10 2011

: , , / ӻ

 

Προσδιορισμς του ρου Προεπαναστατικ ντυπα.

Με την ννοια Προεπαναστατικ ντυπα, θεωρομε λα εκενα τα ντυπα εφημερδες και περιοδικ, ντυπα και χειργραφα, που ταν γραμμνα στα ελληνικ και κυκλοφρησαν πριν απ το 1821, που ξσπασε η ελληνικ επανσταση. Το σνολο λων αυτν των εντπων τυπθηκαν στο εξωτερικ και στχο εχαν την ενημρωση των ελλνων του εξωτερικο αλλ και του εσωτερικο, που φταναν, τις περισστερες φορς κρυφ και παιξαν σημαντικτατο ρλο στην προετοιμασα της Επανστασης.

 

Γεωγραφικ εικνα της εποχς

Το βιβλο «Ιστορα της Αμερικς», σε μετφραση του δημοτικιστ εκδτη Γεωργου Βενττη (Βιννη 1793)

Τα πρτα ντυπα αυτς της εποχς γεννθηκαν στο τλος του 18ου αινα στο εξωτερικ και συγκεκριμνα στην πρωτεουσα της Αυστρας την Βιννη.

Η Βιννη που ταν δρα της αυτοκρατορικς εξουσας των Αψβοργων το 18ο αινα, εχε εξελιχθε σε ακμαο εμπορικ, τραπεζιτικ, πνευματικ και διπλωματικ κντρο κι αποτελοσε σημαντικ πλο λξης για τους ορθδοξους λληνες εμπρους της Οθωμανικς Αυτοκρατορας απ το 17ο αινα και μετ.

Μετ την τελικ αποσβηση του τουρκικο κινδνου απ την κεντρικ Ευρπη με τους νικηφρους πολμους του πργκιπα της Σαβοας Ευγενου, ακολοθησαν μεταξ της Υψηλς Πλης και των Αψβοργων συνθκες ειρνης (Κρλοβιτζ 1699, Πασροβιτζ 1718) και εμπορικς συμβσεις με αμοιβαες τελωνειακς παραχωρσεις. Για τη διεξαγωγ, μως, του εμπορου μεταξ Αυστρας και Ανατολς χρησιμοποιθηκαν, χι οι πειροι στο εμπριο Οθωμανο και Αυστριακο, αλλ οι μπειροι Ελληνες, Αρμνιοι και Εβραοι.

Με την δρυση στην Αυστρα της «Εμπορικς Εταιρεας της Ανατολς» (Orientalische Compagnie, 27.5.1719) και την πκνωση των εμπορικν συναλλαγν, απεδμησαν στη Βιννη σημαντικς αριθμς Ελλνων, κυρως απ τη Μακεδονα και αποτλεσαν το κτταρο της ελληνορθδοξης παρουσας η οποα κατρθωσε να εξασφαλσει ορισμνα ουσιαστικ κοινωνικ και θρησκευτικ προνμια.

Γνεται κατανοητ τι τη μετακνηση των ορθδοξων Ελλνων βοθησε η οικονομικ πολιτικ των Αψβοργων οι οποοι επεδωκαν με κθε τρπο να διεισδσουν στις αγορς της Ανατολς και για το λγο αυτ δημιοργησαν ευνοκτατες προποθσεις για την εμπορικ δραστηριοποηση των ορθδοξων βαλκνιων εμπρων στην δια την πρωτεουσα του αυστριακο κρτους. Η αυστριακ κυβρνηση χορηγντας προνμια και βραβεα στους καλτερους εμπρους προσλκυε τους λληνες εμπρους, η παρουσα των οποων στη Βιννη μαρτυρεται απ το 1600 περπου αλλ γινε πιο συστηματικ και δυναμικ κατ το 18ο αινα.

τσι λοιπν στην πλη αυτ, ζοσαν χιλιδες λληνες, με σημαντικ δραστηριτητα. Εκε λοιπν κυκλοφρησαν και οι πρτες ελληνικς εφημερδες οι οποες δεν ταν μνο ργανα ενημρωσης και επαφς των μεταναστν Ελλνων, αλλ παιξαν σημαντικ ρλο στην προετοιμασα της ελληνικς Επανστασης του 1821.

 

Δημογραφικ εικνα της ελληνικς παροικας της Βιννης

Ο γιος Γεργιος της Βινης

Η Παροικα αποτελετο απ λληνες και λλους ορθδοξους Οθωμανος υπηκους που προρχονταν κυρως απ την πειρο, τη Μακεδονα και τη Θεσσαλα. Οι συχντερα αναφερμενοι ως τποι καταγωγς τους κατ τον 18ο αινα εναι: Αμπελκια, Κοζνη, Σιτιστα, Σρρες, Σλιτσα, Βογατσικ, Καστορι, Κλεισορα, Βλστη, Σρβια, Νουσα, Βροια, Μελνοικο, Μτσοβο, Μοσχπολη, Μοναστρι, Τρναβος καθς και πλεις της Μικρς Ασας, της Θρκης ακμη και των νησιν του Αιγαου.

