10 2012

Βασλης Φουρτονης, δσκαλος. αναπληρωματικς Αιρετς ΑΠΥΣΠΕ Αττικς

Εκενη την εποχ ταν διχυτη η αποδοκιμασα του συστματος διακυβρνησης της χρας και ο πθος για σνταγμα γινταν κθε μρα και πιο ντονος στους πολτες. Δεν ταν μνο οι νοι, οι μαθητς ταυ Γυμνασου και οι φοιτητς του Περιγραφ: http://pandektis.ekt.gr/pandektis/bitstream/10442/128931/1/11.jpgΠανεπιστημου της πρωτεουσας, που εξφραζαν ττοια διακα αισθματα· ταν και οι δσκαλοι και οι καθηγητς, οι πολιτικο και στρατιωτικο αξιωματοχοι. καθς και οι ιερες και οι αρχιερες.

Ο γηραις στρατηγς και εν ενεργεα Σμβουλος Επικρατεας Θεδωρος Κολοκοτρνης, στις 7 Οκτωβρου 1838 επισκφθηκε το Βασιλικ Γυμνσιο της Αθνας, που εχε ιδρσει το 1828 ο Ιωννης Καποδστριας και στεγαζταν μχρι το 1837 στην οικα «Κλενθους» και το τος αυτ μεταστεγζεται στην «οικα Μποτσρη» οδς Καπνικαρας και Μητροπλεως γιατ το προηγομενο κτριο διατθηκε για τη στγαση του Πανεπιστημου ( 1 , ) (1784-1854) .

Τσο εντυπωσιστηκε απ την «παρδοσιν του πεπαιδευμνου γυμνασιρχου και απ την θαν τοσοτων μαθητν», στε εξφρασε την επιθυμα να μιλσει και ο διος προς τους μαθητς. τσι, παρακλεσε το γυμνασιρχη να συγκεντρσει λους τους μαθητς ξω απ την πλη στην Πνκα, προκειμνου να εκφωνσει και ο Γρος Κολοκοτρνης λγο προς τους νους. αεμνηστος Γεννδιος, γεμτος απ αγν πατριωτισμ, πραγματοποησε την επιθυμα ταυ σεβσμιου Γροντα και την παραμον της εορτς των Ταξιαρχν ειδοποησε λους τους μαθητς του Γυμνασου να συγκεντρωθον στο σχολ του, επειδ θελε να τους δεξει κτι περεργο.

Η περιργεια που προκλθηκε προσελκυσε την επομνη στο Γυμνσιο λους τους μαθητς, και μαζ τους πλθος περιργων. Το σχολεο γμισε απ κσμο, συγκεντρθηκαν οι καθηγητς και λγο μετ φτασε και ο Γρος Κολοκοτρνης, φορντας την κκκινη στολ του. Το πλθος νοιξε για να περσει ο σεβσμιος Γρος που ανβηκε στους καθηγητς, 'στερα απ λγο, ο γυμνασιρχης απευθνθηκε απ την αθουσα στο πλθος, λγοντας: «Ακολουθστε μας για να σας δεξουμε κτι περεργο». Κατβηκαν τις σκλες και χοντας στη μση το Γρο βγκαν με κατεθυνση προς το λεγμενο να του Αιλου (τους Αρηδες) και απ εκε προς την Πνκα, χωρς κανες να γνωρζει που πγαιναν το πρωτγνωρο αυτ θαμα προσελκυσε και το πλθος των περεργων.

φτασαν λοιπν στην Πνκα, κι αφο ξαπστασαν λγο, σηκθηκε ο Γρος, ανβηκε στο βμα της Πνκας και ρχισε να μιλ στη νεολαα. Αναφρθηκε στη δουλεα των Τορκων, στις σκψεις και στον πθο για αυτονομα των ανδρν της εποχς, εξιστρησε γεγοντα του ιερο αγνα και μλησε για την επιθυμα των Ελλνων να εναι σοι απναντι στο νμο και για την τρχουσα πολιτικ κατσταση κ.λπ. Ξαφνικ εμφανζεται μια ομδα χωροφυλκων, πλησιζει και διαλει τη συγκντρωση. Μλιστα, ο Θ. Κολοκοτρνης, αφο τον διβαλαν στο βασιλι, λγο λειψε να μπει σε περιπτειες. Γλτωσε μως απ τη δυσμνεια, γιατ ο φιλπατρις γυμνασιρχης Γεννδιος και οι λλοι καθηγητς απδειξαν τι λα εχαν γνει με καλ πρθεση.

