23 2012

. , / /

Στη σημεριν παγκοσμιοποιημνη εποχ οι νες τεχνολογες, οι επικοινωνες, οι ανοιχτς αγορς επιδρον και προκαλον αλλαγς στις κοινωνες και στα εκπαιδευτικ συστματα. λα τα εκπαιδευτικ συστματα αναζητον τρπους βελτωσης της παρεχμενης εκπαδευσης και προσαρμογς στις νες κοινωνικς και οικονομικς απαιτσεις. Με τον πολλαπλασιασμ των πηγν πληροφοριν και των τρπων πρσληψης γνσεων οι μαθητς προσρχονται στο εκπαιδευτικ σστημα με να ευρ φσμα γνσεων και ικανοττων που καθιστ αναγκαα την αλλαγ του τρπου οργνωσης της διδασκαλας και μθησης στα σχολεα. Αυτ σημανει πως πρπει να υπρξουν νες προσεγγσεις στο εκπαιδευτικ σχεδιασμ, στις εκπαιδευτικς μεθδους, στις διδακτικς στρατηγικς.

Νετερες θεωρες της γνωστικς ανπτυξης (Βοσνιδου,1992, Βαρνβα-Σκορα,1990,Giordan, De Vecchi,1990, Lecuyer,1990,κ..) αντιλαμβνονται τη μθηση και την ανπτυξη ως διεργασες ξεπερσματος των δη υπαρχουσν και εγκατεστημνων γνσεων και θεωριν για τον κσμο και την σχση με αυτν. Η μθηση συνσταται στη γενικτερη αλλαγ στσεων, αντιλψεων και ανπτυξης κοινωνικν δεξιοττων. Αυτς οι αλλαγς προρχονται μσα απ τις εμπειρες που βινει το παιδ, τις οποες ιδιοποιεται και τις ενσωματνει ως να στοιχεα της προσωπικτητας τους. Πνω στις παλαις γνσεις «κτζει», επεκτενει τις νες γνσεις, αλλζει με νες προσεγγσεις τις παλαις.  

Η βιωματικ προσγγιση της μθησης, γνωστ και ως βιωματικ επικοινωνιακ διδασκαλα προσγγιση project, ρχισε να εφαρμζεται απ τις αρχς του 20ου αινα και χει τις ρζες της στο ργο των Kilpatrick, Dewey, Vygotsky, Piaget, Bruner, Gardner κ.. (Katz & Chard, 1993, 1995).

Ο Gardner στη θεωρα του για την πολλαπλ νοημοσνη, υποστηρζει πως η διαπροσωπικ νοημοσνη (επικοινωνα και κατανηση συναισθημτων λλων ανθρπων ) και η ενδοπροσωπικ νοημοσνη (εσωτερικς ικαντητες, συναισθματα, κατανηση εαυτο) καλλιεργονται μσα απ την ανπτυξη των βιωματικν μαθησιακν δραστηριοττων.

Η αλλαγ του τρπου προσγγισης της γνσης και της μθησης απαιτε τη διαφοροποηση της παραδοσιακς διδακτικς μεθοδολογας. Οι παλαις κυραρχες διδακτικς της μετωπικς διδασκαλας, της απομνημνευσης αντικαθστανται απ τις διδακτικς που θτουν ως προτεραιτητα τις ανγκες,τα ενδιαφροντα των μαθητν χρησιμοποιντας ως διδακτικ μεθοδολογα τη βιωματικ, ανακαλυπτικ, συνεργατικ και παραγωγικ μθηση.  Η εμπειρα πρπει να εναι το σημεο εκκνησης για κθε εκπαδευση.

Ο Χρυσαφδης (2000) υποστηρζει τι η μθηση δεν σημανει απλ μα γραμμικ μετδοση γνσεων, αλλ μια διαδικασα αλληλεπδρασης με το περιβλλον, δηλαδ μια διαδικασα αντιμετπισης των γεγοντων μσα απ το περιβλλον του ανθρπου. Η παιδαγωγικ σχση και διδασκαλα δεν μπορε παρ να εναι βιωματικ. Στη βιωματικ μθηση δδεται ιδιατερη σημασα στην ενεργ δρση του παιδιο, στην ανπτυξη της δημιουργικτητας του μσα απ τη διαδικασα της μθησης και στο συσχετισμ της διδασκαλας με την καθημεριντητα του.