Σχετικ με τον πληθυσμ των Ελλνων (Γραικν και Βλχων) της Βιννης, γνωρζουμε τι στα 1767 καταγρφηκαν 79 Γραικο και Βλχοι ορθδοξοι Οθωμανο υπκοοι και αν στον αριθμ αυτ προστεθον οι γυνακες και τα παιδι τους, ττε οι Γραικο και Βλχοι της Βιννης πρπει να γγιζαν τους 300. Εν το 1814 ανλθαν στις 4000, περοδος ακμς της ελληνικς παροικας.

Το εξφυλλο του βιβλου του Ργα «Φυσικς Απνθισμα» (Βιννη 1790)

Η διοικητικ κι εκκλησιαστικ διαρεση των Ελλνων με βση την υπηκοτητ τους σε δο κοιντητες εχε σα συνπεια την ανεξρτητη δρση των δο αυτν κοινοττων. Αυτ μως δεν εμπδισε τις δυο αυτς κοιντητες να κυριαρχσουν στην τοπικ κοινωνα και, προσφροντας σημαντικ οικονομικ και κοινωνικ ργο, να προβληθον και πολλο απ αυτος να τιμηθον με ττλους ευγενεας και σημαντικ αξιματα και να αποτελσουν τους φορες της νας αστικς τξης που εμφανστηκε και ισχυροποιθηκε την εποχ αυτ στις ευρωπακς κοινωνες.

Αποκτντας πλοτο αναδεχτηκαν οικονομικ και κοινωνικ και γιναν εξχοντα μλη της τοπικς κοινωνας αποκτντας μλιστα και ττλους ευγενεας (π.χ. τον ττλο του βαρνου πραν οι μποροι Κωνσταντνος Μπλιος, Γεργιος Σνας κ..), εν πολλο ανλθαν σε σημαντικ δημσια αξιματα πως ο φιλλογος Θεδωρος Καραγιννης που διορστηκε διευθυντς της Αυστριακς Ακαδημας των Επιστημν της Βιννης, Μιχαλ Στ. Δομπας Διοικητς της Καισαροβασιλικς Εθνικς Τρπεζας κι ο αδελφς του ο μαικνας Νικλαος Δομπας ο οποος εξελγη γερουσιαστς και διετλεσε μυστικοσμβουλος του αυτοκρτορα Φραγκσκου Ιωσφ Α.

λοι αυτο ασπστηκαν τις νες φιλελεθερες ιδες της εποχς και παρακολουθοσαν απ κοντ τα πολιτικ τεκταινμενα του κσμου τους. Αρκετο απ αυτος αφομοιθηκαν απ το αυστριακ περιβλλον, μως υπρξαν ανμεσα σε αυτος τους λληνες παροκους και αρκετο που ζοσαν με το ραμα της επιστροφς στην πατρδα τους, ταν αυτ θα ταν ελεθερη, και αγωνζονταν για το σκοπ αυτ υποστηρζοντας οικονομικ την ανγερση σχολεων και εκκλησιν και την αποστολ βιβλων και εντπων για την πνευματικ αφπνιση και επαναστατικ προετοιμασα των συμπατριωτν τους.

 

Ο ρλος των Προεπαναστατικν Εντπων

Χρη στην ενημρωση που πρσφεραν τα προεπαναστατικ ντυπα, βιβλα και ντυπα, με πρωτεργτη τον Ργα Φεραο, που εκδδονταν κυρως σε τυπογραφεα της Βιννης, προπαγνδισαν και στριξαν την Επανσταση του '21 μεγλοι φιλλληνες πνευματικο δημιουργο. Μγιστα παραδεγματα, ο Μπυρον, ο προδρομικς σοσιαλιστς Σλλε, ο Μγερ, ο Σανταρζα, ο Νρμαν, ο Ποσκιν, οι διανοομενοι Ρσοι Δεκεμβριστς κ..

 

Οι πρωτοπροι των Προεπαναστατικν Εντπων

Βενττης Γεργιος

Γεννθηκε το 1757 στη Ζκυνθο και πθανε στη Βιννη το 1795. Στη Βενετα σποδασε γλσσες και δολεψε τυπογρφος. Στη Βουδαπστη και στη Βιννη κανε μαθματα σε ελληνπουλα. Εξδωσε στη Βιννη διμηνιαα εφημερδα που φθανε σε λη σχεδν την τουρκοκρατομενη Ελλδα. Υπρξε φλος και στενς συνεργτης του Ργα Φεραου. Βοθησε να ανβει το μορφωτικ εππεδο των υπδουλων Ελλνων και θεωρεται ο πρτος λληνας δημοσιογρφος- διανοομενος.

Το 1784, πρε την γκριση των αυστριακν αρχν να εκδσει την πρτη ελληνικ εφημερδα. να μικρ, εβδομαδιαο φλλο, που κυκλοφρησε δο περπου μνες, «σε νεοελληνικ γλσσα», «επγαινε σε τορκικες επαρχες» και απαγορεθηκε απ το Διβνι ως «πολ επικνδυνη επιχερηση». Γι' αυτ και δε διασθηκε καννα ανττυπ του.