λλωστε, ο Κολοκοτρνης δεν αποτελοσε κνδυνο για τη δυναστεα, αφο τα εχε βρει με τον θωνα και κατεχε μλιστα το αξωμα του Συμβολου της Επικρατεας, δηλαδ του πολιτικο συμβολου του βασιλι. (Το Συμβολιο της Επικρατεας εκενης της εποχς, που ταν πολιτικ σμα, δεν πρπει να συγχεται με το σημεριν Συμβολιο της Επικρατεας, που εναι δικαστικς σχηματισμς.)

 

Η Ομιλα

Παιδι μου!

Εις τον τπο τοτο, οπο εγ πατ σμερα, επατοσαν και εδημηγοροσαν τον παλαι καιρ νδρες σοφο, και νδρες με τους οποους δεν εμαι ξιος να συγκριθ και οτε να φθσω τα χνη των. Εγ επιθυμοσα να σας ιδ, παιδι μου, εις την μεγλη δξα των προπατρων μας, και ρχομαι να σας ειπ, σα εις τον καιρ του αγνος και προ αυτο και στερα απ' αυτν ο διος επαρατρησα, και απ' αυτ να κμωμε συμπερασμος και δια την μλλουσαν ευτυχαν σας, μολοντι ο Θες μνος ηξερει τα μλλοντα. Και δια τους παλαιος λληνας, οποας γνσεις εχαν και ποα δξα και τιμν χαιραν κοντ εις τα λλα θνη του καιρο των, οποους ρωας, στρατηγος, πολιτικος εχαν, δια τατα σας λγουν καθ' ημραν οι διδσκαλο σας και οι πεπαιδευμνοι μας. Εγ δεν εμαι αρκετς. Σας λγω μνον πως ταν σοφο, και απ εδ επραν και εδανεσθησαν τα λλα θνη την σοφαν των.

Εις τον τπον, τον οποον κατοικομε, εκατοικοσαν οι παλαιο λληνες, απ τους οποους και ημες καταγμεθα και ελβαμε το νομα τοτο. Αυτο διφεραν απ ημς εις την θρησκεαν, διτι επροσκυνοσαν τες πτρες και τα ξλα. Αφο στερα λθε στον κσμο ο Χριστς, οι λαο λοι επστευσαν εις το Ευαγγλι του, και παυσαν να λατρεουν τα εδωλα. Δεν επρε μαζ του οτε σοφος οτε προκομμνους, αλλ' απλος ανθρπους, χωρικος κα ψαρδες, και με τη βοθεια του Αγου Πνεματος μαθαν λες τες γλσσες του κσμου, οι οποοι, μολοντι που και αν βρισκαν εναντιτητες και οι βασιλες και οι τραννοι τους καττρεχαν, δεν ημπρεσε καννας να τους κμη τποτα. Αυτο εστερωσαν την πστιν.

Περιγραφ: http://www.peri-grafis.com/spaw2/uploads/images/Kolokotrwnis.jpgΟι παλαιο λληνες, οι πργονο μας, πεσαν εις την διχνοια και ετργονταν μεταξ τους, και τσι λαβαν καιρ πρτα οι Ρωμαοι, πειτα λλοι βρβαροι κα τους υπταξαν. στερα λθαν οι Μουσουλμνοι και καμαν ,τι ημποροσαν, δια να αλλξη ο λας την πστιν του. κοψαν γλσσες εις πολλος ανθρπους, αλλ' εστθη αδνατο να το κατορθσουν. Τον να κοπταν, ο λλος το σταυρ του καμε. Σαν εδε τοτο ο σουλτνος, διρισε να βιτσερ [αντιβασιλα], ναν πατριρχη, κα του δωσε την εξουσα της εκκλησας. Αυτς και ο λοιπς κλρος καμαν ,τι τους λεγε ο σουλτνος. στερον γιναν οι κοτζαμπσηδες [προεστο] εις λα τα μρη. Η τρτη τξη, οι μποροι και οι προκομμνοι, το καλτερο μρος των πολιτν, μην υποφρνοντες τον ζυγ φευγαν, και οι γραμματισμνοι επραν και φευγαν απ την Ελλδα, την πατρδα των, και τσι ο λας, στις στερημνος απ τα μσα της προκοπς, εκατντησεν εις αθλαν κατσταση, και αυτ αξαινε κθε μερα χειρτερα· διτι, αν ευρσκετο μεταξ του λαο κανες με ολγην μθηση, τον ελμβανε ο κλρος, στις χαιρε προνμια, εσρετο απ τον μπορο της Ευρπης ως βοηθς του εγνετο γραμματικς του προεστο. Και μερικο μην υποφροντες την τυρανναν του Τορκου και βλποντας τες δξες και τες ηδονς οπο ανελμβαναν αυτο, φηναν την πστη τους και εγνοντο Μουσουλμνοι. Κα τοιουτοτρπως κθε μερα ο λας ελγνευε κα επτχαινε.

