1 2012

Βασλης Φουρτονης: δσκαλος, αναπληρωματικς Αιρετς ΑΠΥΣΠΕ Αττικς

Στη χρα μας, ο πρτος εορτασμς της Εργατικς Πρωτομαγις γινε το 1893, στην Αθνα, με πρωτοβουλα του Κεντρικο Σοσιαλιστικο Συλλγου του Σταρου Καλλργη. Η 1η Μαου ταν Σββατο και εργσιμη. τσι, επελγη η Κυριακ 2 Μαου, για να χει η γιορτ μαζικ χαρακτρα.

Λγα χρνια πριν το 1890 ο Στ. Καλλργης - εφαρμζοντας την απφαση της Β Διεθνος, που ριζε την 1η Μη ως ημρα αγνων της εργατικς τξης και τιμς προς τους Αμερικανος εργτες που δολοφονθηκαν στο Σικγο την 1η Μη 1886 - οργνωσε μια συγκντρωση συμβολικο γιορτασμο της Πρωτομαγις στις στλες του Ολυμπου Δις, μεταξ φλων και συντρφων, που και ανγγειλε την δρυση του Σοσιαλιστικο Συλλγου και την κδοση της εφημερδας «ΣΟΣΙΑΛΙΣΤΗΣ».

Περιγραφ: kallergis.jpgΤην 1η Μη του 1891 ο Καλλργης και λλοι 12 σοσιαλιστς πγαν ομαδικ στο φωτογραφεο Σοτσου και φωτογραφθηκαν σε νδειξη συμβολικς συμμετοχ στην παγκσμια επτειο και διαμαρτυρα των εργατν. Το 1892 ο Καλλργης και τριντα περπου σντροφο του συγκεντρνονται στο χρο του Σταδου και εκε διαμαρτρονται κατ του θλιου πλουτοκρατικο συστματος.

Το 1893 η Εργατικ Πρωτομαγι αποκτ για πρτη φορ μαζικ χαρακτρα. Την απφαση για την συγκντρωση εχε πρει δο μνες νωρτερα το διοικητικ συμβολιο του Σοσιαλιστικο Συλλγου και η οργνωσ της εχε ανατεθε σε τριμελ επιτροπ που αποτελοσαν οι Χαιρτης, Ματιτος, Ελευθερου. Μχρι την 1η Μη ο Σοσιαλιστικς Σλλογος κανε κλεσμα σε διφορα εργατικ σωματεα “πως μετσχουν εις την εορτν της Πρτης Μαου”. Η εκδλωση προαναγγλλεται τσι στα μσα του Απρλη απ τις στλες του “ΣΟΣΙΑΛΙΣΤΗ” και εκε αναφρονται οι στχοι και ο τπος της συγκντρωσης.

«Δο Μαου ημρα Κυριακ 6μ.μ. εις το Αρχαον Στδιον, πισθεν του Ζαππεου, εις την γφυραν που εναι απναντι εις τα Αγγλικ μνημεα με κυπαρσσια. λοι οι Σοσιαλιστα και υπ μισθν πσχοντες θα συναθροισθσι ψφισμα προς την Βουλν, δια του οποου θα ζητσι:

1. Τας Κυριακς λα τα καταστματα να εναι κλειστ προς ανπαυσιν των πολιτν.

2. Τον περιορισμν των εργσιμων ωρν εις οκτ κατ’ αντατον ριον και ολιγτερον δια τα κοπιδεις και ανθυγιεινς εργασας και δια τους παδας και τας γυνακας.

3. Απονομν συντξεων εις τους εκ της εργασας παθντας και καταστντας ανκανους προς διατρησιν εαυτν και της οικογενεας των, καθς και εις τα οικογενεας των εν ενεργεα φονευομνων.»

Οι συγκεντρωμνοι φθνουν περπου τους 2.000. νας μεγλος αριθμς για την εποχ εκενη, δεδομνων των πολιτικν συνθηκν, αλλ και του συνολικο πληθυσμο Αθνας και Πειραι που δεν ξεπερνοσε τις 150.000. Τη μαζικ αυτ συγκντρωση αποτελοσαν μλη του Κεντρικο Σοσιαλιστικο Συλλγου, αλλ και «μγα πλθος εκ των πασχουσν εργατικν τξεων των ευρισκομνων υπ τον ζυγν του μισθο...» πως γρφει η εφημερδα «ΣΟΣΙΑΛΙΣΤΗΣ» στο επμενο φλλο της.