ργα του: Γραμματικ της Γαλλικς διαλκτου 1786, Λεξικν τργλωσσον της Γραικικς 1790, Περιγραφ του παντς 1792, νθος αρετς και γνσεως 1794, και Αλφαβητριον επωφελστατον δια τα παιδι.

 

 

 

 

 

 

Οι αδερφο Μαρκδες Πολιου

Οι αδερφο Μαρκδες Πολιου κατγονταν απ τη Σιτιστα ταν τυπογρφοι και εκδτες της πρτης σωζμενης ελληνικς εφημερδας (Εφημερς) και στενο συνεργτες του Ργα Φεραου.

Τα δο αδρφια, Πολιος και Γεργιος, εγκαταστθηκαν στη Βιννη το 1776 και πραν την αυστριακ υπηκοτητα. Νωρτερα εχε εγκατασταθε στην αυστριακ πρωτεουσα ο πατρας τους, Μρκος Πολιου ο οποος ταν μπορος. Ο Πολιος εργστηκε ως εφοριακς υπλληλος και ο Γεργιος ως εμπορομεστης ανατολικν ειδν. Απ το 1790 ασχολθηκαν με την τυπογραφα και την κδοση βιβλων. Αρχικ εργστηκαν ως τυπογρφοι στο τυπογραφεο του Ιωσφ Μπαουμιστερ αλλ δο χρνια αργτερα, στερα απ την πρσληψη του τελευταου ως οικοδιδσκαλου των πριγκπων του αυστριακο θρνου, τα δο αδρφια ανλαβαν τη διεθυνση του τυπογραφεου. Απ το 1791 μχρι το 1797 στο εν λγω τυπογραφεο τπωσαν 56 ελληνικ βιβλα, αρκετ απ τα οποα με τη φρμα του Μπαουμιστερ. Αργτερα, μετ την ανληψη της διεθυνσης απ τους διους, χρησιμοποησαν την εκδοτικ νδειξη Παρ Μαρκδ. Πολιου Παρ τοις αυταδλφοις Μαρκδ. Πολιου.

Ο Ργας Φεραος συνδθηκε με του αδερφος Πολιου κατ το πρτο του ταξδι στη Βιννη το 1790, ταν τπωσε στο τυπογραφεο τους το βιβλο του Σχολεον των ντελικτων εραστν. Επσης στο τυπογραφεο των Μαρκδων Πολιου τυπθηκε το επαναστατικ μανιφστο του Ργα που περιεχε την Επαναστατικ προκρυξη, Δκαια του Ανθρπου και τον Θοριο. Τλος η επιχερηση των δο αδερφν ανλαβε την κεντρικ πληση και τη διακνηση των χαρτν του Ργα.

Η συνεργασα τους με τον Ργα εχε ως αποτλεσμα τη δωξ τους απ τις αυστριακς αρχς μετ τη σλληψη του λληνα επανασττη, και το κλεσιμο του τυπογραφεου. Ο Γεργιος εξορστηκε και πρε συλο στη Γαλλα, αργτερα πγε στην Ανκνα και τελικ κατληξε στην Νυρεμβργη. Εκε πθανε το 1830 και θφτηκε σε οικογενειακ τφο στη γειτονικ πλη Φρτ. Ο αδερφς του, που βρισκταν εκτς της αυστριακς επικρτειας ταν συνελφθη ο Γεργιος,πγε με μια ομδα δημοκρατν στην Ιταλα για να πολεμσει μαζ με τον Ναπολοντα και τελικ κατληξε στη Βενετα για να συνεχσει το εκδοτικ ργο του. Για την τελευταα φση της ζως του δεν υπρχουν στοιχεα, εναι μως γνωστ τι προσπθησε να εκδσει εφημερδα στην Ινιο Πολιτεα.

 

Δημτριος Θεοχρης

Ο μπορος Δημτριος Θεοχρης ζητ δεια απ την αυστριακ κυβρνηση για να εκδσει εφημερδα το 1788. Η αυστριακ διοκηση αρχικ αρνεται να ικανοποισει την ατησ του, την οποα ικανοποιε τον επμενο χρνο, αλλ η εφημερδα του μλλον δεν κυκλοφρησε και τοτο στοιχειοθετεται απ το γεγονς τι δεν υπρχουν στοιχεα.

 

Αλεξανδρδης Δημτριος

Λγιος με ευρεα γλωσσομθεια και πολιτισμικ ενδιαφροντα, υπρξε εκδτης της εφημερδας Ελληνικς Τηλγραφος, που επ εικοσιτσσερα χρνια στθηκε το κριο μσο πληροφρησης του απδημου ελληνισμο. Ο διος στριξε την προσπθεια των συγχρνων του Ελλνων διαφωτιστν με την ενεργ δημοσιογραφικ και συγγραφικ του δρση.

Γεννθηκε στον Τρναβο Θεσσαλας το 1784, που και πρασε τα παιδικ του χρνια. ντας ορφανς απ μικρ ηλικα παρακολοθησε τα πρτα μαθματα κοντ στον αδελφ του –πως εικζεται– ιεροδικονο Στφανο. Το 1806 θα μεταβε στην Ινα για να σπουδσει ιατρικ απ κοινο με κποια μαθματα φυσικν επιστημν και κυρως ορυκτολογα στο τοπικ πανεπιστμιο.

