12 2011

Βασλης Φουρτονης: δσκαλος, αναπληρωματικς Αιρετς ΑΠΥΣΠΕ Αττικς, Αντιπρεδρος Συλλγου Εκπ/κν «Ο ΠΕΡΙΚΛΗΣ»

 

Πριν τον τορπιλισμς της «λλης»

Περιγραφ: ΤΟ ΕΥΔΡΟΜΟ ΚΑΤΑΔΡΟΜΙΚΟ ΕΛΛΗΤην εποχ που ξεκνησε ο Β Παγκσμιος Πλεμος, η ναυτικ σημασα του γεωγραφικο χρου και του στλου της Ελλδας δεν εχε την αντστοιχη βαρτητα που εχε εμφανσει το καλοκαρι του 1914. Το γεγονς αυτ που οφειλταν: α) στο τι η Μεγλη Βρετανα αφ’ ενς ενδιαφερταν να προασπσει τα συμφροντ της στον Ινδικ και τον Ειρηνικ Ωκεαν β) τη μεγλη ναυτικ δναμη των Γλλων στη Μεσγειο και γ) την αρχικ ουδετερτητα της Ιταλας. Αυτς ο συνδυασμς ταν που γννησε σως σε κποιους την ελπδα τι η χρα μας δεν θα χρειαζταν να αναμειχθε στον νο αυτν καταστροφικ πλεμο. Τα πργματα μως λλαξαν με την πτση της Γαλλας και την ξοδο της Ιταλας στον πλεμο στο πλευρ της Γερμανας τον Μιο του 1940.

Περιγραφ: http://ellas2.files.wordpress.com/2010/06/cebccebfcf85cf83cebfcebbceafcebdceb9.jpg?w=514&h=700Τους μνες που ακολοθησαν, η καχυποψα του Μουσολνι αναφορικ με τις γερμανοσοβιετικς επιδιξεις στα Βαλκνια, η πιθαντητα τι ο αγγλικς στλος θα κατφευγε στα ελληνικ δατα στην περπτωση που η αγγλοκρατομενη Αγυπτος κυριευταν απ τους Ιταλος και ο προσανατολισμς της κυβρνησης Μεταξ στην αγγλικ πολιτικ – κυριτερα δεγματα του οποου υπρξαν η αποδοχ της αγγλογαλλικς εγγησης της Ελλδας ναντι πιθανς απειλς απ τον ξονα (Απρλιος 1939) και η ρνησ της να ανανεωθε το Ελληνοταλικ Σμφωνο Φιλας και Συνεργασας, τον Σεπτμβριο του 1939 – οδγησαν στην ωρμαση των επεκτατικν επιδιξεων που τρεφε, απ παλι, το φασιστικ καθεστς της Ιταλας εναντον της χρας μας.

Τον Αγουστο του 1940, η Γερμανα εχε θσει δη υπ τον λεγχ της το μεγαλτερο μρος της Ευρπης και η Luftwaffe βομβρδιζε ανηλες, αλλ χωρς αποτλεσμα, την τελευταα εστα αντστασης που εχε απομενει στις Βρετανικς Νσους. Παρλληλα, ο Χτλερ κατστρωνε το πλον μεγαλεπβολο απ τα σχδι του – την εισβολ στη Σοβιετικ νωση. Το φασιστικ καθεστς της Ιταλας μως δεν εχε ανλογες επιτυχες να επιδεξει. Ο Μουσολνι χρειαζταν επειγντως μια γργορη και αποφασιστικ νκη, στε να ενισχσει το κρος του. Η Ελλδα φνταζε ιδανικς στχος, καθς θα εξυπηρετοσε και τα ιταλικ σχδια για απλυτη κυριαρχα στη Μεσγειο.

