A

του Δημτρη Β. Τριανταφυλλδη

30 2011

ταν το καλοκαρι του 1974 ο Κωνσταντνος Καραμανλς ο πρεσβτερος, νομιμοποησε το ΚΚΕ, καταργντας το νμο 509, το αριστερ κνημα της χρας, αγκαλιστηκε απ να μεγλο τμμα του πληθυσμο, το οποο υπφερε τα πνδεινα απ το εκδικητικ, μετεμφυλιακ, αστυνομικ κρτος επ τρεις και πλον δεκαετες.

Η διωκμενη αριστερ απ τα τλη του εμφυλου πολμου μχρι και την μεταπολτευση, χοντας το φωτοστφανο του μρτυρα που βασανστηκε, εξορστηκε, φυλακστηκε και εκτελστηκε για τις ιδες του, δχως το παραμικρ προσωπικ φελος, συνντησε τη να ελληνικ δημοκρατα διαθτοντας το ηθικ πλεονκτημα ναντι των πολιτικν της αντιπλων και γινε αριστερ triumphans .

Η εγγενς μως πολυδισπαση του αριστερο κινματος, οδγησε στη δημιουργα δο βασικν κομμτων, του Κ.Κ.Ε. και του Κ.Κ.Ε εσωτερικο. Το πρτο, πιστ στα δγματα της κομμουνιστικς ορθοδοξας, προσκολλημνο στην κραται ττε Σοβιετικ νωση, βγκε απ την παρανομα χοντας επικεφαλς ναν χαρισματικ ηγτη, τον Χαρλαο Φλωρκη, ο οποος ως πραγματιστς πολιτικς, εκολα και γργορα ενταξε το κμμα του στη να πολιτικ πραγματικτητα. Η Κ.Ν.Ε. την εποχ εκενη, ταν η πιο μαζικ οργνωση νεολαας, τα φεστιβλ της οποας ταν η κολυμβθρα του Σιλωμ αλλ και το απαρατηρο διαβατριο για την ανδειξη πολλν καλλιτεχνν που ευημερον μχρι σμερα, χοντας εξασφαλισμνο το κοιν τους. Το δετερο, το Κ.Κ.Ε. εσωτερικο, πως λεγταν ττε, λγω της δισπασης του 1968, εχε, επσης, μια χαρισματικ προσωπικτητα ως ηγτη, το Λεωνδα Κρκο, νθρωπο διορατικ που απ πολ νωρς διβλεψε τις ευρωπακς εξελξεις και συντχθηκε με το ρεμα του ευρωκομμουνισμο, πνευματικς ιδρυτς του οποου ταν νας απ τους πλον επιφανες πολιτικος ντρες της μεταπολεμικς Ευρπης, ο ηγτης του Ιταλικο Κομμουνιστικο Κμματος Ενρκο Μπελιγκουρ. Με την απελευθρωση των φυλακισμνων και των εξριστων, αλλ και με την επιστροφ στην πατρδα χιλιδων εκπατρισμνων στις χρες της Δυτικς Ευρπης, τα δο αυτ κμματα, δεν αντιμετπισαν πρβλημα επνδρωσης των μηχανισμν τους.

Παρλληλα με τα δο αυτ μεγλα κμματα της αριστερς, δημιουργθηκαν και μια σειρ μικρτερα, πως το Επαναστατικ Κομμουνιστικ Κμμα Ελλδας, με μαοκς συμπθειες, το Κ.Κ.Ε μ-λ, το Μ-Λ. Κ.Κ.Ε., τροτσκιστικς ομδες προσκεμενες στην 4η Διεθν και διφορα λλα γκρουποσκουλα, ο αριθμς των μελν των οποων, στην καλτερη των περιπτσεων, φτανε τις μερικς εκατοντδες τομα.