Τη σνδεση τρπων διδασκαλας, βιματος, συναισθματος και εκπαιδευτικο κλματος υποστηρζει ο Μπακιρτζς (2000) αναφροντας πως το βωμα και η συγκνηση συνδονται με το σνολο των ψυχοσωματικν λειτουργιν γι αυτ το συγκινησιακ φαινμενο και βωμα συνιστον την ενοποιητικ λειτουργα που συνδει και συναρθρνει διαλεκτικ τη σκψη με τις σωματικς λειτουργες, το συνασθημα με την αντληψη.  Αυτ η σνδεση των αναγκν των μαθητν, των προσωπικν εμπειριν και της θετικς ψυχικς διθεσης, συνθτουν το πλασιο της αποτελεσματικς μθησης.

 

Ο ρλος των εκπαιδευτικν στη διδακτικ διαδικασα της βιωματικς μθησης

Σμφωνα με τις επικρατοσες επιστημονικς απψεις, η αποτελεσματικτητα της μθησης και της επικοινωνας επηρεζεται απ γνωστικος, ψυχολογικος, συναισθηματικος, κοινωνικος, περιβαλλοντικος και φυσικος παργοντες. Οι προσεγγσεις αυτς υπαγορεουν τη δημιουργα ενς μαθησιακο περιβλλοντος το οποο δνει μφαση στις ανγκες του ατμου και τις εμπειρες του. Το νο αυτ μαθησιακ περιβλλον χαρακτηρζεται ως βιωματικ. Η βιωματικ μθηση στοχεει στην ανπτυξη ενς πλγματος δεξιοττων συμπεριφορς, δνοντας μφαση στον ενεργητικ ρλο τσο του εκπαιδευτικο,σο και του μαθητ (ενεργητικ μθηση). (Βοσνιδου,2006,Κολιδης,2004,Ματσαγγορας,2003,Τριλιανς,1998).

Ο Πυργιωτκης (2002) υποστηρζει πω το σχολεο οφελει να αναπτσσει στο σημεριν μαθητ και αυριαν πολτη την κριτικ σκψη και ικαντητα και να τον εθζει να επεξεργζεται της πληροφορες με τρπο που να οδηγεται με επγνωση στη γνση. Αυτ διαφοροποιε τις δασκαλοκεντρικς μεθδους διδασκαλας και χρησιμοποιονται περισστερο μθοδοι με συμμετοχικ, μαθητοκεντρικ προσανατολισμ και διερευνητικ μθηση. Ο δσκαλος αλλζει ρλο και αλλζει και το παιδαγωγικ κλμα.

Αναγκαος και αποτελεσματικς θεωρεται ο εμπλουτισμς του διδακτικο ργου με συμμετοχικς μεθδους διδασκαλας. Σε να ττοιο περιβλλον, ο εκπαιδευτικς  οφελει να μπορε  να διαχειρζεται πλθος τεχνικν, πως βιωματικς προσεγγσεις, ομαδικς εργασες,ασκσεις αυτογνωσας, ομαδικ παιχνδια ρλων, προσομοισεις, μθηση με παρατρηση, δημιουργικς δραστηριτητες, ερωταποκρσεις, δραματοποηση κ.λπ.

Προαπαιτομενο για την εφαρμογ της βιωματικς μθησης στο χρο του Σχολεου εναι νας εκπαιδευτικς που θα χει την ικαντητα να οργαννει και να υποστηρζει δραστηριτητες αυτο του εδους.

O εκπαιδευτικς εναι το κλειδ της εκπαιδευτικς διαδικασας. Καννα εκπαιδευτικ σστημα δεν μπορε να επιτχει τους στχους του, εν οι εκπαιδευτικο δεν δνουν καθημεριν τον καλτερο εαυτ τους μσα στην τξη και δεν αναδεικνονται ως η πνευματικ και ηθικ πρωτοπορα της κοινωνας.