H σημαντικτερη, μως, προσφορ του Δημητρου Αλεξανδρδη –αντιπροσωπευτικ της ενεργο συμμετοχς του στα δρμενα της ελληνικς κοιντητας στη Βιννη - στθηκε η κδοση της εφημερδας Ελληνικς Τηλγραφος το 1812. Στα δημοσιεματ της, που κυκλοφοροσαν δο φορς την εβδομδα, περιλαμβνονταν θματα πολιτικο, οικονομικο κι ευρτερου επιστημονικο και φιλολογικο ενδιαφροντος. Γργορα θα επικρατσει ως η κρια πηγ πληροφρησης για τους λληνες του εξωτερικο και βασικ μσο της πνευματικς τους αφπνισης. Η δημοσιογραφικ δρση του Αλεξανδρδη θα προκαλσει, ωστσο, την παρμβαση της αυστριακς λογοκρισας κι αυτν ακμη την αντδραση του Μττερνιχ που δεχταν συνεχ διαβματα απ την Υψηλ Πλη. Εντοτοις, παρ τις πισεις που ασκθηκαν εναντον της, η εφημερδα –χρη στους ελιγμος και τη διπλωματικ ικαντητα του εκδτη της– συνχισε να κυκλοφορε ως και το 1836. Αποτλεσε κατ συνπεια το μακροβιτερο ντυπο μσο ενημρωσης του απδημου ελληνισμο .

Απ το 1817 και για δο συνεχ τη, η εφημερδα αποκτ και φιλολογικ παρρτημα, τον Φιλολογικ Τηλγραφο, στον οποο περιλαμβνονται -συν τοις λλοις και- μελτες ιστορικο, αρχαιολογικο και γεωγραφικο περιεχομνου. Η ενασχλησ του με την εφημερδα δεν εμπδισε, ωστσο, τον Αλεξανδρδη να δημοσιεσει στα 1812 να ελληνοτουρκικ λεξικ και την αντστοιχη τουρκικ γραμματικ, που αποτλεσαν σημαντικ βοηθματα για την εκμθηση της γλσσας αυτς.

ργα του: Ελληνικς Καθρπτης 1806, Ιστορα της Ελλδος απ της πρτης, καταστσεως των ελληνικν πραγμτων μχρι της αλσεως της Κων/λεως υπ των Οθωμανν 1806, Δο πνακες γεωγραφικο: Γεωγραφικς πνακας Νασσρ Εδδνου Πρσου και Γεωγραφικς πνακας Ουλογ-Μπ Τατρου 1807, Αμπουλφδα Ισμαλ Βασιλως Απαμεας εκ των γεωγραφικν πινκων περιγραφ Χορασμας Μαουραλνχρης τοι των πρα του ποταμο ξου τπων Αραβας Αιγπτου Περσδος τι Δε και της Περσικς και Ερυθρς θαλσσης 1807, Γραμματικ Γραικοτουρκικ 1812, Λεξικν πρχειρον της Γραικικς και Τουρκικς διαλκτου 1812

 

Τα Προεπαναστατικ ντυπα

 

Εφημερς» «Εφημερς» του Ργα

Την παραμον της Πρωτοχρονις του 1791, απ το τυπογραφεο των αδελφν Μαρκδων Πολιου, πρωτοκυκλοφορε να δισλιδο βδομαδιτικο φυλλδιο, με ττλο «Εφημερς». Πρκειται για την πρτη σωζμενη ελληνικ εφημερδα, η οποα εκδιδταν μχρι τα τλη του 1797, και λγω της στενς συνεργασας του Ργα με τους ομοδετες του αδελφος Πολιου, μεινε γνωστ ως «"Εφημερς" του Ργα».

Η εφημερδα αυτ δεν εχε σταθερ αριθμ σελδων. λλοτε ταν τετρασλιδη, λλοτε εξασλιδη και λλοτε (σπνια) δωδεκασλιδη και κυκλοφοροσε δυο φορς την εβδομδα, κθε Τρτη και Παρασκευ με ετσια συνδρομ 14 φιορνια.

Το δετερο χρνο η εφημερδα λλαξε σχμα απ 0,23 x 0,18 σε 0,18 x 0,12 με περισστερες σελδες. Το σχμα αυτ το διατρησε μχρι το Γενρη του 1798 που η αστυνομα της Αυστρας απαγρευσε την κυκλοφορα.

Η «Εφημερς» παιξε πρωτοπρο και μεγλο μορφωτικ, ενημερωτικ γρω απ τις διεθνες εξελξεις και τα πολεμικ μτωπα και ββαια επαναστατικ καθοδηγητικ - προπαγανδιστικ ρλο. Η «Εφημερς», αμσως μετ τη σλληψη του Ργα και των συντρφων του (19/12/1797), εχε την «τχη» του πρωτομρτυρα της επανστασης. κλεισε, εν οι αδελφο Πολιου βγκαν στην παρανομα.