Απ την πρτη κιλας ημρα της Μεταπολτευσης, το Κ.Κ.Ε. με την αλαζονεα που το διακατεχε, θλησε να ηγεμονεσει στο χρο της αριστερς, αποκλεοντας οποιαδποτε λλη ποψη και κυρως εκενη που προρχονταν απ την ανανεωτικ αριστερ, την αριστερ που καταδκαζε τη μονολιθικτητα και την απολυταρχα του σοβιετικο καθεσττος και μιλοσε για το «σοσιαλισμ με ανθρπινο πρσωπο», δηλαδ με δημοκρατικος θεσμος. Το στελεχιακ δυναμικ του Κ.Κ.Ε. γαλουχημνο με την απλυτη, σχεδν μεταφυσικν διαστσεων, πστη στο κμμα αλλ και στη «μεγλη πατρδα», πως αποκαλοσαν ττε την Ε.Σ.Σ.Δ. ταν μια συμπαγς, πολεμικ μηχαν εξντωσης, χι των πολιτικν αντιλψεων της δεξις παρταξης, αλλ των «αναθεωρητν» και των «οπορτουνιστν», καθς επσης και κθε λλης παραφυδας της μαρξιστικς κοσμοθεωρας που δεν υποτασσταν στα θσφατα του «διεθνος κντρου», της Μσχας, τα οποα συνθως λλαζαν, ταν λλαζαν οι προτεραιτητες της εξωτερικς πολιτικς της Ε.Σ.Σ.Δ. Απ τα πιο χαρακτηριστικ παραδεγματα της εποχς εκενης ταν η επσημη θση του Κ.Κ.Ε. για τη χοντα του Βιντλα στην Αργεντιν ως «κεντρας χοντας», επειδ ττε η Ε.Σ.Σ.Δ, εχε αναπτξει ντονους εμπορικος δεσμος με τη μακριν αυτ χρα της Λατινικς Αμερικς. Σμερα, ββαια, προσπαθον να το ξεχσουν και ταν κποιος το αναφρει, στω και χριν αστεσμο, φιλοδωρεται με βρεις και χαρακτηρισμος που θυμζουν την περοδο του εμφυλου πολμου. Ευτυχς μως, δεν εναι λοι επιλσμονες, επειδ αυτ βολεει την ηγεσα του Κ.Κ.Ε.

ταν, μλιστα, τσο ντονη η αντιδικα του Κ.Κ.Ε. με τους ιδεολογικος του αντιπλους στο υπλοιπο φσμα της αριστερς, που ο απλς κσμος παρακολουθοσε απορημνος και αμχανος. Πολλς φορς, η αντιπαρθεση αυτ φτανε μχρι τους τραμπουκισμος, τους ξυλοδαρμος και τους προπηλακισμος των «αντιπλων», εν παρλληλα, στο εσωτερικ του κμματος η ηγεσα, τηρντας στο ακραιο τις «παραδσεις» της, πραγματοποιοσε κατ διαστματα εκκαθαρσεις των «ποπτων» και των «αντιφρονοντων», περιθωριοποιντας τους αρχικ και διαγρφοντας τους στη συνχεια.

Την δια περοδο, το Κ.Κ.Ε. εσωτερικο προσπαθοσε αφενς μεν να αποκροσει τις επιθσεις εκ μρους του Κ.Κ.Ε., αφετρου δε να αντισταθε στην πεση που ασκοσε το ΠΑ.ΣΟ.Κ, του Ανδρα Παπανδρου, ο οποος ως ταλαντοχος πολιτικς, εχε υφαρπξει τα καλτερα συνθματα και κατ’ επκταση εχε κερδσει τις καρδις λων των ανθρπων που για 40 και πλον χρνια, η δεξι παρταξη και το παρακρτος, εχαν θσει στο περιθριο.

Το πρτο μεγλο ργμα στο ηθικ πλεονκτημα της αριστερς επλθε με την νοδο του ΠΑ.ΣΟ.Κ. στην εξουσα και χι λγω των αλληλοσπαραγμν των διαφρων ρευμτων που υπρχαν στους κλπους. Το ΠΑ.ΣΟ.Κ εκμεταλλευμενο αριστοτεχνικ την διθεση της κοινωνας για μεγλες αλλαγς και μεταρρυθμσεις, κατφερε μσα σε λγα μλις χρνια να πλαγιοκοπσει την αριστερ και να της στερσει το ζωτικ χρο για την ανπτυξη της.

Η τυπη και αφανς συνεργασα του Κ.Κ.Ε. με τις δυνμεις της δεξις παρταξης στις δημοτικς εκλογς του 1986, σηματοδτησαν μια μακρ περοδο συνεργασας των δο αντιτιθμενων πλων και πρην αντιπλων στον εμφλιο πλεμο που συνεχζεται μχρι σμερα, παρλο που και οι δο πλευρς προσπαθον να το αποκρψουν επιμελς.