(Σελ13)

«Μεζον Πργραμμα Επιμρφωσης Εκπαιδευτικν στις 8 Π.Σ., 3 Π.Σ.Εξ., 2 Π.Σ.Εισ.» ΕΣΠΑ 2007-13 \ Ε.Π. Ε&ΔΒΜ \ Α.Π. 1-2-3

 

Στη σημεριν εποχ, στη να προσγγιση της εκπαιδευτικς διαδικασας, το σγχρονο σχολεο «χρειζεται ναν λλο» εκπαιδευτικ.

να εκπαιδευτικ που θα πψει να λειτουργε ως προμηθευτς γνσεων, αλλ που πρπει να μετασχηματισθε σε να εκπαιδευτικ συνεργτη που ενεργοποιε τους μαθητς, καλλιεργε την αντιληπτικ τους ικαντητα, που συντονζει τη διαδικασα γνσης,

να εκπαιδευτικ που θα ενισχει την ικαντητα των μαθητν να ερευνον, να λνουν προβλματα, να βρσκουν και να αξιολογον πληροφορες, να παρνουν αποφσεις, να συνεργζονται, να στοχζονται κριτικ, να προχωρον σε δημιουργικς συνθσεις.

να εκπαιδευτικ που θα αφουγκρζεται τις διαθσεις, τα δυναμικ, τις συμπεριφορς της ομδας της τξης. να εκπαιδευτικ που να χει εμπειρα συμμετοχς σε βιωματικς μαθησιακς διαδικασες και δραστηριτητες.

Μσα σε αυτ το πλασιο ο ρλος του εκπαιδευτικο μετασχηματζεται, μετατρπεται σε κριτικ συντονιστ, προσεκτικ παρατηρητ και εμψυχωτ. Ο εκπαιδευτικς εναι αυτς που κνει το σχδιο εκπαιδευτικς δρσης αυτ που πρπει να εναι, μα σκπιμη συστηματικ εκπαιδευτικ διαδικασα που οδηγε τα παιδι σε πρακτικ και χρσιμα αποτελσματα αναφρει ο Χρυσαφδης (2000).

Ο νος ρλος και το ργο των εκπαιδευτικν της Πρωτοβθμιας Εκπαδευσης διαμορφνεται  απ τις σγχρονες ανγκες για την εκπαδευση που απαιτε παρλληλα την επιμρφωση και μετεκπαδευση τους. Η Διδακτικ Μεθοδολογα της Βιωματικς Μθησης για να υλοποιηθε προποθτει να δσκαλο κατηρτισμνο και υποστηριζμενο, οτως στε να χει την ικαντητα να συνεργζεται με τα παιδι, να συσχεδιζει και να «δανεζει» την κρση και τις γνσεις του, να παρχει τα απαρατητα εργαλεα για την υλοποηση των ιδεν της τξης, να καθοδηγε ερωτσεις και δραστηριτητες, να επιλει κρσεις και συγκροσεις, να ενθαρρνει και να υποστηρζει τους μαθητς του, να αξιολογε το σχδιο εκπαιδευτικς δρσης, την πορεα του, την ποιτητα της σκψης, το αποτλεσμα.

Τα τελευταα χρνια στο ελληνικ εκπαιδευτικ σστημα χει εισαχθε η να διδακτικ προσγγιση της βιωματικς μθησης. Η επσημη συστηματικ πρακτικ της εφαρμογ γινε με τη δεκαετ πιλοτικ υλοποηση των 28 ολομερων Δημοτικν Σχολεων (1996-2006) καθς και με την μαζικτερη εφαρμογ της την τελευταα διετα με τα 800 στην αρχ και τα 960 ολομερα δημοτικ σχολεα του Ενιαου Αναμορφωμνου Εκπαιδευτικο Προγρμματος (ΕΑΕΠ).Ο σχεδιασμς προβλπει τη σταδιακ αξηση του αριθμο των σχολεων και την καθολικ εφαρμογ του στα πλασια του νου σχολεου.