Εις αυτν την δυστυχισμνη κατσταση μερικο απ τους φυγδες γραμματισμνους εμετφραζαν και στελναν εις την Ελλδα βιβλα, και εις αυτος πρπει να χρωστομε ευγνωμοσνη, διτι ευθς οπο καννας νθρωπος απ το λα εμνθανε τα κοιν γρμματα, εδιβαζεν αυτ τα βιβλα και βλεπε ποους εχαμε προγνους, τι καμεν ο Θεμιστοκλς, ο Αριστεδης και λλοι πολλο παλαιο μας, και εβλπαμε και εις ποαν κατσταση ευρισκμεθα ττε. θεν μας λθεν εις το νου να τους μιμηθομε και να γνουμε ευτυχστεροι. Και τσι γινε και επροδευσεν η Εταιρεα.

ταν αποφασσαμε να κμωμε την Επανσταση, δεν εσυλλογισθκαμε οτε πσοι εμεθα οτε πως δεν χομε ρματα οτε τι οι Τορκοι εβαστοσαν τα κστρα και τας πλεις οτε καννας φρνιμος μας επε «πο πτε εδ να πολεμσετε με σιταροκραβα βατσλα», αλλ ως μα βροχ πεσε εις λους μας η επιθυμα της ελευθερας μας, και λοι, και ο κλρος μας και οι προεστο και οι καπεταναοι και οι πεπαιδευμνοι και οι μποροι, μικρο και μεγλοι, λοι εσυμφωνσαμε εις αυτ το σκοπ και εκμαμε την Επανσταση.

Εις τον πρτο χρνο της Επαναστσεως εχαμε μεγλη ομνοια και λοι ετρχαμε σμφωνοι. Ο νας επγεν εις τον πλεμο, ο αδελφς του φερνε ξλα, η γυνακα του εζμωνε, το παιδ του εκουβαλοσε ψωμ και μπαρουτβολα εις το στρατπεδον και εν αυτ η ομνοια εβαστοσε ακμη δο χρνους, ηθλαμε κυριεσει και την Θεσσαλα και την Μακεδονα, και σως εφθναμε και ως την Κωνσταντινοπολη. Τσον τρομξαμε τους Τορκους, οπο κουγαν λληνα και φευγαν χλια μλια μακρ. Εκατν λληνες βαζαν πντε χιλιδες εμπρς, και να καρβι μιαν ρμδα. λλ δεν εβσταξε!