Μετ την επιτυχα της «Εφημερδος» των αδελφν Πολιου, δημιουργονται και λλα τυπογραφεα (αμιγς ελληνικ αυστριακ και ελληνο-αυστριακ), τα οποα εκδδουν ελληνικ βιβλα, ελληνικς εφημερδες, ελληνικ περιοδικ και λλα ντυπα, τα οποα μεταφρουν λληνες μποροι, διανοομενοι καιπροπαγανδιστς της Επανστασης σ' λη την αυστροουγγρικ αυτοκρατορα, στην οθωμανικ επικρτεια, στη Γαλλα, στην Ιταλα, σε λλα ευρωπακ βασλεια, στις Παραδουνβιες Επαρχες και στη Ρωσα.

Εδ πρπει να σημειωθε τι κθε λακ απελευθερωτικ και κοινωνικ επανσταση σημανει πλη των τξεων, των ιδεν και συμφερντων τους. Επομνως, πως λες οι επαναστσεις, τσι και η Επανσταση του ελληνικο λαο δεν εχε μνο φλους, αλλ κι εχθρος. Φανερος και κρυφος και στον εκδοτικ τομα.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ερμς ο Λγιος, Φιλολογικα Αγγελαι

Εξφυλλο του περιοδικο «Λγιος Ερμς» (Βιννη 1817)

Ο «ΕΡΜΗΣ Ο ΛΟΓΙΟΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΑΙ ΑΓΓΕΛΙΑΙ» ταν η δετερη ελληνικ εφημερδα που κυκλοφρησε στην Βιννη το 1811 με επικεφαλς τον «πατρα» του Δημοτικισμο Κορα και διευθυντ τον νθιμο Γαζ (1764-1828) και με χορηγ τη φιλολογικ Εταιρεα του Ελληνικο Λυκεου Βουκουρεστου.

Το πρτο φλλο κυκλοφρησε το Γενρη του 1811. ταν δεκαπενθμερη, εχε δκα ξι δστηλες σελδες σχματος 0,21χ0,14 και βγαινε την 1η και την 15η κθε μνα με ετσια συνδρομ 15 γρσια.

Η πρτη περοδος κυκλοφορας λγει στις 15 Δεκεμβρου του 1814 ταν αποχρησε ο νθιμος Γαζς. Η δετερη περοδος ρχισε την 1η Γενρη το 1816 με διευθυντ το Θεκλητο Φαρμακδη και αρχισυντκτη τον Κ. Κοκκινκη. Ο «ΕΡΜΗΣ Ο ΛΟΓΙΟΣ» επηρεζετε απ τον Αδαμντιο Κορα ο οποος δημοσευε εκε τις απψεις του για το γλωσσικ ζτημα και λλα εθνικ θματα.

Την κδοση του «ΕΡΜΗ ΤΟΥ ΛΟΓΙΟΥ» υποστριζε ο Βυζαντινολγος

καθηγητςτου Πανεπιστημου

Περιγραφ: C:\Users\2FD9~1\AppData\Local\Temp\FineReader10\media\image12.jpeg
Θεκλητος Φαρμακδης (1784-1860)

του Βουκουρεστου Δημοσθνης Ροσσος, σε μελτη του για τις ελληνικς εφημερδες γρφει «…. τι ο νθιμος Γαζς εχε πεσει τον εκδτη του «Ελληνικο Τηλγραφου» Δημτριο Αλεξανδρδη να αναλβει αυτς την κδοση του «ΛΟΓΙΟΥ ΕΡΜΗ» απ το 1814. Παρ τη συμφωνα και τη σχετικ αναγγελα η οποα δημοσιετηκε για παρλληλη κδοση των δυο φλλων με την δια διεθυνση, ο Αλεξανδρδης δεν ανλαβε τελικ τη συνχιση του εντπου.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ειδσεις δι τα Ανατολικ Μρη Ελληνικς Τηλγραφος

Απ τον Ιολιο μχρι τον Δεκμβριο του 1811, ο Αυστριακς παιδαγωγς Ιωσφ Φραγκσκος Χαλλ και ο Κοζαντης δσκαλος της Ελληνικς Κοιντητας της Βιννης Ευφρνιος Ραφαλ Πποβιτς, εκδδουν κθε Τρτη και Παρασκευ την ελληνικ εφημερδα «Ειδσεις δι τα Ανατολικ Μρη». Αυτ η εφημερδα «δεν ανταποκρθηκε στις ανγκες και προσδοκες των Ελλνων» και φυσικ κλεισε.

Κλενοντας η εφημερδα ο Χαλλ σταματ τη συνεργασα με τον Πποβιτς και συνεργζεται με τον Δημτριο Αλεξανδρδη για να εκδσουν μια να καθημεριν ελληνικ εφημερδας, τη μακροβιτερη (1812-1836), με ττλο «Ελληνικς Τηλγραφος», «Περιοδικ Εφημερς Πολιτικ, Φιλολογικ τε και Εμπορικ».

Ο «Ελληνικς Τηλγραφος», ταν η μνη ελληνικ εφημερδα, που δημοσευσε, χωρς καταναγκασμ, πως γινε με τον «Λγιο Ερμ» και την «Καλλιπη», τον Αφορισμ του ορθδοξου Πατριρχη κατ των πρωτεργατν της ελληνικς εξγερσης!

