-

26 2011

, London School of Economics, The Athens review of books

Σχηματικ, τσσερις εναι οι βασικς αναλσεις που εξετζουν τα ατια της κρσης και τον τρπο υπρβασς της: αυτ του πατριωτικο λακισμο, της νισης συναλλαγς μεταξ ευρωπακο Βορρ και Ντου, της νεοφιλελεθερης λιττητας και της στρατηγικς ριζικς αναδιαπραγμτευσης των ρων της τρικας.

Απ αυτ την προοπτικ τα ατια της κρσης χουν να κνουν λιγτερο με την εσωτερικ κατσταση της χρας και περισστερο με τη βαρβαρτητα του νεοφιλελεθερου καπιταλισμο, την παγκσμια κυριαρχα του χρηματοπιστωτικο κεφαλαου, καθς και με τις σκευωρες των οκων αξιολγησης, των Ευρωπαων τραπεζιτν και των κθε λογς σπεκουλαδρων.

Στο κντρο λων των παραπνω βρσκεται η θατσερικς κοπς κυρα Μρκελ που προσπαθε να μας επιβλει μια δετερη «γερμανικ κατοχ». Η πατριωτικ αντδραση σε αυτ την προσπθεια υποδολωσης της χρας εναι η στση πληρωμν, η επιστροφ στη δραχμ, καθς και μια στρατηγικ δημιουργας νων συμμαχιν εκτς Ευρπης (πως με τη Ρωσα και την Κνα). Η επιστροφ στη δραχμ μως, πως χουν υποστηρξει πολλο αναλυτς, θα σμαινε την αδυναμα μεσης πληρωμς μισθν και συντξεων, την κρση των ασφαλιστικν ταμεων και του τραπεζικο συστματος και ναν καλπζοντα πληθωρισμ.

Ββαια η υποτμηση του εθνικο νομσματος θα βοηθοσε μεν τις εξαγωγς αλλ θα δυσκλευε τις εισαγωγς πρτων υλν και λλων βασικν αγαθν που εναι απαρατητα για την ανπτυξη της οικονομας. Θα σμαινε με λλα λγια την επιστροφ σε μια ημιτριτοκοσμικ κατσταση τη στιγμ που λοι οι γετονς μας (και κυρως η Τουρκα) κινονται προς την αντθετη κατεθυνση, δηλαδ αφνουν σταδιακ πσω την υπανπτυξη.

Συνθως αυτο που υποστηρζουν την απρριψη των ρων της τρικας τονζουν πως η αποδοχ αυτν των δικων και αντιαναπτυξιακν μτρων υποσκπτει την εθνικ μας κυριαρχα, την αυτονομα της χρας. Αυτ που δεν  παρνουν υπψη τους μως εναι πως η μβλυνση της αυτονομας/εθνικς κυριαρχας θα εναι πολ πιο ντονη και οδυνηρ αν βρεθομε εκτς της ΕΕ. Η αναμφισβτητη παγκσμια κυριαρχα του χρηματοπιστωτικο κεφαλαου δεν πρκειται να εξαφανιστε δι μαγεας αν επιστρψουμε στη δραχμ.

Αντθετα, θα ενταθε. Εκτς ββαια και αν αποφασσουμε να αποκοπομε τελεως απ το παγκσμιο καπιταλιστικ σστημα (η ξεπερασμνη θεωρα του Σαμρ Αμν) δημιουργντας να καθεστς υπαρκτο σοσιαλισμο τπου προκαπιταλιστικς Αλβανας. Ο Τρτσκι σωστ υποστριζε πως «σοσιαλισμς σε μα μνο χρα» εναι ουτοπα. Το διο ισχει και σμερα.

Σοσιαλισμς δημοκρατικο ακμα και σοβιετικο τπου σε μια μικρ χρα που περιτριγυρζεται απ καπιταλιστικς κοινωνες δεν εναι εφικτς. Σε μια κατσταση που η πρωτοφανς κινητικτητα του κεφαλαου καθιστ αδνατο τον λεγχ του εντς εθνικν συνρων, η βασικ προπθεση για τον δημοκρατικ λεγχ του εναι η υπρβαση του νεοφιλελεθερου χαρακτρα του παγκσμιου οικονομικο συστματος. σο το παγκσμιο status quo παραμνει, η αντσταση στη βαρβαρτητ του σε εθνικ μνο εππεδο δεν εναι δυνατ – ιδως ταν μια χρα πως η Ελλδα δεν χει τους προστατευτικος μηχανισμος της ΕΕ.