Η αυτοκατργηση του Κ.Κ.Ε. εσωτερικο και η δημιουργα της Ε.ΑΡ. μετ την πτση της σοβιετικς αυτοκρατορας, δημιοργησε πρσκαιρα μια ελπιδοφρα διθεση σε πολλος σκεπτμενους πολτες ακμη και πραν του πολιτικο φσματος της αριστερς. να κμα αισιοδοξας πλημμρισε τους οπαδος και τους φλους του αριστερο κινματος η δημιουργα του ενιαου Συνασπισμο. Οι ελπδες διαψεστηκαν γργορα με τη δισπαση του Κ.Κ.Ε. και τη διλυση του Συνασπισμο. Εχε μως προηγηθε η συνεργασα σε κυβερνητικ εππεδο με τη Ν.Δ. σε μια τυχοδιωκτικ προσπθεια να διαλυθε το ΠΑ.ΣΟ.Κ και να μοιραστον οι εταροι τα εκλογικ του ιμτια.

Συντριπτικ χτπημα στο ηθικ της πλεονκτημα η αριστερ δχτηκε με τη συνεργασα που εχε με τη Ν.Δ. σε μια περοδο ντονων γεωπολιτικν ανακατατξεων που φερε η πτση των τυραννικν καθεσττων της Ε.Σ.Σ.Δ και των κρατν – δορυφρων της στην Κεντρικ και Ανατολικ Ευρπη. Ξαφνικ ο κσμος ανακλυπτε τη φρκη των γκουλγκ, τη μζερη καθημεριντητα με τις χιλιδες ελλεψεις απλν καταναλωτικν αγαθν, το αστυνομικ κρτος, την κομματικ νομενκλατορα με τα σκανδαλδη προνμια της.

Αυτ ταν η αρχ του τλους. Αμχανη η εν Ελλδι αριστερ παρακολουθοσε τις τεκτονικς αλλαγς που συντελονταν στον κσμο, δχως να μπορε να προσανατολιστε στις νες συνθκες, δχως καν να προσπαθσει να τις ερμηνεσει και να βγλει χρσιμα συμπερσματα.

Την πρτη δεκαετα του 21ου αινα η εν Ελλδι αριστερ βρσκεται σε ιδεολογικ πνωση. Ετε κοιτζει προς τα πσω, προσπαθντας να ερμηνεσει το παρν με διανοητικ εργαλεα του 19ου αινα, ετε προσπαθε κομψα και συνταιριξει μια να μεγλη αφγηση, δανειζμενη ιδες και σπαργματα θεωριν απ διφορους ευφραδες νεομαρξιστς φιλοσφους.

Το Κ.Κ.Ε. προσηλωμνο σταθερ στις αρχς του Μαρξισμο – Λενινισμο, πειτα απ μια μακρ περοδο αιδμονος σιωπς, ανακλυψε ξαν τη γοητεα του Στλιν, «αποκατστησε» πολιτικ το Νκο Ζαχαριδη και επιμνει να κρατει ερμητικ κλειστ τα αρχεα του, απαγορεοντας την πρσβαση στους ιστορικος ερευνητς. Κμμα – απολθωμα ενς λλου αινα, το Κ.Κ.Ε. προσπαθε να περιχαρακσει τις γραμμς του, επιμνοντας μοντονα και δογματικ στο γεγονς τι το ρολι της ιστορας σταμτησε στις 5 Μαρτου 1953 με το θνατο του Στλιν. Στο νο κομματικ εικονοστσιο, το ιερατεο του Κ.Κ.Ε. αποκατστησε τα εικονσματα του Στλιν, του Ζντνοφ, του Μπρια και λλων τυρννων με κθε επισημτητα και δχως τον παραμικρ ηθικ ενδοιασμ. Δπλα τους βρσκονται τα εικονσματα του Ζαχαριδη, του Ιωαννδη, του Γοσια, του Στργκου, του Μπαρτζκα και λλων επιφανν του στελεχν, η δρση των οποων οδγησε στην εξντωση χιλιδων αθων και αγνν αγωνιστν, αλλ και στην παρακμ του μεγαλειδους κινματος της Εθνικς Αντστασης. Οτε λγος ββαια να γνεται για τον ρη Βελουχιτη, τους βασανισμνους στο Μπολγκες της Γιουγκοσλαβας, στο νησκι του ποταμο Μαρτσα της Βουλγαρας, καθς επσης και σε λλα στρατπεδα συγκντρωσης και βασανιστηρων στις χρες του «υπαρκτο σοσιαλισμο» μετ τη λξη του εμφυλου πολμου. ταν και παραμνουν οι αποσυναγωγο, οι παρες, οι προδτες, επειδ δεν υποτχθηκαν τυφλ στο «κμμα» και την «καθοδγησ» του. Παραμνουν ως σμερα «ανπαρκτοι» στην καλτερη περπτωση, «προδτες», «χαφιδες», «δηλωσες», «πρκτορες του ταξικο εχθρο» στην χειρτερη. Μοναδικ αγωνα της ηγεσας του, να κατορθσει, κποτε, να πισει το ποσοστ που ορστηκε στη Συμφωνα της Γιλτας, το 10% και να καταστε η ηγτιδα δναμη στο χρο της αριστερς, επιβλλοντας τους ρους της στους υπλοιπους. Ιδιατερα ενδιαφρουσα μα και ανησυχητικ εναι η σμπλευση του Κ.Κ.Ε. με διφορους κκλους που ευαγγελζονται τα «ορθδοξα τξα» της Βαλκανικς, εν οι προτσεις τους για ζητματα πως η καταπολμηση των ναρκωτικν και η μετανστευση δεν χουν να ζηλψουν τποτα απ τις πιο συντηρητικς απψεις των υποτιθμενων ιδεολογικν τους αντιπλων.