 

 

Η Καλλιπη 

Στις αρχς του Γενρη του 1819 κυκλοφρησε το πρτο φλλο του πρτου φιλολογικο περιοδικο «ΚΑΛΛΙΟΠΗ». Κυκλοφοροσε κθε 1η και 15η του μνα με οχτ σελδες και ταν εχε κποιο αφιρωμα με 16 σελδες. Η συνδρομ ταν 8 φιορνια για την Αυστρα και 10 για το εξωτερικ.

Διευθυντς ταν ο καθηγητς της ελληνικς Ακαδημας Ανατολικν Γλωσσν της Ν. Βιννης Αθανσιος Σταγερτης, που αντιπαλεει τις νες κοινωνικς ιδες και τον δημοτικισμ του Κορα και ββαια τον «Λγιο Ερμ», στηριζμενος στη φαναριτικη οικονομικ αφρκρεμα

Οι συγκροσεις με αφορμ το γλωσσικ και λλα ζητματα οι οποες γιναν πιο ντονες, εκφρστηκαν μσω του περιοδικο

«Καλλιπη» το οποο θεωρθηκε ως το «αντπαλο δος» του «Ερμ του Λγιου», χοντας ως εμπνευστ και καθοδηγητ

Ο Παναγιτης Κοδρικς (1762-1827

τον λγιο και συγγραφα Παναγιτη Κοδρικ, ιδεολογικ αντπαλο του Κορα.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Η Μλισσα

, 1819)

Την ελληνικ εκδοτικ προσπθεια της Βιννης, επεκτενει στο Παρσι ο Κερκυραος Σ. Κονδς, φανατικς οπαδς του Διαφωτισμο και του Κορα, εκδδοντας τη «Μλισσα» (1819-1821). να «γενναο, μαχητικ φλλο», που βρισκε μεγλη ανταπκριση, αλλ πολεμθηκε σκληρ απ την ελληνικ και ξνη αντδραση. Ο λγος; Δημοσευε «ρθρα και κεμενα προωθημνης, προοδευτικς ιδεολογας και εθνικν προβληματισμν».

Ενδιαφρον για το περιοδικ δειξε και 'Αδ. Κορας με γρμμα του στον 'Ικωβο Ρτα (15 Νοεμβρου 1819): «Του Κνδου και του Νικολοπολου τς παρακλσεις μη αποβλης, αν δνασαι να βοηθσης την επιχερησιν αυτν». ταν μια προσπθεια της κορακς μερδας να ελγξει τον ελληνικ τπο στο Παρσι. «Μλισσα» ταν απντηση το κορακο κκλου στο Παρσι, καθς «Εταιρεα της Αθηνς» μπορε να ταν στο πνεμα το Διαφωτισμο, μως δεν νηκε στους ανθρπους το Αδ. Κορα.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Η Αθην

Στο Παρσι κυκλοφρησε στις 29 Φεβρουαρου 1819 το περιοδικ «Αθην». σμφωνα με τον υπτιτλο «Εφημερς περιοδικ, φιλολογικ, επιστημονικ και εμπορικ» (Φεβρουριος-Μιος 1819).

Η δημιουργα περιοδικο μακρι απ τη μοναρχικ Αυστρα, ιδως στο φιλελεθερο Παρσι, εχε σαν αποτλεσμα την αλλαγ το εκδοτικο κατεστημνου. 'Εκενη την εποχ κυκλοφοροσε και η ομνυμη γαλλικ εφημερδα «Αθην». Η «Αθην» ταν το πρτο ελληνικ περιοδικ πρα απ τα σνορα της ελληνικς παροικας της Βιννης, και τοτο αποτελε μια πρωτοπορα.

Υπεθυνος κδοσης ταν Σμυρναος Παναγιτης 'Ιωαννδης με το ψευδνυμο Φοιβοαπλλων. Ωστσο υπρχε μια τετραμελς ομδα: «Η Εταιρεα της Αθηνς». Την αναγγελα της κδοσης της «Αθηνς», πο δημοσιεθηκε καθυστερημνα στον «Ερμ τον Λγιον», υπογρφουν με τα αρχικ τους η τετραμελς ομδα. Στο περιοδικ «Μουσεον», πο εκδθηκε μετ την παση της «Αθηνς», αναφρεται ως εκδτης της «Αθηνς» εκδτης το «Μουσεου» Π. Ιωαννδης. Την κδοση της «'Αθηνς» στριξαν μεταξ λλων Κωνσταντνος Οικονμος (1760-1857) και μπορος 'Ιωννης Πολυχρονιδης. Επιδωξη της ομδας, πο εχε την ευθνη το περιοδικο, ταν «φιξις της Αθηνς εις την πατραν εσταν, που πολλο των ομογενν, πλρεις φρονημτων προγονικν, πλρεις πθου θερμο, περιμενον ανυπομνως να δωσιν ατην να περιρχηται την Ελληνδα γν, πλισμνη με το δρυ και την φοβερν αιγδα κατ της αμαθεας και στεφανωμνην την κεφαλν με τρυφερν κλδον της ειρηνικς ελαας...». Η εικνα μας παραπμπει στο επγραμμα το Σολωμο για τα Ψαρ, που ποιητς σ' να ττοιο περπατο στλνει τη δξα. Την καθυστρηση κδοσης το περιοδικο οι εκδτες αιτιολγησαν ως εξς: «Η βρδυνσις μως αυτς προλθεν, επειδ περιμενε να δη, αν και οι νυν λληνες, των ποων οι πργονοι ελτρευον ως θεν, διασζωσ τινα μνμην περ αυτς, και οτως να μεταβ εις την αρχααν εσταν».