Ο εθνοκεντρισμς, η παραγνριση δηλαδ του τι συμβανει πρα απ τα εθνικ σνορα, εναι στρουθοκαμηλισμς. Οδηγε με μαθηματικ ακρβεια στην εξαθλωση. Οδηγε, χι στη διατρηση της εθνικς αυτονομας αλλ στην απλυτη εθνικ ετερονομα. Η βασικ αδυναμα λοιπν της πρτης προσγγισης εναι πως στο σημεριν παγκοσμιοποιημνο περιβλλον απλυτη εθνικ αυτονομα δεν εναι εφικτ .Διατηρε κανες μια σχετικ οικονομικ, πολιτικ και πολιτιστικ αυτονομα χι με μια αναδπλωση στο καβοκι του, αλλ με μια προσπθεια ενεργο συμμετοχς στο ευρωπακ και παγκσμιο γγνεσθαι.

χι με ναν ξενοφοβικ, αμυντικ, αντιδραστικ εθνικισμ, αλλ με ναν «πατριωτισμ του συντγματος» (Χμπερμας) στο πλασιο μιας Ευρωπακς νωσης που, παρ’ λα τα σοβαρ κοινωνικ και δημοκρατικ της ελλεμματα, προσφρει κποια προστασα απ τους γριους ανμους της νεοφιλελεθερης παγκοσμιοποησης.

Το παρδοξο με αυτος που υποστηρζουν την απρριψη του μνημονου εναι τι αυτο οι διοι θα υποφρουν περισστερο απ μια επιστροφ στη δραχμ. Οι μισθωτο και συνταξιοχοι θα χσουν το μεγαλτερο μρος της αγοραστικς τους δναμης, εν οι μικροκαταθτες θα χσουν τις οικονομες τους.

Οι μνοι πολλαπλσια κερδισμνοι θα εναι σοι στειλαν τα χρματ τους στο εξωτερικ – καθς και σοι χρωστνε μεγλα ποσ στο Δημσιο (θα τα ξεπληρσουν με να νμισμα που θα χνει συνεχς την αξα του). Επιπλον, αντθετα με αυτ που φρονον οι «υπερπατριτες», η τυχν πτχευση της χρας και η επιστροφ της σε τριτοκοσμικ εππεδα θα υποσκψει σοβαρ τη γεωπολιτικ δναμ της.

Αν τα παραπνω ισχουν, πς εξηγεται το τι μια μερδα του ελληνικο λαο απορρπτει τη συνχιση της ευρωπακς πορεας της χρας; Εξηγεται απ το τι τα κμματα της αντιπολτευσης με τον γνωστ κρως λακιστικ τρπο, καθς και τα ΜΜΕ, εστιζουν την προσοχ τους αποκλειστικ στα αναμφισβτητα κακ των μτρων της τρικας, εν δεν μας λνε τποτα το συγκεκριμνο για το τι θα συμβε αν, απορρπτοντας τους ρους του μεσοπρθεσμου προγρμματος, δεν παρναμε την «πμπτη δση».

τσι η αντικειμενικ παρουσαση της λλης, πιο μαρης, εκδοχς της κατστασης θεωρεται εκβιασμς, παραπλανητικς εκφοβισμς του ελληνικο λαο.

Συμπερασματικ, ο λακιστικο τπου πατριωτισμς, ταν εθελοτυφλε, ταν αγνοε τις επιπτσεις της στρατηγικς που ακολουθε, οδηγε στο αντθετο του επιδιωκμενου αποτελσματος. Οδηγε σε καταστροφικ αποτελσματα. Ας μην ξεχνμε σε τι συντριπτικ ττα μας οδγησε ο πατριδοκαπηλικς εθνικισμς μιας μερδας των πολιτικν ελτ στα τλη του 19ου αινα (ελληνοτουρκικς πλεμος του 1897).

