1821

του , , , ...

25 2013

Η Ελληνικ Επανσταση προκυψε ως αποτλεσμα της αποσνθεσης και διλυσης του ασιατικο τρπου παραγωγς στην Οθωμανικ Αυτοκρατορα, διαδικασα που στις περιοχς της Ντιας Ελλδας, που ξσπασε κυρως η Επανσταση, συναρθρθηκε με τη δημιουργα και κυριαρχα καπιταλιστικν κοινωνικν σχσεων. Οι δημιουργομενες και σταδιακ επεκτεινμενες αστικς σχσεις προσλαβαν, αναγκαστικ, να εθνικ ιδεολογικ πρσημο. Η διαδικασα αυτ ολοκληρθηκε με τη συγκρτηση του νεοελληνικο κρτους, πργμα που με τη σειρ του επιτχυνε τη δημιουργα σχσεων ατομικς ιδιοκτησας και την επκταση του χρου κυριαρχας του (εμπορικο και εφοπλιστικο) κεφαλαου.

Λγο μετ το ξσπασμα της Επανστασης, τον Ιανουριο του 1822, συγκλθηκε στην Επδαυρο η πρτη Εθνοσυνλευση των Ελλνων, η οποα εξλεξε την πρτη δημοκρατικ κυβρνηση της Ελλδας και επικρωσε το πρτο Σνταγμα. Με το Σνταγμα κατοχυρνεται το δικαωμα της ιδιοκτησας, καταργεται το ασιατικ (οθωμανικ και εκκλησιαστικ) δκαιο, υιοθετεται το γαλλικ εμπορικ δκαιο, θεσμοθετεται η δικριση ανμεσα στην εκτελεστικ και τη νομοθετικ εξουσα κ.λπ. Διαμορφνεται δηλαδ το τυπικ αστικ θεσμικ πλασιο, το οποο και αποτελε το κοιν στρατηγικ δαφος λων των πολιτικο-κοινωνικν δυνμεων που συμμετεχαν στην Επανσταση.

Στο πλασιο της νας θεσμικς-κρατικς τξης και συγκρτησης διαμορφνονται αρχικ τρα πολιτικ ρεματα: Το πρτο, υπ την ηγεσα του Αλξανδρου Μαυροκορδτου, στοχεει στην πολιτικ ενοποηση των απελευθερομενων περιοχν με βση τους νεοεισαγμενους αστικοδημοκρατικος θεσμος. Επρκειτο για την πολιτικ φιλελεθερη πτρυγα της Επανστασης, στην οποα εντσσονται οι ηγετικς κοινωνικοπολιτικς δυνμεις των νησιν (κυρως δρα, Σπτσες, Ψαρ) και οι στρατιωτικο ηγτες της Στερες Ελλδας. Στην πρτη Εθνοσυνλευση η πτρυγα αυτ ελγχει το Εκτελεστικ.

Το δετερο, βραχβιο πως αποδεχθηκε, πολιτικ ρεμα της Επανστασης τασσταν υπρ της διατρησης των τοπικν εξουσιν. Το εκπροσωποσαν οι προεστο της Πελοποννσου, οι οποοι εχαν δη πριν απ την πρτη Εθνοσυνλευση συγκροτσει να δικ τους αντιπροσωπευτικ σμα, την Πελοποννησιακ Γερουσα. Το ρεμα αυτ λεγχε κατ την πρτη Εθνοσυνλευση το νομοθετικ (Βουλευτικν). Η πολιτικ στρατηγικ των Πελοποννσιων προεστν προσβλεπε σε μια ομοσπονδιακο τπου αστικ κρατικ συγκρτηση, στο πλασιο της οποας η Πελοποννησιακ Γερουσα θα διατηροσε μια αυξημνη αυτονομα απ την κεντρικ κυβρνηση. Κεντρικ φυσιογνωμα αυτο του συντηρητικο-ομοσπονδιακο ρεματος ταν ο Πετρμπεης Μαυρομιχλης.

Στη διρκεια του πολμου αναδεικνεται μως και μια τρτη πολιτικ δναμη: Η ηγεσα του στρατο υπ τον Κολοκοτρνη, η οποα αντιτασσταν στον κατακερματισμ της πολιτικς εξουσας που επιδωκαν οι προεστο. Η διεξαγωγ του πολμου ευνοοσε την πτρυγα αυτ, και τσι ο Κολοκοτρνης κατφερε να κυριαρχσει στον πελοποννησιακ χρο σε σντομο χρονικ διστημα περιορζοντας την εξουσα των προεστν. Η πολιτικ στοχοθεσα αυτο του πολιτικο ρεματος περιελμβανε τον περιορισμ των φιλελεθερων θεσμν του αστικο αντιπροσωπευτικο συστματος που εισγαγε η πρτη Εθνοσυνλευση. Επρκειτο για την συγκεντρωτικ-συντηρητικ πτρυγα της Επανστασης (σε δικριση με τη συντηρητικ-ομοσπονδιακ πτρυγα των προεστν).

Οι ανακατατξεις που λαβαν χρα μετ την πρτη Εθνοσυνλευση επικυρθηκαν στη δετερη Εθνοσυνλευση τον Μρτιο του 1823 στο στρος, η οποα κατργησε λες τις τοπικς εξουσες συμπεριλαμβανομνης της Πελοποννησιακς Γερουσας. Ταυτχρονα η Εθνοσυνλευση αναγνωρζει την ελευθερα του τπου, εν απαγορεει τη δουλοπαροικα, τη δουλεα και τα βασανιστρια. Επιπλον ενισχεται το Βουλευτικν, που τρα περνει στα χρια της φιλελεθερης πτρυγας υπ τον Μαυροκορδτο (στην πτρυγα αυτ ανκουν επσης οι Κουντουριτης, Θ. Νγρης, Κωλττης). Το Εκτελεστικ ελγχεται απ τη συντηρητικ-συγκεντρωτικ πτρυγα υπ τον Κολοκοτρνη.