Το εξφυλλο της ελληνικς εφημερδας «Αθην» φλλο 15ης Μαρτου 1819)

Το περιοδικ διαπνεται απ τις αρχς το Διαφωτισμο και εκφρζεται υπρ το Αδ. Κορα (« περικλεστατος κ. Κορας»), απ' τον οποο μως κρατ αποστσεις. Σκοπς το περιοδικο, πο ταν 15μερο, ταν μετδοση γνσεων γενικτερης παιδεας. Τα περιεχμεν του εναι στα πλασια των ελληνικν προεπαναστατικν περιοδικν. Ιδιατερο ενδιαφρον δεχνει για ρθρα κοινωνικο και στις πολιτιστικς δραστηριτητες (ελληνικ θατρα στην 'Οδησσ, στο Βουκουρστι). Υπρχουν μεταφρασμνα ρθρα απ γαλλικς εφημερδες, χωρς μως να αναφρεται πηγ.

'Εκενο πο χαρακτηρζει την μικρ πορεα του ταν δινεξ του με τον εν Αυστρα «Ερμ τον Λγιον», πο υπρξε καταλυτικ.Ο 'Αδ. Κορας σε γρμμα του στον Κοκκινκη (13 Μαρτου 1819) στειλε το δικ του μνυμα: «Γνωστ σας εναι η ανωνμως εκδιδομνη εδ φημερς. Τος εκδτας δεν γνωρζω, φοβομαι μως μη τος

εσυνθροισε και εσυγκρτησεν Τουρκοδρ(ικς), ως επιτεχισμα ορμητριον κατ της ιδικς σας. Τοιατην ελογον υποψαν δωκεν η κρυφιτης εις τος εδ ομογενες της καλς μερδος. Τοτο λοιπν σας διδσκει, φλοι, ν' αυξσετε τν προσοχν σας εις την σνταξιν του '"Ερμο" και να σφξετε ισχυρτερα τον δεσμν σας μετ των ομογενν της καλς μερδος και των αυτο και των εδ και μλιστα του Νικολοπολου και του Π... και λλων τινν γνωστν σας. Διτι (μ αμφιβλλετε), εν αληθς Τορκος (ενν. τον Κοδρικα) εναι στρατηγς της μυστικς τατης 'Εταιρεας, δεν θλει αργσειν να ταρξη την σμπονοιν σας, μ σκοπν λυμεν να σας χωρση, δι να σας πολεμ ευκολτερα». 

 

Το Μουσεον

Ο Παναγιτης Ιωαννδης τον Ιολιο του διου χρνου εκδδει - σημεινοντας πρωτοφαν αποτυχα - το πρτο, και μοναδικ, φλλο του επσης συντηρητικο και καθαρευουσινικου περιοδικο «Μουσεον εφημερς ελληνικ, φιλολογικ, επιστημονικ και τεχνικ. Εκδιδομνη υπ Παναγιτου Ιωαννδου Σμυρναου διδασκλου της υψηλς μαθηματικς, των φυσικομαθηματικν επιστημν και της ελληνικς φιλολογας, πρην καθηγητο του εν Ιασσω Ηγεμονικο Λυκεου εις την μαθηματικν»

Οι εκδοτικς δραστηριτητες του Ιωαννδη προκλεσαν δυσαρσκειες ανμεσα στους λληνες στο Παρσι. Ο Κ. Νικολπουλος σε μα κριτικ του δημοσιευμνη στο Λγιο Ερμ (1819), υποστριζε τι η μελτη του Ιωαννδη Περ διαφορν και σειρν δεν ταν παρ μετφραση ενς τμματος του Traite des differences et des series του S. F. Lacroix. Με τη σειρ του ο Ιωαννδης αφιρωσε ολκληρο το πρτο - και μοναδικ -  τεχος του Μουσεου για να επιτεθε στον Νικολπουλο, να τον κατηγορσει τι ευθνεται για τη διακοπ της κυκλοφορας της Αθηνς και για την ματαωση χρηματικς υποστριξης στις μεταφραστικς και εκδοτικς του προσπθειες και για να αποδσει αυτ τη στση στο τι οι εκδσεις του μεωναν την κυκλοφορα του Λγιου Ερμ του οποου ο Νικολπουλος ταν μνιμος συνεργτης στο Παρσι.

Για να καλπτει την υλη του περιοδικο, ζητοσε την βοθεια φιλολγων και λογων, με ρθρα μως πο να εναι μακρι απ προκαταλψεις και φατρες. Στους συνεργτες του περιοδικο υποσχταν να τεχος δωρεν. Δωρεν επσης θα στελνε τεχη και σε διφορα σχολεα και επιστημονικ ιδρματα.