Ο Συνασπισμς – Σριζα, εναι να συνονθλευμα ομδων, γκρουποσκουλων και τσεων, η κθε μα απ τις οποες διεκδικε με καλβινιστικ επιμον την κατοχ της απλυτης αλθειας, αναλαμβνει το ρλο του εκδτη πιστοποιητικν αριστεροσνης, εν προβεβλημνα στελχη του δηλνουν πως «πρπει να ανακαλψουμε το Νο Μπολσεβικισμ», τη «Να μεγλη αφγηση» για την κατλυση του καπιταλιστικο καθεσττος και την εγκαθδρυση του σοσιαλισμο. Την δια στιγμ, ο επικεφαλς αυτο του σχματος δηλνει υπερηφνως και ανερυθριστως πως εκτιμ τη σκψη του Μο τσε Τουνγκ, του ανθρπου που εμπνεστηκε και υλοποησε την «πολιτιστικ επανσταση», μεταξ των λλων ανδραγαθημτων του. Μνο που δεν μας εξηγον πως θα εναι αυτς ο «σοσιαλισμς» τους και αυτ μας βζει σε υποψες. χουμε λλωστε πικρ εμπειρα απ το παρελθν. Και λα αυτ εν τη 2011. Παρλληλα τα μλη και τα στελχη του, υποδουλωμνα στο συλλογικ φαντασιακ, βλπουν παντο εξεγρσεις και οιωνος για την επερχμενη επανσταση, πργμα που τους κνει χωρς δισταγμ να δνουν πολιτικ στγη ακμη και στους κατσαπλιδες που ρμαξαν την Αθνα τον Δεκμβριο του 2008. Οι διοι δε διστζουν να επιβλουν δια της βας την ποψη τους, ντας μηδαμιν μειοψηφα μσα στο κοινωνικ σνολο, με καταδρομικς ενργειες και καταλψεις, προβλλοντας το ιδεολγημα της «κινηματικς δρσης». Απομονωμνοι απ τους πολτες, πσχουν απ το σνδρομο του 3% που θα τους εξασφλιζε κοινοβουλευτικ εκπροσπηση, κρατικ επιχοργηση, τραπεζικ δνεια με υποθκη την κρατικ επιχοργηση και παρουσα στα «καθεστωτικ ΜΜΕ», τα οποα κατηγορον συνεχς, αλλ σπεδουν να πισουν στασδι στα λεγμενα πνελ των τηλεοπτικν εκπομπν.