Εξλλου, ουδποτε σχεδν κατ τη διρκεια του 20ο αινα οι ελληνοταλικς σχσεις υπρξαν αρμονικς: απ την κατληψη των Δωδεκανσων ως την αμφιλεγμενη πολιτικ της Ιταλας ναντι της ελληνικς απβασης στη Σμρνη και απ τον βομβαρδισμ της Κρκυρας ως τη σταθερ υποστριξη των αλβανικν θσεων για την πειρο, η Ρμη δεν φηνε καμα αμφιβολα τι θεωροσε την Αθνα περιφερειακ της αντπαλο.

Για να ξεκινσει μως ο πλεμος, που τσο επιζητοσε ο Μουσολνι, χρειαζταν μα αφορμ. τσι, δη απ το 1939, ρχισαν οι αλλεπλληλες ιταλικς προκλσεις, με την ελπδα τι η Ελλδα θα αντιδρσει σπασμωδικ. Εντοτοις, ο ττε πρωθυπουργς Μεταξς δεν σκωνε το γντι, φροντζοντας να θωρακσει πρτα την μυνα της χρας απναντι σε ναν αντπαλο με αριθμητικ πολλαπλσιες δυνμεις. Στις 15 Αυγοστου του 1940, οι προκλσεις ξεπρασαν κθε ριο, με τον απρκλητο τορπιλισμ του καταδρομικο «ΕΛΛΗ». Το γρικο σκαρ υπκυψε και λα συντειναν πλον στο συμπρασμα τι ο πλεμος δεν θα αργοσε. Η «εκδρομ στην Ελλδα», που προσδοκοσε μως ο Μουσολνι, θα κατληγε σντομα σε ναυγιο…

 

Οι προπολεμικς προκλσεις

Η προετοιμασα του εδφους για την εφαρμογ της επεκτατικς αυτς πολιτικς επιχειρθηκε με μια σειρ απ προκλσεις ο χαρακτρας των οποων ταν συχν ναυτικς λγω της θαλσσιας γειτνασης των δο δυνμεων. Η πρτη απ αυτς λαβε χρα τη 12η Ιουλου 1940 ταν βομβαρδστηκαν διαδοχικ απ αρος το βοηθητικ πλοο «Ωρων» και το αντιτορπιλικ «δρα» ανοιχτ της Γραμβοσας στην Κρτη. Τσσερις μρες μετ, τσσερα ελληνικ υποβρχια βομβαρδστηκαν απ ιταλικ αεροπλνα, εν ταν μεθορμισμνα στον κλπο της Ιτας. Στο τλος του διου μνα τα ελληνικ αντιτορπιλικ, «Βασιλες Γεργιος» και «Βασλισσα λγα», ,τι καλτερο εχε ττε το ελληνικ Ναυτικ, καθς και δο ελληνικ υποβρχια δχτηκαν αιφνιδιαστικ επθεση της ιταλικς αεροπορας. Οι ιταλικς προκλσεις κορυφθηκαν στις 2 Αυγοστου 1940 ταν βομβαρδστηκε η τελωνειακ ακτοφυλακδα Α6 την ρα που πλεε μεταξ Σαλαμνας και Αγινας.

Η ηγεσα του Πολεμικο Ναυτικο

Τα συνεχ και ολονα πιο προκλητικ αυτ επεισδια δημιοργησαν ελογη ανησυχα στην ηγεσα του Ελληνικο Πολεμικο Ναυτικο, στον βαθμ που εξφρασε σοβαρς επιφυλξεις ταν αποφασστηκε απ την ελληνικ κυβρνηση η συμμετοχ του εδρομου καταδρομικο «λλη» στον εορτασμ της Κομησης της Θεοτκου στο νησ της Τνου. Η μονδα αυτ, αν και σχετικ παλι, αφο ναυπηγθηκε τις παραμονς του Πρτου Παγκοσμου Πολμου, εχε ριζικ ανακαινιστε στη Γαλλα μεταξ του 1925 και του 1927 και αποτελοσε την κυριτερη ναρκοθτιδα του ελληνικο στλου. Διθετε επσης δυναττητες αποτελεσματικς συμμετοχς σε συνοδεες νηοπομπν και ανθυποβρυχιακς επιχειρσεις. Οι επιφυλξεις λοιπν του Αρχηγο Στλου, νααρχου Καββαδα και λλων στελεχν του Πολεμικο Ναυτικο υπρξαν ελογες δεν οδγησαν μως στην αναρεση της ληφθεσας απφασης σως γιατ θεωρθηκε τι η εορτ της Κομησης της Θεοτκου, που τιμται πολ και απ τους καθολικος Ιταλος, δεν θα επτρεπε την πραγματοποηση μιας ακμη προκλητικς ενργειας εναντον της χρας μας.