να πιο πρσφατο παρδειγμα εναι το περφημο «σκοπιαν ζτημα». Ο Σαμαρικς πατριωτικς λακισμς που στχευε στη μονοπληση απ μρους μας του ρου Μακεδονα, οδγησε την κυβρνηση Μητσοτκη, κτω απ τη λακ πεση, να απορρψει την πρταση Πινιρο (για «μικτ» ονομασα). Αποτλεσμα: σμερα παρακαλμε τη γετονα χρα να δεχτε τη μικτ ονομασα, τη στιγμ που οι περισστερες χρες του πλαντη την αποκαλον «Δημοκρατα της Μακεδονας»! Αυτ εναι τα θλιβερ αποτελσματα του πατριωτικο λακισμο.

Η λογικ της νισης συναλλαγς

Περιγραφ: http://www.lifo.gr/uploads/image/335727/tumblr_krdeyrWk4h1qzxwrbo1_500.jpgΑυτ η προσγγιση εστιζεται στην προβληματικ σχση μεταξ ευρωπακο Βορρ και Ντου. Σε αυτ το πλασιο υποστηρζεται πως το τερστιο ελληνικ χρος χει να κνει λιγτερο με τις εσωτερικς πολιτικς και οικονομικς δομς της χρας και περισστερο με την νιση συναλλαγ μεταξ των μη ανταγωνιστικν, ημιανπτυκτων οικονομιν του Ντου και τις πιο ανταγωνιστικς, πιο αναπτυγμνες οικονομες του Βορρ.  Επειδ οι πρτες δεν μπορον (κυρως λγω ενς αντιαναπτυξιακο και υπερτροφικο κρτους) να γνουν, τουλχιστον βραχυπρθεσμα, ανταγωνιστικς,  οι αναπτυγμνες χρες γνονται λο και πιο πλενονασματικς – εν στις χρες του Ντου τα ελλεμματα πολλαπλασιζονται.

Με λλα λγια, χουμε να κνουμε με μια σχση νισης συναλλαγς. χουμε μια συνεχ μεταφορ πρων απ τις φτωχτερες χρες του Ντου στις πιο πλοσιες του Βορρ. Αυτο του εδους η ανισορροπα μπορε μνο να ξεπεραστε με τη δημιουργα ενς μηχανισμο ανακατανομς των πρων σε ευρωπακ εππεδο. σο αυτ δεν συμβανει, σο δηλαδ η ΕΕ παραμνει μια τερστια αγορ χωρς σοβαρος ρυθμιστικος, εξισορροπητικος μηχανισμος, το χσμα, οι ανιστητες μεταξ Βορρ και Ντου θα εντενονται.

Υπρχει ββαια η βοθεια που μας δνει η ΕΕ. Αλλ αυτ εναι ελχιστη σε σχση με αυτ που η χρα μας χνει μσω της νισης σχσης κντρου-ημιπεριφρειας. Και ββαια αυτ η ανισορροπα εντενεται ταν η τρικα μας επιβλλει να εφαρμσουμε αντιαναπτυξιακ μτρα που εντενουν την φεση, την ανεργα και τις κοινωνικς ανιστητες.

Κατ τους υποστηρικτς αυτς της προσγγισης, ακμα και αν η χρα μας δεν εχε τσο σοβαρ ελλεμματα, αν κατρθωνε να τα μεισει, οι μηχανισμο της νισης συναλλαγς θα τα ξαναδημιουργοσαν. ρα αυτ που χρειζεται η ευρωπακ ημιπεριφρεια δεν εναι δνεια αλλ βοθεια, μια οικονομικ βοθεια τπου Σχεδου Μρσαλ.