Το κμμα της Δημοκρατικς Αριστερς, η ανανεωτικ πτρυγα του Συνασπισμο που αποχρησε (γιατ ραγε τσο αργ;), μχρι στιγμς δε δεχνει να χει βρει το βηματισμ της. Απεμπλησε την θαυμσια ευκαιρα που εχε να ψηφσει θετικ ως προς το «Μεσοπρθεσμ» πργραμμα, αφνοντας πολλος πολτες με την απορα. χασε την ευκαιρα να δεξει πως να τμμα της αριστερς δεν περιορζεται σε κραυγς, καταδκες και αρνσεις, αλλ εναι τοιμο να αναλβει τις ευθνες του για τη σωτηρα του τπου με τεκμηριωμνες και νουνεχες προτσεις, τις οποες, λλωστε, διαθτει αν κρνουμε απ τις τοποθετσεις της για επιμρους ζητματα. Αμχανη και τολμη η ΔΗΜ.ΑΡ. δεν χει διαμορφσει ναν ολοκληρωμνο πολιτικ λγο, μια πρταση δημοκρατικς διεξδου τσο απ τη σημεριν κρση, σο και μια πρταση δημιουργικς αναμρφωσης του πολιτικο συστματος. Αμφιταλαντεεται, αμυνμενη στις μαξιμαλιστικς και ανξοδες προτσεις των λλων πλων της αριστερς, υπολογζοντας, - κακς,- το ποιο πολιτικ κστος. Δεν λαμβνει υπψη της τι το ακροατριο της εναι πολ ευρτερο εκενος της παραδοσιακς αριστερς, τι μπορε να διεμβολσει λο το πολιτικ φσμα, στην περπτωση που οι προτσεις της στηρζονται στον ορθ λγο, στη κοιν λογικ, στην προσπθεια ανταξης της κοινωνας και της οικονομας και, κυρως, προς την κατεθυνση ενς ουσιαστικο εκσυγχρονισμο των θεσμν και την απαλλαγ απ τα φεουδαρχικ κατλοιπα του ιδιτυπου σοβιετικο καπιταλισμο της τελευταας τεσσαρακονταετας.

Οι λοιπς δυνμεις του αριστερο φσματος, μετρον μερικς δεκδες οργανσεων, με μερικς χιλιδες μλη συνολικ και μηδαμιν διεσδυση στην κοινωνα. Κποιες απ αυτς ονειρεονται την οικοδμηση «γαλατικν χωριν», λλες την εξαγωγ της επανστασης, κποιες τρτες την εγκαθδρυση αυτοδιαχειριζμενων κολεκτβων και κομμονων. Βασικ συνισταμνη του πολιτικο τους προβληματισμο αλλ και της πολιτικς τους πρακτικ εναι το δγμα «σο πιο σχημα για το λα, τσο πιο κοντ στην επανσταση ερχμαστε». τσι εξηγεται εν πολλος και η συμπεριφορ τους, η οποα εναι η νευ ρων, προποθσεων και λογικς σγκρουση με ,τι αυτο θεωρον ως «κατεστημνο» και τους «συνοδοιπρους» του.

* * * * *

Εν κατακλεδι η σημεριν αριστερ στην Ελλδα διανει μια μακρ περοδο πολιτικς εμμηνπαυσης. Η αριστερ εν Ελλδι σμερα δεχνει να φοβται να αναλβει τις ευθνες της. Ευθνες που χουν να κνουν με τη διαχεριση της παροσας κρσης και την ξοδο της απ αυτ. Το συνηθισμνο της επιχερημα εναι τι λα αυτ θα λυθον μνο με τον «σοσιαλιστικ μετασχηματισμ της κοινωνας», δηλαδ, ταν ρθει αυτ στην εξουσα. Μχρι ττε μως; χει προτσεις για το τρα, για το εδ, για το σμερα; Η απντηση εναι να μεγαλοπρεπς χι. Η αριστερ σνομπρει τη σημεριν πραγματικτητα, το διο μως κνουν και οι πολτες ναντι της αριστερς. Δεν χει να προτενει τποτα. Αναμασει απλ λα αυτ που λεγε εδ και δεκαετες. Τα περισστερα εναι ανξοδα. Μεγλα λγια δχως καννα απολτως αντκρισμα. Εναι μως χρσιμα για να τρφουν το συλλογικ φαντασιακ των πιο φανατικν της οπαδν. Εκενων που τρφονται με συνθματα και χι επιχειρματα. Εκενων που λειτουργον με το θυμικ και χι τη λογικ τους. Εκενων που θεωρον πως αποτελον την «πεφωτισμνη πρωτοπορα» που δκην Σωτρα θα φρει την αλλαγ, ακμη κι αν χρειαστε να ανατραπε δια της βας το κοινοβουλευτικ σστημα, το οποο τσι κι αλλις, αμφισβητον ολονα και πιο συχν δημοσως.

Εναι φενκη να περιμνουμε πως θα αλλξουν μυαλ σντομα. Οι διεργασες αυτς θλουν το χρνο τους για να γνουν και να αποδσουν καρπος. Μχρι ττε η αριστερ στη χρα μας θα περιθωριοποιεται ολονα και περισστερο, μη μπορντας να ακολουθσει τους ρυθμος της εποχς, μη χοντας απαντσεις στις νες προκλσεις και προσκλσεις των καιρν. Απ δναμη ανατροπς και ανανωσης, χει μετατραπε σε δναμη στασιμτητας και οπισθοδρμησης. Και εναι κρμα.