 

Το γεγονς

Περιγραφ: http://ioannismetaxas.gr/Varius/images/pressELLI.jpgΑνατλλει η 15η Αυγοστου του 1940. Πλθη προσκυνητς κατακλζουν τη λευκ Τνο, στο βαθυγλανο ελληνικ Αιγαο. Στον ρμο του νησιο, για να απονεμει τις καθιερωμνες τιμς, χει φτσει απ τα ξημερματα η "ΛΛΗ", το παλαι, ιστορικ εδρομο του ελληνικο στλου. Σημαιοστολισμνη, κνει να κυματζουν τα χρματα του θνους πλι στον θρησκευτικ πανηγυρισμ.

Η ρα εναι 8:25 το πρω και η λειτουργα εχε αρχσει στον να της Κοιμσεως της Θεοτκου, την «Παναγα της Τνου», οπτε γινε ο ανσιος και πουλος τορπιλισμς του εδρομου καταδρομικο ΕΛΛΗ, που ταν αγκυροβολημνο ξω απ το λιμνι της Τνου, συμμετχοντας στον εορτασμ.

Η τορπλη που εκτοξεθηκε απ το ιταλικ υποβρχιο DELFΙΝΟ, πως γινε γνωστ αργτερα, xτπησε την λλη ακριβς κτω απ τον μνο εν ενεργεα λβητ του. Το αποτλεσμα ταν αυτς να εκραγε και η κρηξη να δημιουργσει κθετη ρωγμ στη δεξι πλευρ του πλοου, η οποα στην σαλο γραμμ εχε διμετρο 10 εκατοστν. Συνμα δημιουργθηκε τρπα δο περπου μτρων μεταξ των δο καπνοδχων του πλοου ακριβς πνω απ το σημεο της κρηξης. Οκτ μλη του πληρματος χασαν τη ζω τους, εν δεκδες υπρξαν και οι τραυματες. Αποτλεσμα ταν να βυθιστε το πλοο. Οι λλες δο τορπλες που βαλε το ιταλικ υποβρχιο εναντον των επιβατηγν πλοων που βρσκονταν στο λιμνι της Τνου ευτυχς αστχησαν. Η δετερη γκρμισε μρος του μλου του λιμανιο και η τρτη τρπησε τον μλο καμι 50αρι μτρα νοτιτερα απ το σημεο που χτπησε η δετερη και αντ να συνεχσει προς το επιβατηγ πλοο που βρισκταν εκε καρφθηκε στον πυθμνα της θλασσας σαν απ πραγματικ θαμα

Περιγραφ: http://www.tinos.biz/elli/elli_italian_sub.jpg

Το Ιταλικ υποβρχιο DELFΙΝΟ

Το αιφνδιο κτπημα που υπστη το ελληνικ καταδρομικ δεν βρκε οτε το πλρωμ του οτε τη ναυτικ ηγεσα της χρας απαρσκευη. Σντονες προσπθειες ανελφθησαν απ τον κυβερντη του πλοου, Χατζπουλο, στε τουλχιστον να σωθε το πλοο προσαρζοντας στα αβαθ του λιμανιο, κτι μως που δεν κατστη δυνατ γιατ τα συστματα του πλοου εχαν νεκρσει μετ τη διρρηξη των ατμοσωλνων και την παρεπμενη διακοπ της παροχς ηλεκτρικο ρεματος. Επιπροσθτως, το επιβατηγ «σπερος» που ανλαβε τη ρυμολκηση δεν εχε τη δυναττητα οτε και τα εφλκια που θα μποροσαν να ρυμουλκσουν το καταδρομικ, τη στιγμ μλιστα που η αποκρκωση της γκυρς του δεν υπρξε εφικτ για μια σειρ απ λγους.