Κατ τον διο τρπο που η αμερικανικ βοθεια στην πριμη μεταπολεμικ Ευρπη οδγησε χι μνο στην ευρωπακ ανασυγκρτηση αλλ και στην ταχεα αμερικανικ ανπτυξη – κτι παρμοιο θα συνβαινε αν κυρως η Γερμανα εχε μια λιγτερο κοντφθαλμη πολιτικ.  Μια πολιτικ που θα κανε την ΕΕ οικονομικ πιο ισχυρ, κοινωνικ πιο δκαιη και πολιτικ πιο δημοκρατικ. Μνο με αυτν τον τρπο θα μπορσει η ΕΕ να καταστε νας σοβαρς πακτης στην παγκσμια οικονομικ και γεωπολιτικ αρνα. Αν δεν υπρξει μια ττοια στρατηγικ ενοποησης, αργ γργορα, χι μνο η ευρωζνη αλλ και η ΕΕ στο σνολ της μπορε να διαλυθε.

Δεν υπρχει αμφιβολα πως η παραπνω ανλυση εναι αρκετ πειστικ. Αλλ λλο διγνωση και λλο θεραπεα. Η δημοσιονομικ κρση του ευρωπακο Ντου πρπει να αντιμετωπισθε μεσα. Δεν μπορε να περιμνει να πιθαν New Deal που θα αμβλνει την οικονομικ ανισορροπα μεταξ Βορρ και Ντου. Τι κνει η χρα μας στο μεταξ; Πς θα πλρωνε η κυβρνηση μισθος και συντξεις τον Ιολιο χωρς την περφημη πμπτη δση; Επιπλον, μια ουσιαστικ βοθεια θα πιανε τπο μνο αν στο εσωτερικ της χρας γνουν οι απαρατητες διαρθρωτικς αλλαγς.

Γιατ αν η Ελλδα ντως θα εχε δημοσιονομικ προβλματα ανεξρτητα της εσωτερικς κατστασης, το διο θα σχυε και για την αντθετη περπτωση. Η ουσιαστικ βοθεια απ το ευρωπακ κντρο θα ταν αναποτελεσματικ αν δεν λλαζε ριζικ ο παρασιτικς και βαθι αντιαναπτυξιακς χαρακτρας του ελληνικο κρτους. Αν η βοθεια, για παρδειγμα, παιρνε τη μορφ βορειοευρωπακν επενδσεων στην Ελλδα, αυτς δεν θα εχαν αποτλεσμα αν οι ξνοι επιχειρηματες εχαν να κνουν με το ελληνικ κρτος-δεινσαυρο.

Η νεοφιλελεθερη προσγγιση

Περιγραφ: http://www.lifo.gr/uploads/image/335728/tumblr_l52iq4mwEK1qzhw2fo1_500.jpgΜε αυτ την προσγγιση περνμε απ τη μακρ στη μικρ διρκεια, περνμε επσης απ τους εξωτερικος στους εσωτερικος παργοντες της κρσης.

Το βασικ επιχερημα, που εναι αυτ της τρικας, χει ως εξς: Η χρα δεν χει μνο να λλειμμα στο εμπορικ ισοζγιο (εισγει περισστερα απ ,τι εξγει), αλλ και το κρτος επ μονμου βσεως ξοδεει πολ περισστερα απ ,τι εισπρττει. Τη διαφορ την καλπτουν δνεια που συνεχς αυξνονται.

Πιο γενικ, σε λη την περοδο της μεταπολτευσης η χρα καταναλνει, με τον να τον λλο τρπο, περισστερα απ σα παργει. Αυτ η κατσταση πρε τερστιες διαστσεις επ Ανδρα Παπανδρου. Ακολουθθηκε λγο-πολ απ λες τις μετπειτα κυβερνσεις, με απγειο την πολιτικ της προηγομενης κυβρνησης.

τσι, με την κυβρνηση Καραμανλ εχαμε να λμα προς τα πσω. Το δη πληθωρικ κρτος, μσω μαζικν πελατειακν διορισμν, γινε ακμα πιο πληθωρικ και αναποτελεσματικ.