Περιγραφ: http://ardin-rixi.gr/wp-content/uploads/2012/05/sosialistis.jpgΗ συγκντρωση ληξε με πλρη επιτυχα. Στο “Σοσιαλιστ” των μσων του Μαου της διας χρονις διαβζουμε:

«Εις τας 2 Μαου ρα 5ην μ.μ. παρ το αρχαον Στδιον, τα μλη του Κεντρικο Σοσιαλιστικο Συλλγου και μγα πλθος εκ των πασχουσν τξεων των ευρισκομνων υπ τον ζυγν του μισθο, ακολουθοντες τον διεθν των πασχουσν τξεων αγνα, συνηθροσθησαν προς διαμαρτρησιν εναντον του σημερινο αθλου συστματος, που δυστυχον οι πολλο κοπιωδς εργαζμενοι και ευτυχον οι ολγοι οκνηρο πλοσιοι, μη εργαζμενοι. Αφο συνλθον, πλον των δο χιλιδων ατμων εις το βθος του Σταδου, εκ τινος λθου ο πολτης Σταρος Καλλργης επε τα εξς περπου: “Ο σκοπς της συναθροσες μας ενταθα εναι να υπογρψωμεν ψφισμα δια να δοθε εν καιρ εις την Βουλν…

… Δεν πιστεω να υπρχη κανες εδ, ο οποος να μην παραδχεται τας σοσιαλιστικς ιδας και το ψφισμα. Η συνθροισς μας σμερον ενταθα χει παγκσμιον χαρακτρα… Ζητομε επ του παρντος την βελτωσιν της θσεως των εργατν και την διδοσιν των σοσιαλιστικν αρχν και εν τω μλλοντι την κατργησιν του κληρονομικο δικαιματος και της ιδιοκτησας.

Η προδος βαδζει τον δρμον της. Πρυσι, το 1892 τριντα μνον ομφρονες σοσιαλιστα συνλθον εις τοτο το μρος και διεμαρτυρθησαν κατ του σημερινο πλουτοκρατικο αθλου συστματος. Σμερον, 2 Μαου 1893, παρατηρσατε πσοι εμεθα ενταθα δια τον αυτν λγον. Βλπετε, λοιπν, τι η προδος βαδζει τον δρμον της και θττον βρδιον θα φτσει εις το ποθομενον αποτλεσμα!”

Μλις κατλθεν του μρους εξ ου ομιλε ο πολτης Σταρος Καλλργης οι συναθροισθντες υπγραψαν το ψφισμα και εντς ημισεας ρας το ψφισμα φερε νω των 500 υπογραφν. Αφο υπγραψαν το ψφισμα ρχισαν διαλυμενοι καθ’ ομδας οι διαδηλωτα φροντες οι περισστεροι επ της κομβιοδχης των ερυθρν κονκρδαν, το σμβολον του Συλλγου και διασπαρντες εις λας τας οδος, εφναζον “Ζτω ο Σοσιαλισμς”.»

Στο ψφισμα σημεινεται «...διαμαρτυρμεθα κατ του σημερινο πλουτοκρατικο αθλου συστματος και ζητομεν την επ του παρντος βελτωσιν της θσεως των εργατν και μισθωτν και την διδοσιν των σοσιαλιστικν αρχν, με σκοπν την κατργησιν του κληρονομικο δικαιματος και της ιδιοκτησας των μσων παραγωγς δι νομμων και ειρηνικν μσων, εν δε τατα αποδειχθσιν ανεπαρκ ττε δι παντς μσου να διαδσωμεν, να επιβλλωμεν και να εφαρμσωμεν τας ιδας μας». Το πλασιο αιτημτων, αποκαλυπτικ για την κατσταση της εργατικς τξης την εποχ εκενη:

«α) Την Κυριακ να κλεωσι τα καταστματα και τα εργοστσια καθ' λην την ημραν και οι πολται να αναπαονται.

β) Οι εργται και οι μισθωτο να εργζονται 8 ρες την ημραν.