Δυστυχς μως, δο φορς τα ρυμουλκ σπασαν. Εντωμεταξ η πυρκαγι που εχε ξεσπσει στο «λλη» ανγκασε το πλρωμ του να το εγκαταλεψει. Τελευταοι το εγκατλειψαν οι αξιωματικο και ο κυβερντης Χατζπουλος. Στις 9.45’ το «λλη» βυθστηκε σε βθος 30 μτρων. Νεκρς απ το πλρωμα ταν ο κελευστς Παπανικολου και τραυματες λλοι 29, τσσερις ταν τλος οι αγνοομενοι.

Τα προηγομενα του τορπιλισμο γεγοντα της ιταλικς προκλητικτητας δειχναν το δρστη της επθεσης. Η ανερεση απ ναν δτη κομματιν απ τις τορπλες που αστχησαν του στχου τους απλς επιβεβαωσε τις υποψες για το δρστη. Η μα ταν 45 εκατοστν και προκλεσε το ργμα στον λιμενοβραχονα της Τνου εν η δετερη 53 εκατοστν, τπου Ουιτχεντ, που εξερργη τρτη. Διακρνονται με ευκολα οι ιταλικς αναγραφς UΝΙΟΝE ΤΙΜ VERT και οι αριθμο μητρου κατασκευς, εν στο πρισμα της 21ης Αυγοστου 1940 αναφρει τι στα τεμχια των τορπλων φανονται καθαρ τα γρμματα RM (REGΙΑ MΑRΙΝΑ). Δρστης της επθεσης ταν το ιταλικ υποβρχιο DΕLFΙΝΟ (με κυβερντης τον G.ΑΙCΑRDΙ). Το DELFΙΝΟ εχε αποπλεσει απ την ιταλοκρατομενη Λρο με εντολ του Ιταλο κυβερντη της Ιταλικς Διοικσεως των Νσων του Αιγαου, και εχθρικο προς τον δωδεκανησιακ λα, Ντε Βκι.

 

Οι αυτπτες μρτυρες

Ο νααρχος Γρηγριος Μεζεβρης διηγεται:

«Την 15η Αυγοστου 1940, εν βρισκμουνα στην Αθνα, ο Διευθυντς της Δ.Ρ.Υ.Ν. με πληροφοροσε τον τορπιλισμ και τη καταβθιση της ΕΛΛΗΣ απ γνωστο υποβρχιο. Κατβηκα αμσως στον Νασταθμο και σπευσα να συναντσω τον Αρχηγ του Στλου, που εχε μλις πληροφορηθε το γεγονς. ταν ξαλλος και φοβερ αγανακτισμνος κατ του Υφυπουργο. Παρ τους αιφνιδιαστικος βομβαρδισμος πολεμικν μας σκαφν που εχαν προηγηθε, να απ τα μεγαλτερα πλοα του Στλου εχε διαταχθε να παραμενει επ ρες αγκυροβολημνο σε ρμο τελεως ανοικτ, για να μην διακοπε η παρδοση των καλν ειρηνικν καιρν της συμμετοχς του Ναυτικο στη θρησκευτικ τελετ της Τνου! Φανεται, μλιστα, τι το Γ.Ε.Ν., για να μην διακινδυνεσει την ΕΛΛΗ, εχε εισηγηθε την αποστολ του α/τ «ΑΕΤΟΣ». Ο Υφυπουργς μως, επμενε να αποσταλε το εδρομο για την μεγαλοπρεπστερη συμμετοχ του Ναυτικο στην τελετ. Τη στιγμ που η δολοφνος τορπλη πληττε την ΕΛΛΗ, το πλοο φερε μεγλο σημαιοστολισμ, το επιτελεο του φοροσε τη μεγλη στολ για να συμμετσχει στη τελετ και το γημα ετοιμζονταν να αποβιβαστε στη στερι για να αποδσει τις τιμς. Σμφωνα με παλι θιμο, στη Τνο εχαν συρρεσει χιλιδες προσκυνητς που δεν φαντζονταν τι την εποχ εκενη η θλασσα κρυβε πολλος κινδνους.