Με βση τις παραπνω διαπιστσεις, η μνη λση κατ τη νεοφιλελεθερη ποψη γκειται στη λιττητα, στο σφξιμο της ζνης απ τη μια μερι και σε ριζικς διαρθρωτικς αλλαγς απ την λλη – αλλαγς πως η σμκρυνση του δημσιου τομα μσω αποκρατικοποισεων, το νοιγμα των κλειστν επαγγελμτων, η ενδυνμωση της ανταγωνιστικτητας μσω της «ευελιξας» των σχσεων εργασας-κεφαλαου κτλ. Η μεωση του χρους θα ρθει αρχικ μσω της μεσης και κυρως μμεσης φορολογας.  Κατ’ αυτ την ποψη η υψηλ φορολογα θα οδηγσει αρχικ στην νταση της φεσης. Σταδιακ μως, λγω των διαρθρωτικν αλλαγν, η χρα θα οδηγηθε στην ανπτυξη, στην παραπρα μεωση του χρους και στην επιστροφ στο δανεισμ μσω των αγορν.

Ριζικ αναδιαπραγμτευση

Περιγραφ: http://www.lifo.gr/uploads/image/335729/tumblr_l6dq00FYnf1qzgstro1_500.jpgπως ξρουμε, η μεν κυβρνηση αποδχθηκε τη νεοφιλελεθερη φρμουλα της τρικας, εν η αντιπολτευση την απρριψε. Η τελευταα ισχυρζεται πως με την πολιτικ που η κυβρνηση ακολουθε, μσω μιας κοινωνικ δικης και αντιαναπτυξιακς φορολογας, η φεση βθυνε και το χρος αντ να μειωθε αυξθηκε. σο για το μεσοπρθεσμο πργραμμα, αυτ βασζεται στην δια νεοφιλελεθερη λογικ. Με αυτ τον τρπο η φεση θα ενταθε, περισστερες επιχειρσεις θα κλεσουν και οι θυσες του ελληνικο λαο θα πνε χαμνες.

Με βση την παραπνω ανλυση ο αρχηγς της ΝΔ προτενει την «αναδιαπραγμτευση» των ρων που μας χουν επιβληθε. Ββαια και το μνημνιο Ι και το μεσοπρθεσμο πργραμμα αφνουν περιθρια συνεχος αναδιαπραγμτευσης. Ο αρχηγς της αξιωματικς αντιπολτευσης μως στοχεει σε μια συνολικ αναδιαπραγμτευση που θα οδηγσει στην υπρβαση του υφεσιακο χαρακτρα του μεσοπρθεσμου προγρμματος – κυρως μσω της χαμηλς φορολογας των επιχειρσεων.

Η νεοδημοκρατικ εμμον στην αναδιαπραγμτευση του μεσοπρθεσμου προγρμματος χει μια λογικ βση. Γιατ η στρατηγικ του ΔΝΤ εναι αποτελεσματικ για κποιες χρες εν δεν εναι για λλες. Λειτοργησε στην Τουρκα που χει να εξαιρετικ αυταρχικ κρτος. Δεν σημανει μως πως μπορε να πετχει στην ελληνικ περπτωση που τα συνδικτα χουν μεγαλτερη αυτονομα και ο ελληνικς λας χει αποκτσει ανγκες και να τρπο ζως που δεν μπορε να αλλξει απ τη μια μρα στην λλη.

Επιπλον οι στχοι που η τρικα μας επιβλλει, ακμα και αν υπρχε πολιτικ βοληση, δεν εναι ρεαλιστικο. Το κρτος δεν μπορε να αλλξει στιγμιαα. Οι φορολογικς υπηρεσες εναι τσο αναποτελεσματικς και διεφθαρμνες σο και ο υπλοιπος κρατικς μηχανισμς. Η ημιανπτυκτη Ελλδα δεν εναι Δανα, οτε μπορε να γνει σε μερικος μνες. Η εκτεταμνη φοροδιαφυγ και η μαρη εργασα θα συνεχσουν να ανθον – εκτς και εν εγκαταστσουμε να αστυνομικ, ολοκληρωτικ καθεστς.

Απ την λλη μερι μως, η νεοδημοκρατικ προσγγιση χει μια βασικ αδυναμα. Η στρατηγικ της χει ναν στατικ και κοντφθαλμο χαρακτρα. Βασζεται στην ιδα πως χωρς ριζικ αναδιαπραγμτευση τα πργματα συνεχς θα χειροτερεουν.