γ) Να απονμεται σνταξις εις τους εκ της εργασας παθντας και καταστντας ανικνους, προς συντρησιν εαυτν και της οικογενεας των.

δ) Να καταργηθσιν αι θανατικα εκτελσεις.

ε) Να καταργηθε η δι χρη προσωπικ κρτησις και

στ) Το Διοικητικ Συμβολιον του Κεντρικο Συλλγου να επιδσει το Ψφισμα τοτο εις την Βουλν».

Περιγραφ: Ιστορικ αναδρομ για την εργατικ Πρωτομαγι στην Ελλδα : Η τατιση της 1ης  Μαου με τις αναζητσεις και τις    διεκδικσεις του κσμου της μισθωτς εργασας ανγεται στη γενκευση  των πως προαναφραμε το ψφισμα συγκντρωσε 500 υπογραφς. μως καθς η επδοσ του στη Βουλ καθυστρησε περπου επτ μνες, τα μλη του Κεντρικο Σοσιαλιστικο Συλλγου συνχισαν να μαζεουν υπογραφς. Στις 2 Δεκεμβρου 1893 ταν τα μλη του Δ.Σ του Συλλγου με επικεφαλς τον Στ. Καλλργη πγαν στην Παλαι Βουλ να επιδσουν το Ψφισμα, εχαν μαζευτε 2.000 υπογραφς.

Ο πρεδρος της Βουλς παραλαμβνει το Ψφισμα. Ο Καλλργης ανβηκε στο θεωρεο των δημοσιογρφων, περιμνοντας να ακοσει τον πρεδρο να το διαβζει, κτι που δεν γινε. Το γεγονς αυτ προκλεσε την αντδραση του Καλλργη, που απ τα δημοσιογραφικ θεωρεα ρχισε δυνατ να αναφρει το περιεχμενο του Ψηφσματος. Μια ομδα αστυνομικν τον συλλαμβνουν και τον τραβον ξω απ την αθουσα της Βουλς, εν αυτς φωνζει «Ζτω ο Σοσιαλισμς». Ο Καλλργης ξυλοκοπθηκε απ τα ργανα της τξεως και δικστηκε σε 12 ημρες φυλκιση. τσι, ληξε η πρτη στην Ελλδα Εργατικ Πρωτομαγι και τα γεγοντα που συνδθηκαν με αυτ.

Τον επμενο χρνο, το 1894, Καλλεργικο, Δρακουλικο και Αναρχικο παρνουν την απφαση να γιορτσουν λοι μαζ την Πρωτομαγι. Η εκδλωση σημεωσε τερστια επιτυχα με τη συμμετοχ πνω απ 6.000 ατμων.

 

Οι ελληνικς Πρωτομαγις

1924

Η πρτη δολοφονα απεργο, του κομμουνιστ εργτη Σ. Παρασκευαδη στην Πλατεα Κοτζι, που βρισκταν το Εργατικ Κντρο Αθνας.

 

1926

Την επομνη της Πρωτομαγις ιδρεται στην Αθνα η Συνομοσπονδα Δημοσων Υπαλλλων Ελλδος, η σημεριν ΑΔΕΔΥ.

 

1929

Απαγρευση των πρωτομαγιτικων εκδηλσεων απ την κυβρνηση Βενιζλου. Συλλψεις και αστυνομικς επιχειρσεις σε εργατικς λσχες και σωματεα.

 

1934

Τις εκδηλσεις της Πρωτομαγις ακολουθε απεργιακ κινητοποηση λιμενεργατν και μυλεργατν στην Καλαμτα. Οκτ διαδηλωτς δολοφονονται απ στρατιωτικ τμματα που ανλαβαν να επιβλουν την τξη.

 

1936

Γενικ απεργα στη Θεσσαλονκη. Αιματηρ καταστολ της εργατικς διαμαρτυρας. Η Αστυνομα χρησιμοποησε πραγματικ πυρ για να διαλσει τους συγκεντρωμνους στη συμβολ των οδν Εγνατας και Βενιζλου. Τελικς απολογισμς 12 νεκρο απεργο (στη φωτογραφα η κηδεα του πρτου νεκρο, Τσου Τοση)

 

1944

Τα γερμανικ στρατεματα κατοχς εκτελον στο σκοπευτριο της Καισαριανς 200 κομμουνιστς κρατουμνους απ τις φυλακς Χαδαρου.

