειες εδ) ρχισε στις 30 Απριλου 1834 και διρκεσε μχρι τις 26 Μαου του ιδου τους. Διεξχθη στο τουρκικ τζαμ του Ναυπλου. Την εισαγγελικ δρα εχε ο Εδουρδος Μσον, «ο εμπαθς εκενος πολμιος», πως γρφει ο ιστορικς Μντελσον, «της ρωσικς μερδος και του Κολοκοτρνη, υπερασπισθες τον φονι του Καποδστρια Γεργιο Μαυρομιχλη». Σκωτσζος, νομικς, θεολγος και φιλσοφος, εχε λθει το 1824 στην Ελλδα με την ιδιτητα του φιλλληνα. Δεν εχε σπουδαα δρση κατ τον Αγνα, μετ την απελευθρωση δε ρχισε να δικηγορε, ως του ο θωνας τον διρισε καθηγητ της ιστορας του Πανεπιστημου Αθηνν. Αναμχθηκε στις εσωτερικς μας διενξεις και υπηρτησε, ουσιαστικ, την αγγλικ πολιτικ. Το πθος, με το οποο υπερασπσθηκε το Μαυρομιχλη και το μνος με το οποο κατηγρησε τον Κολοκοτρνη, φανερνουν χι μνον την πολιτικ του τοποθτηση, αλλ και το δισυπστατο χαρακτρα του. νας ξνος, και αυτς, που κτω απ την ηθικ δικαωση του φιλελληνισμο, αναμχθηκε, κατ τρπο εξοργιστικ, στις εσωτερικς υποθσεις των Ελλνων. Τον κατεχε, πως και λλους παρεμφερες φιλλληνες, η εγωιστικ πεποθηση τι οι μικρς μεγλες υπηρεσες που εχαν προσφρει στην αγωνιζμενη χρα τος διναν ιδιατερα δικαιματα, ακμα και το πατο δικαωμα να κρνουν επ της ζως των επιφανστερων ανδρν αυτο του τπου.

Η τακτικ του Μσσον κατ το στδιο της προανκρισης δειξε τι λειπε απ τη νομικ και φιλοσοφικ του σκψη η βαθτερη ννοια της δικαιοσνης. Προσπθησε με διφορα τεχνσματα, να κατασκευσει ψευδομρτυρες να διαστρψει τις μαρτυρικς καταθσεις. Απφυγε συστηματικ να αναζητσει την αλθεια, ση κρυβταν κτω απ την καιροσκοπικ δωξη του Κολοκοτρνη και διακρυττε τι ταν ακλνητα πεπεισμνος περ της ενοχς του γρου. ταν πγε στη φυλακ του Ιτς Καλ για να ανακρνει τον εγκθειρκτο στρατηγ και τον πεζε επ ρες να ομολογσει τι «εχε προπαρασκευσει αποστασαν εναντον της κυβερνσεως», ο Κολοκοτρνης, με πολ πικρ θυμοσοφα, τον αποστμωσε, αναφροντας την ιστορα του λκου και της προβατνας, του λκου ο οποος για να βρει δικαιολογα να φει την προβατνα, ρχισε να της φωνζει: «μου θλωσες το νερ της πηγς και δεν μπορ να πιω».

Ανλογους δικολαβισμος επικαλσθηκε ο Μσσον και κατ τη διρκεια της δκης και κατ τη σνταξη του κατηγορητηρου. Απ λες τις δεινς κατηγορες, καμα δεν αποδεχτηκε κατ τρπο αδιαμφισβτητο. Και αν ακμη υπρχαν κποιες ενδεξεις, αοριστες, κατ το πλεστον, λλειπαν μως τα αδιαφιλονκητα εκενα στοιχεα που θα θεμελωναν την παραπομπ του Κολοκοτρνη και του Πλαποτα, και μλιστα «επ εσχτη προδοσα». Οι 44 μρτυρες κατηγορας, που παρουσιστηκαν, δεν κατθεσαν στοιχεα που να μη μπορον να αμφισβητηθον. Αντιστρφως οι 115 μρτυρες υπερσπισης που εξετσθηκαν διψευσαν τα περισστερα σημεα της κατηγορας. Ο δικαστς Γεργιος Τσερτστης, στις μυστικς διαβουλεσεις που γιναν αργτερα, υποστριξε τι «με ττοιες κατηγορες δεν μπορον να καταδικαστον σε θνατο οτε δυο γτοι».

Οι κατηγορομενοι στρατηγο, με απλ στολ καπετνιου χωρς παρσημα οδηγονται στην αθουσα και κθονται στον πγκο τους συνοδευμενοι απ ργανα τξης και τους συνηγρους τους. Συνγοροι και χωροφλακες παρνουν κι αυτο τις θσεις τους. Η εμφνιση του Κολοκοτρνη στο εδλιο συγκλνισε το ακροατριο. ταν μλιστα ο Γρος, ρωτθηκε «Τι επγγελμα χεις;» και δωσε την ιστορικ απντηση «Στρατιωτικς! Κρατω σαρντα εννι χρνους στο χρι το ντουφκι και πολεμ για την πατρδα!», ργος και δος κατλαβε ακμη και τους εχθρος του στρατηλτη.

Η υποδοχ των λειψνων του Κολοκοτρνη στην Τρπολη το 1930Επ εκοσι ημρες παρλαυναν προ του δικαστηρου οι μρτυρες και ταν σαν να παρλαυναν λα τα κομματικ πθη που εχαν ως ττε συγκλονσει τη μαχμενη Ελλδα. Εκ πρτης ψεως δικαζταν ο Κολοκοτρνης και ο Πλαποτας. Στην ουσα μως επρκειτο περ της δκης ολκληρου του φατριαστικο πνεματος, που σαν δαμονας αλστωρ εχε κατακυριεσει, διαδοχικ, κατ καιρος, χι μνο τους κομματιζμενους ηγτες, αλλ ακμη και τις ευγενστερες, τις πατριωτικς καρδις. Πσω απ την ατελεωτη αυτ σειρ των κατηγορουμνων διαγρφονταν οι λλοι, οι μεγαλτεροι σως νοχοι, οι αρχηγο των ξνων ανακτοβουλων και οι μακιαβελλσκοι της ευρωπακς διπλωματας.

Παρ τη γενναα στση των δο δικαστν εκ των πντε δικαστν, Αναστσιου Πολυζωδη και Γεργιου Τερτστη, που μεταφρθηκαν βιαως και σηκωτο(!) στην δρα για την απαγγελα της ετυμηγορας, ο Κολοκοτρνης καταδικσθηκε μαζ με τον Πλαποτα σε θνατο και φυλακσθηκε στο Παλαμδι σε ηλικα 64 ετν. Λγο αργτερα η ποιν του μετατρπηκε σε 20ετ κθειρξη.