πως υποστηρζει  

 πως υποστηρζει ο Αντνης Σαμαρς, «οι αριθμο δεν βγανουν». Με την κυβερνητικ αποδοχ του

Περιγραφ: http://www.lifo.gr/uploads/image/335730/tumblr_lddcp9J2UO1qzn4kzo1_500.jpgο Αντνης Σαμαρς, «οι αριθμο δεν βγανουν». Με την κυβερνητικ αποδοχ του μεσοπρθεσμου προγρμματος το χρος αντ να μεινεται συνεχς θα αυξνεται και τα πργματα συνεχς θα γνονται πιο αδιξοδα. Αυτ μως που δεν λαμβνει υπψη του ο αρχηγς της ΝΔ εναι πως χουν ξεκινσει διφορες διεργασες εντς της ευρωζνης που μπορε να αμβλνουν το αδιξοδο.

Παρ’ λο που η κατσταση εναι εξαιρετικ ρευστ, δεν υπρχει αμφιβολα πως η συμφωνα της 21ης Ιουλου δνει μια σημαντικ ανσα στην ελληνικ οικονομα. Επιπλον, με την εξπλωση της κρσης στην Ιταλα και Ισπανα, η ιδα του ευρωομλογου ρθε στο προσκνιο. Στη συνντηση της 16ης Αυγοστου η Μρκελ και ο Σαρκοζ απκλεισαν την μεση εφαρμογ μιας ττοιας ριζικς λσης, αλλ δεν την απρριψαν τελεως. Συγχρνως καναν μερικ διστακτικ βματα για τη δημιουργα μιας ευρωπακς οικονομικς διακυβρνησης.

Αν τα βματα αυτ αποδειχθον ανεπαρκ, πργμα πολ πιθαν, η Γερμανα και η Γαλλα θα αντιμετωπσουν το εξς δλημμα: ευρωομλογο διλυση της ευρωζνης. Μεσοπρθεσμα η λση του ευρωομλογου εναι η πιο πιθαν. Τα παραπνω δεχνουν μια συστημικ πεση που υποχρενει τις πολιτικς ηγεσες της ευρωζνης, ετε το θλουν ετε χι, να προχωρσουν σε μια σταδιακ ενοποηση.

Στη δημιουργα μηχανισμν ρθμισης και αλληλεγγης σε ευρωπακ εππεδο. Αυτ η τση θα ενταθε αν στις επμενες εθνικς γερμανικς εκλογς οι σοσιαλδημοκρτες, σε συμμαχα με το κμμα των πρασνων, σχηματσουν μια κυβρνηση που σγουρα θα αντιμετωπσει τα προβλματα του Ντου με μια λιγτερο νεοφιλελεθερη και περισστερο νεοκενσιαν πολιτικ. Ββαια τα παραπνω επιχειρματα δεν λνουν το μεσο πρβλημα.

Το πρβλημα που τθεται στη σημεριν συγκυρα εναι αν υπρχει επιλογ, αν εναι δυνατ, πως υποστηρζει η αξιωματικ αντιπολτευση, μια ριζικ αναδιαπραγμτευση του μεσοπρθεσμου προγρμματος.

Η τρικα χει δηλσει κατηγορηματικ πως το πργραμμα πρπει να εφαρμοσθε στο ακραιο, πως δεν υπρχει λλη επιλογ. Μπως χρειζεται η ευρωζνη τσο πολ τη μη χρεοκοπα της χρας μας που μια ριζικ αναδιαπραγμτευση εναι εφικτ; Αυτ το ερτημα εναι δσκολο να απαντηθε, ιδως απ κποιον που βρσκεται εκτς του χρου των διαπραγματεσεων.

Αυτ μως που μπορε να πει κανες με σιγουρι εναι πως μια πιο επιθετικ απ μρους μας πολιτικ θα ενεχε μεγλους κινδνους. Ας μην ξεχνμε πως υπρχουν φωνς που θτουν το ζτημα του αποκλεισμο της χρας απ την ΟΝΕ. Επιπλον, τη στιγμ που χι μνο η Φινλανδα αλλ και λλες χρες δεν δχονται να τηρσουν πλρως τη συμφωνα της 21ης Ιουλου, η ιδα πως ο Σαμαρς θα μποροσε να πετχει μια ευνοκτερη συμφωνα εναι μλλον εξωπραγματικ.