λθαν μερικο και ηθλησαν να γνουν μπαρμπρηδες εις του κασδη το κεφλι. Μας πονοσε το μπαρμπρισμ τους. Μα τι να κμομε; Εχαμε και αυτουνν την ανγκη. Απ ττε ρχισεν η διχνοια και εχθη η πρτη προθυμα και ομνοια. Και ταν λεγες τον Κστα να δσει χρματα δι τας ανγκας του θνους να υπγει εις τον πλεμο, τοτος επρβαλλε τον Γιννη. Και μ' αυτν τον τρπο κανες δεν θελε οτε να συνδρμει οτε να πολεμσει. Και τοτο εγνετο, επειδ δεν εχαμε να αρχηγ και μαν κεφαλ. λλ νας μπαινε πρεδρος ξι μνες, εσηκνετο ο λλος και τον ριχνε και εκθετο αυτς λλους τσους, και τσι ο νας θελε τοτο και ο λλος το λλο. Ισως λοι ηθλαμε το καλ, πλην καθνας κατ την γνμη του. ταν προστζουνε πολλο, ποτ το σπτι δεν χτζεται οτε τελεινει. Ο νας λγει τι η πρτα πρπει να βλπει εις το ανατολικ μρος, ο λλος εις το αντικριν και ο λλος εις τον Βορα, σαν να τον το σπτι εις τον αραμπ και να γυρζει, καθς λγει ο καθνας. Με τοτο τον τρπο δεν κτζεται ποτ το σπτι, αλλ πρπει να εναι νας αρχιτκτων, οπο να προστζει πως θα γενε. Παρομοως και ημες εχρειαζμεθα ναν αρχηγ και ναν αρχιτκτονα, στις να προστζει και οι λλοι να υπακοουν και να ακολουθον. Αλλ' επειδ εμεθα εις ττοια κατσταση, εξ αιτας της διχνοιας, μας πεσε η Τουρκι επνω μας και κοντψαμε να χαθομε, και εις τους στερνος επτ χρνους δεν κατορθσαμε μεγλα πργματα.

Εις αυτ την κατσταση ρχεται ο βασιλες, τα πργματα ησυχζουν και το εμπριο και γεωργα και οι τχνες αρχζουν να προοδεουν και μλιστα παιδεα. Αυτ η μθησις θα μας αυξσει και θα μας ευτυχσει. Αλλ δι να αυξσομεν, χρειζεται και η στερωσις της πολιτεας μας, η ποα γνεται με την καλλιργεια και με την υποστριξη του Θρνου. Ο βασιλες μας εναι νος και συμμορφνεται με τον τπο μας, δεν εναι προσωρινς, αλλ' η βασιλεα του εναι διαδοχικ και θα περσει εις τα παιδι των παιδιν του, και με αυτν κι εσες και τα παιδι σας θα ζσετε. Πρπει να φυλξετε την πστη σας και να την στερεσετε, διτι, ταν επισαμε τα ρματα επαμε πρτα υπρ πστεως και πειτα υπρ πατρδος. λα τα θνη του κσμου χουν και φυλττουν μια Θρησκεα. Και αυτο, οι Εβραοι, οι ποοι κατατρχοντο και μισοντο και απ λα τα θνη, μνουν σταθερο εις την πστη τους.

Εγ, παιδι μου, κατ κακ μου τχη, εξ αιτας των περιστσεων, μεινα αγρμματος και δια τοτο σας ζητ συγχρηση, διτι δεν ομιλ καθς οι δσκαλοι σας. Σας επα σα ο διος εδα, κουσα και εγνρισα, δια να ωφεληθτε απ τα απερασμνα και απ τα κακ αποτελσματα της διχονοας, την οποαν να αποστρφεσθε, και να χετε ομνοια. Εμς μη μας τηρτε πλον. Το ργο μας και ο καιρς μας επρασε. Και αι ημραι της γενες, η οποα σας νοιξε το δρμο, θλουν μετ' ολγον περσει. Την ημρα της ζως μας θλει διαδεχθ η νκτα του θαντου μας, καθς την ημραν των Αγων Ασωμτων θλει διαδεχθ η νκτα και η αυριαν μερα. Εις εσς μνει να ισσετε και να στολσετε τον τπο, οπο ημες ελευθερσαμε· και, δια να γνη τοτο, πρπει να χετε ως θεμλια της πολιτεας την ομνοια, την θρησκεα, την καλλιργεια του Θρνου και την φρνιμον ελευθερα.

Τελεινω το λγο μου. Ζτω ο Βασιλες μας θων! Ζτω οι σοφο διδσκαλοι! Ζτω η Ελληνικ Νεολαα!

 

ͻ 13 1838

 

 

 

Βιβλιογραφα

  1. ΙΔΡΥΜΑ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ (Ο λγος του Θ. Κολοκοτρνη στην Πνκα
  2. "ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ Θ. ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗ (http://www.ebooks4greeks.gr/forum/viewtopic.php?p=76#p76)
  3. http://1821-agiasmeni-epanastasi.host56.com/pdf/AION%20-%2013-11-1838.pdf
  4. http://www.sansimera.gr/articles/565
  5. http://pandektis.ekt.gr/pandektis/handle/10442/128931