Ο Κολοκοτρνης επιχειρε, μως, σε σντομο χρονικ διστημα μετ τη δετερη Εθνοσυνλευση να ελγξει με πραξικοπηματικ τρπο και το Βουλευτικ. Ο Μαυροκορδτος καταφεγει στην δρα και το 1823 ξεσπει ο πρτος εμφλιος πλεμος. Ο Κολοκοτρνης ηττται, εξασφαλζοντας πντως αμνηστα για τον εαυτ του και τους οπαδος του. Τον Μρτιο ου 1824 ξεσπ ο δετερος εμφλιος πλεμος. Η φιλελεθερη πτρυγα, που ελγχει την κυβρνηση, καταφρνει να επιβληθε και πλι χρη στην παρμβαση των οπλαρχηγν της Στερες (Καρατσος, Γκορας, Καρασκκης. Δρκος, Τζαβλας). Ο Κολοκοτρνης φυλακζεται τον Φλεβρη του 1825 στην δρα, φροραρχος της οποας ταν ο Μακρυγιννης.

Με την εισβολ του αιγυπτιακο στρατο υπ τον Ιμπραμ-πασ αποφυλακζεται ο Κολοκοτρνης και ενισχεται σημαντικ ο πολιτικς ρλος των ενπλων. Εντοτοις στην τρτη Εθνοσυνλευση που συγκαλεται τον Μιο του 1827 στην Τροιζνα επιβεβαινεται και πλι η ιδεολογικ ηγεμονα της φιλελεθερης πτρυγας. Το Σνταγμα που ψηφζει η Εθνοσυνλευση εναι το δημοκρατικτερο της εποχς σε ολκληρη την Ευρπη.

Περ το τλος της Επανστασης αποκρυσταλλνονται τελικ τρα πολιτικ κμματα: Η πολιτικ φιλελεθερη πτρυγα της Επανστασης (Μαυροκορδτος- Κουντουριτης, κ..) ιδρει το λεγμενο «αγγλικ» κμμα. Η συγκεντρωτικ-συντηρητικ πτρυγα (Κολοκοτρνης, Ανδρας Μεταξς κ..) ιδρει το ονομαζμενο «ρωσικ» κμμα. Παρλληλα, απ τη φιλελεθερη πτρυγα εχε απ το τλος του 1825 διασπαστε μα μερδα υπ τον Κωλττη, η οποα ιδρει το λεγμενο «γαλλικ» κμμα. Το κμμα αυτ θα εξασφαλσει εξαρχς την υποστριξη των οπλαρχηγν της Στερες Ελλδας και μετ την Ανεξαρτησα, ιδως κατ την πρτη φση της συνταγματικς μοναρχας μετ το 1843, θα αναδειχθε στην ηγετικ πολιτικ δναμη της χρας.

Τα ονματα υπ τα οποα παρμειναν στην ιστορα τα πρτα ελληνικ πολιτικ κμματα δεν αντιστοιχοσαν σε «επιρρος» των Μεγλων Δυνμεων αλλ στα κυραρχα ιδεολογικ προτγματα των κομμτων αυτν: Το «αγγλικ» κμμα πρτασσε την προσλωσ του στη συνταγματικ-κοινοβουλευτικ τξη που χαρακτριζε τη Βρετανα, το «ρωσικ» κμμα την επαγγελα ενς ισχυρο χριστιανορθοδξου κρτους που θα εκτπιζε τους Οθωμανος απ την Ευρπη. Ο ιδεολογικς προσανατολισμς του «γαλλικο» κμματος συνκλινε με εκενον του ρωσικο σε ,τι αφορ την προσλωση στον εδαφικ επεκτατισμ. Δεν ακολουθοσε μως το «ρωσικ» κμμα στον χριστιανορθδοξο ιδεολογικ προσανατολισμ του και στις αντστοιχες ασιατικς καθηλσεις του (πως ταν π.χ. οι σχσεις του «ρωσικο» κμματος με τα υπολεμματα του «παλιο καθεσττος», τους «ιππτες των ορων», δηλαδ τους ληστς).

Βεβαως η ιδεολογα της Μεγλης Ιδας, πως επσης και η εμμον στην αναγκαιτητα της συνταγματικς διακυβρνησης, αποτελοσαν κοινς ιδεολογικοπολιτικς σταθερς και των τριν κομμτων. Οι διαφορς γκειντο κυρως στην ιερρχηση των προτεραιοττων και στον ιδιατερο ιδεολογικ χρωματισμ της κοινς στρατηγικς. Δεν θα πρπει, δηλαδ, να αντιλαμβανμαστε μηχανιστικ τις διαφορς αυτς, ως κφραση της διαφοροποησης των κυραρχων τξεων σε κποιες αντστοιχες μερδες. Τα πολιτικ κμματα εναι λιγτερο οι εκπρσωποι των κυραρχων τξεων και πολ περισστερο οι οργανωτς της κοινωνικς συνανεσης προς την εξουσα, δηλαδ οργανικ τμματα ενς ιδεολογικο μηχανισμο του κρτους. Ο πραγματικς οργανωτς του μπλοκ της εξουσας, το πραγματικ κμμα της αστικς τξης εναι το καπιταλιστικ κρτος ως σνολο. Με την Επανσταση και τα γεγοντα που τη συνδευσαν καθ’ λη την περοδο 1821-1827 η ελληνικ αστικ τξη κατφερε να θσει τα θεμλια του δικο της «κμματος».