1946

Μεγλο συλλαλητριο στο Παναθηνακ Στδιο υπ την ηγεμονα του ΕΡΓΑΣ, διδοχης οργνωσης του Εργατικο ΕΑΜ. Εχε προηγηθε το 8ο συνδριο της ΓΣΕΕ στο οποο ο ΕΡΓΑΣ εχε αναδειχθε πρτη δναμη.

 

1976

Δυναμικς συγκεντρσεις στο δαφος του μεταπολιτευτικο κλματος και της νθησης των εργοστασιακν σωματεων. Η ημρα της Πρωτομαγις σημαδεεται απ τον θνατο του Αλκου Παναγολη σε τροχαο. Την παραμον τραυματζεται θανσιμα ο μαθητς Σιδρης Ισιδωρπουλος κατ τη διρκεια αφισοκλλησης.

 

Γιατ η Αριστερ εχε καταδικσει τον «Επιτφιο»

Εμαστε στα 1958. Ο Γιννης Ρτσος μετ την επιστροφ του απ την εξορα στην Αθνα επανεκδδει τα ργα του, τα οποα στελνε και στον Μκη Θεοδωρκη που βρισκταν στο Παρσι. Ανμεσ τους και τον «Επιτφιο» με την αφιρωση, πως χει πει ο Μκης, «το βιβλο τοτο κηκε απ τον Μεταξ στα 1938 κτω απ τους Στλους του Ολυμπου Δις». Το 1960 τελικ, δο ηχογραφσεις γιναν σχεδν ταυτχρονα με τον Μκη παρντα, στην Αθνα. Μα απ τον Μνο Χατζιδκι με τη Ννα Μοσχουρη (τον Αγουστο) και μα με τον Γρηγρη Μπιθικτση (τον Σεπτμβριο). Ακολοθησε, το 1963, η ηχογρφηση με τον Μανλη Χιτη και τη Μαρη Λντα (και ορχστρα εγχρδων).

Η εκδοχ Μπιθικτση, κυρως λγω μπουζουκιο, προκλεσε αμσως αντιδρσεις και θεωρθηκε ως «ιεροσυλα». Ομδα αριστερν διανοουμνων οργνωσε συγκντρωση τον Δεκμβριο για να καταδικσει το ργο. Αντστοιχη ταν και η αντδραση της Αριστερς που πολλ στελχη της βρσκονταν στην εξορα- κτι που ενχλησε τον Μκη και τον φερε σε μια πρτη αντιπαρθεση με τον πολιτικ χρο στον οποο ανκε. Εν στο μεταξ η κυβρνηση απαγρευσε τη μετδοση των τραγουδιν απ το ΕΙΡ.

 

ντυπη βιβλιογραφα:

  • Γιννης Κορδτος, Ιστορα του Ελληνικο Εργατικο Κινματος, Ζ κδοση, Εκδσεις Μπουκουμνη, Αθνα 1972.
  • Παναγιτης Νοτσος, Η Σοσιαλιστικ Σκψη στην Ελλδα απ το 1875 ς το 1974, Τμος Α “Οι σοσιαλιστς διανοομενοι και η πολιτικ λειτουργα της πριμης κοινωνικς κριτικς (1875-1907)”, εκδσεις Γνση, Αθνα 1990.
  • Μιχλης Δημητρου, Το Ελληνικ Σοσιαλιστικ Κνημα – 1. Απ τους ουτοπιστς στους μαρξιστς, εκδσεις Πλθρον [Γαβριηλδη], Αθνα 1985. Απ αυτ το βιβλο προρχεται και η φωτογραφα.

Ηλεκτρονικ βιβλιογραφα

  • http://www.fourtounis.gr/arthra/may_day.pdf
  • http://www.madata.gr
  • http://www.daypress.gr
  • http://www.tvxs.gr
  • http://ardin-rixi.gr

 

Δετε στιγμιτυπα απ τον εορτασμ της Πρωτομαγις απ τις συλλογς του Ελληνικο Οπτικοακουστικο Αρχεου.