Τελικ η εμμον στη ριζικ αναδιαπραγμτευση θα μας οδηγοσε σε να παιχνδι πκερ που μπορε αυτς που παρνει υψηλ ρσκα να κερδσει πολλ να χσει τα πντα. τσι αν σε μια υποτιθμενη κυβρνηση Σαμαρ η τρικα επιμενει στη θση της για αυστηρ λιττητα, ττε τι κνει ο αρχηγς της ΝΔ; Αυτ το ερτημα ο Αντνης Σαμαρς δεν το χει απαντσει. Μπως τελικ η μαξιμαλιστικ πολιτικ του εναι τσο αδιξοδη σο και αυτ για το σκοπιαν, που ως γνωστ οδγησε σε φισκο; 

Οι τσσερις προσεγγσεις που εξετστηκαν πνω διαχειρζονται το χρνο κατ πολ διαφορετικ τρπο.  Η πρτη εστιζεται στον στιγμιαο χρνο, στο εδ και τρα, στη θεραπεα σοκ – «πονει κεφλι, κβει κεφλι». Προσφρει να φρμακο μεσης ψυχολογικς εκτνωσης, αλλ σε τελικ ανλυση σκοτνει τον ασθεν. Απ την λλη μερι, η στρατηγικ της νισης συναλλαγς κινεται σε αυτ που ο Μπροντλ ονομζει μακρ διρκεια. Φωτζει τα δομικ προβλματα της ΟΝΕ και, πιο ειδικ, τη σχση της ημιπεριφερειακς χρας μας με το γερμανοκρατομενο κντρο. Βραχυπρθεσμα μως δεν δνει μεσες λσεις στο πρβλημα της ελληνικς κρσης. σο για τη νεοφιλελεθερη προσγγιση, αυτ εναι βραχυπρθεσμα εξαιρετικ βρβαρη και σως και αναποτελεσματικ. Μεσοπρθεσμα και μακροπρθεσμα μως η αποδοχ της εναι βασικ προπθεση για να συνεχσει η χρα την ευρωπακ της πορεα. Ακμα και αν τελικ το χρος μας δεν μπορε να μειωθε χωρς μια ριζικ «αναδιρθρωση/κορεμα», το βασικ θα εναι να γνει κατ μεθοδευμνο τρπο – και κυρως με την υποστριξη των εταρων μας. Τλος, η απρριψη της κυβερνητικς πολιτικς απ την αξιωματικ αντιπολτευση βασζεται σε μια στατικ μλλον γραμμικ ννοια του χρνου: τα πργματα, χωρς ριζικ αναδιαπραγμτευση των ρων της τρικας, θα πνε απ το κακ στο χειρτερο – αφο «οι αριθμο δεν βγανουν». Η αξιωματικ αντιπολτευση μως αγνοε πως οι αριθμο μπορε, κτω απ τις τωρινς συνθκες, να μη βγανουν, αλλ κτω απ διαφορετικς μελλοντικς, πιθανς συνθκες να βγανουν. Το μνημνιο και το μεσοπρθεσμο πργραμμα εναι ντως δικα και αντιαναπτυξιακ, αλλ εναι σε τελικ ανλυση η λιγτερο κακ λση. Μας υποχρενουν να κνουμε αναγκαες δομικς αλλαγς που θα κναμε πολ πιο δσκολα χωρς την πεση της τρικας. Συγχρνως μας δνουν την ευκαιρα συνχισης της ευρωπακς πορεας μας, μας δνουν τη δυναττητα να συμβλλουμε στη δημιουργα, μαζ με τις λλες χρες του Ντου, μιας Ευρπης που δεν θα ελγχεται αλλ θα ελγχει τις αγορς. Δηλαδ μιας πιο ανθρπινης, δημοκρατικς και ισχυρς Ευρπης.