 

Ιρις Τα Νυν Ελληνικ

Επσης να σημεισουμε τι στις 15/4/1819 στο «Λγιο Ερμ» αναγγλλεται η προσεχς κδοση στο Λονδνο, απ τον Τζον Μρε, ενς ελληνικο φλλου με ττλο «Ιρις» «Τα Νυν Ελληνικ», το οποο σχεδιστηκε, αλλ τελικς δεν κυκλοφρησε.

 

Ιονικ Εφημερς των Ηνωμνων Επαρχειν των Ιωνων Νσων

Η «ΙΟΝΙΚΗ» ταν επσημο ργανο των Ελλνων του Ιονου και δημοσευσε τις αποφσεις και τους νμους. Κυκλοφρησε απ τις 23 Ιουλου το 1814 μχρι τον Δεκμβρη του 1817. Στη συνχεια ονομστηκε «ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΩΝ ΗΝΩΜΕΝΩΝ ΕΠΑΡΧΕΙΩΝ ΤΩΝ ΙΩΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ» και κυκλοφρησε μχρι τις 19 Δεκεμβρου το 1818.

 

 

 

 

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

  Willibald M. Plöchl: Die Wiener orthodoxen Griechen., Wien 1983, ISBN 3-85369-530-2

  Franz Dölger: Wien und Neugriechenland, Wien u. a. 1943, ZDB-ID 987893-2).

  Amelie Lanier: Die Geschichte des Bank- und Handelshauses Sina. Peter Lang Verlagsgruppe, Frankfurt am Main u. a. 1998, ISBN 3-631-33747-7

  K. Σπ. Στικος: Τα Τυπωμνα στη Βιννη Ελληνικ Βιβλα: 1749-1800 [Die in Wien Gedruckten Griechischen Bücher: 1749-1800]. Αθνα, 1995, ISBN: 960-7622-00-6

  Βλχος Ν., Ο Θεσσαλς λγιος Δημτριος Αλεξανδρδης Τυρναβτης εκδτης του 'Ελληνικο Τηλεγρφου 1812-1836, Αθνα 1976.

  Εκπαιδευτικ Ελληνικ Εγκυκλοπαδεια, Παγκσμιο Βιογραφικ Λεξικ, Εκδοτικ Αθηνν 1983, τμος 1

  Ενεπεκδης Π., Ργας - Υψηλντης - Καποδστριας, Αθνα 1967

  Εγκυκλοπαδεια Ππυρος Λαρος Μπριτννικα,τ.5

  Κουμαριανο, Αικ., Ο Ελληνικς Προεπαναστατικς Τπος, δρυμα Ελληνικο Πολιτισμο

  Χατζηφτης Μ.Ι.: Η Καθημεριν Ζω των Ελλνων στην Τουρκοκρατα», Παπαδμας, Αθνα 2002

  Εστα: Περ της εφημεριδογραφας παρ’ λλησιν, Γ 1800-1821, Τμ. 21, Αρ. 531 1886 σελ. 134β-137α

  νθετο εφημερδας «Η Kαθημεριν», «Επτ Ημρες» με ττλο Ο Ελληνισμς της Βιννης, KYPIAKH 14 ΜΑΟΥ 1995

  Φραγκσκου Εμμανουλ: Τα ελληνικ προεπαναστατικ περιοδικ. Ευρετρια Β: Ερμς ο Λγιος 1811-1821, Αθνα 1976

  Μεταλληνς Δ. Γεργιος: Λγος ως Αντλογος, 2η εκδ., Αρμς, Αθνα 1998

 

 

ΔΙΑΦΟΡΟΙ ΙΣΤΟΤΟΠΟΙ

 

1. http://www.agiosgeorgios.at/omogeneia.htm

2. http://culture.ana.gr/view5.php?id=3052&pid=375

3. http://el.wikipedia.org/wiki

4. http://195.134.75.14/hellinomnimon/authors/Alexandridis.htm

5. http://www.atollsoftware.com/www.politis.gr/categoryNewspapers.php?categoryId=7

6. http://www.markides.gr/

7. http://www.fourakis-kea.com/forum/viewtopic.php?f=43&t=2543

8. http://195.134.75.14/hellinomnimon/authors//Ioannidis.htm

9. http://195.134.75.14/hellinomnimon/authors/Kodrikas.htm

10. http://ethnologic.blogspot.com

11. http://mikrasiatis.gr

12. http://archive.enet.gr/online/online_text/c=112,dt=17.10.2007,id=92335056

13. http://www.oodegr.com/oode/biblia/kritiki/ermis_1.htm

14. http://www.gcladavlos.gr/webfiles/pdf/218.pdf

15. http://gcla.phil.uoa.gr/newfiles/syngrisi13/13.athini.pdf

16. http://www1.rizospastis.gr/story.do?id=721639&publDate=

17. http://www.i-reportergr.com/2011/06/1821.html 

ΠΗΓΑΙΝΕ ΣΤΗΝ ΑΡΧΗ