Δυστυχς οι αντστοιχες μεταρρυθμσεις στη Δευτεροβθμια Εκπαδευση δεν μπρεσαν να υλοποιηθον. Η κατργηση των εξετσεων του Ιουνου στην Πρτη και Δευτρα Γυμνασου και η καθιρωση μνο Απολυτριων εξετσεων στην Τρτη Γυμνασου, οι οποες θα συνοδεονταν απ Πιστοποηση Επρκειας στην Αγγλικ Γλσσα και τους Ηλεκτρονικος Υπολογιστς παρεμποδσθηκε. Η κατργηση των εξετσεων στην Α και Β Γυμνασου ταν μεσα συνδεδεμνα με την αλλαγ του παραδοσιακο τρπου διδασκαλας και την εφαρμογ των νων διδακτικν μεθδων της βιωματικς μθησης και των project.

 

Για να υπρξουν θετικ αποτελσματα στο εκπαιδευτικ σστημα απ την εφαρμογ της νας διδακτικς μεθοδολογας της βιωματικς μθησης, αυτ θα πρπει να εφαρμοσθε ενιαα, τουλχιστον εντς της δεκχρονης υποχρεωτικς εκπαδευσης (Νηπιαγωγεο, Δημοτικ, Γυμνσιο)

Εναι προφανς τι οι νοι ρλοι των εκπαιδευτικν, στο νο καινοτμο σχολεο, στις νες διδακτικς μεθδους να διεγερουν σοβαρος προβληματισμος, ανησυχες για το  καινοργιο πλασιο. Και αυτ γιατ με το νο σχολεο αλλζουν πολλ, πως:

  • η οργνωση της τξης και του ωρολογου προγρμματος,
  • η αλλαγ των μεθδων διδασκαλας,   
  • η διαφοροποηση των σχσεων μεταξ του σχολεου και του περιβλλοντος,  
  • η χρση και η εισαγωγ νων γνωστικν εργαλεων,
  • ο νος ρλος του δασκλου.

Στις αναζητσεις, στους φβους, στις αναστολς των εκπαιδευτικν που επιθυμον τη συμμετοχ τους στις καινοτμες διαδικασες, στις νες διδακτικς προσεγγσεις η απντηση προρχεται απ την οργανωμνη, συστηματικ και διαρκ επιμρφωση, σεμιναριακ ενδοσχολικ στις θεωρητικς αναζητσεις και εκπαιδευτικς τεχνικς της βιωματικς μθησης.

Δεν υπρχει λλη επιλογ παρ μνο η εισαγωγ και η εφαρμογ των νων διδακτικν προσεγγσεων σε λη την υποχρεωτικ εκπαδευση, εν επιθυμομε τη δημιουργα μας ισχυρς, δημιουργικς και «ζσας» εκπαδευσης.

 

Βιβλιογραφικς αναφορς

  • Βοσνιδου,Σ.(2006) Σχεδιζοντας περιβλλοντα μθησης υποστηριζμενα απ τις νες τεχνολογες, εκδ. Gutenberg
  • Κatz, L, Chard, S. (2004) Η μθοδος project: Η ανπτυξη της κριτικς σκψης και της δημιουργικτητας των παιδιν της προσχολικς ηλικας. Αθνα Ατραπς
  • Κολιδης, Μ ( 2004)Θεωρες Μθησης και Εκπαιδευτικ Πρξη, τ.Γ,Αθνα
  • Ματσαγγορας,Η(2003) Διαθεματικτητα στη σχολικ γνση, Αθνα,εκδ.Γρηγρη
  • «Μεζον Πργραμμα Επιμρφωσης Εκπαιδευτικν στις 8 Π.Σ., 3 Π.Σ.Εξ., 2 Π.Σ.Εισ.» ΕΣΠΑ 2007-13 \ Ε.Π. Ε&ΔΒΜ \ Α.Π. 1-2-3
  • Μπακιρτζς Κ.(2000) Βιωματικ εμπειρα και κνητρα μθησης. Αθνα. Παιδαγωγικ Επιθερηση 30/2000
  • Χρυσαφδης, Κ. (2000) Βιωματικ-Επικοινωνιακ διδασκαλα. Η εισαγωγ της μεθδου project στο σχολεο. Αθνα: Gutenberg.