δη, δικαιολογημνα, οι προσκυνητς αυτο βρσκονταν σε μεγλη αγωνα για την ασφαλ επιστροφ τους. Αποφασστηκε λοιπν, να επιστρψουν με νηοπομπ που θα συνδευαν τα α/τ «ΒΑΣ. ΓΕΩΡΓΙΟΣ» και «ΒΑΣ. ΟΛΓΑ». Τα αντιτορπιλικ αππλευσαν απ τον Νασταθμο το επμενο πρω, προκειμνου να ειδοποιηθον οι εμπλεμοι για την κνηση αυτ και να αποφευχθε να… παρεξγηση. Ο Αρχηγς του Στλου επβαινε στο α/τ «ΒΑΣ. ΟΛΓΑ» και εγ στο α/τ «ΒΑΣ. ΓΕΩΡΓΙΟΣ». Κατ τον πλου εχαν ληφθε τα συνθη σε καιρ πολμου μτρα. Εν παραπλαμε τη Σρο φνηκε, σε ψος 2.000 μτρων περπου αεροσκφος στο οποο δεν διακρνονταν χαρακτηριστικ εθνικτητας με κατεθυνση προς το α/τ «ΒΑΣ. ΓΕΩΡΓΙΟΣ». Διταξα τον αξιωματικ πυροβολικο του πλοου οι σκοπευτς των Α/Α να παρακολουθον το αεροσκφος και τα πυροβλα να ετοιμαστον για ναρξη πυρς. Σε λγο, δσμη οκτ μικρν βομβν πεφτε σε απσταση μερικν εκατοντδων μτρων απ το α/τ «ΒΑΣ. ΓΕΩΡΓΙΟΣ», αμσως το πλοο ρχισε να βλλει κατ του αεροσκφους και διαταζταν «πλους ελγδην» με πση ταχτητα, προκειμνου να διαταραχθε η σκπευση του αεροσκφους. Ακολοθησε η πτση λλων δυο δεσμν των οκτ βομβν και η τελευταα πεσε μερικς δεκδες μτρα απ το πλοο. Δυστυχς η ισχυρ θαλασσοταραχ δυσκλευε πολ τη σκπευση των πολυβλων μας και παρ το εντατικ πυρ το αεροσκφος δεν κτυπθηκε, αλλ ανβηκε σε μεγλο ψος και εξαφανστηκε στον ορζοντα.

Κατ τον κατπλου στην Τνο, το α/τ «ΒΑΣ. ΟΛΓΑ» αγκυροβλησε, εν για προστασα, το α/τ «ΒΑΣ. ΓΕΩΡΓΙΟΣ» κινονταν με μεγλη ταχτητα γρω απ το αγκυροβλιο. Καννα απ τα πλοα μας δεν διθετε την εποχ εκενη συσκευ εντοπισμο υποβρυχων. πως εξακριβθηκε, εκτς απ την μοιραα τορπλη που εχε βυθσει την ΕΛΛΗ, εχαν βληθε λλες δυο τορπλες που εχαν προσκροσει στον κυματοθραστη. Διαπιστθηκε, απ θρασματα των τορπιλν που βρθηκαν, τι ταν ιταλικς προλευσης. σον αφορ το μικρ μας εδρομο, το μνο χνος του που βρκαμε ταν η κρη του καταρτιο του που προεξεχε απ τη θλασσα.

Αποπλεσαμε απ την Τνο τις πρτες απογευματινς ρες συνοδεοντας τα πλοα των προσκυνητν και χωρς λλο επεισδιο καταπλεσαμε στον Πειραι. Πλθη κσμου και μλη της Κυβερνσεως περμεναν με αγωνα τον κατπλου της νηοπομπς.»

 

«Δεν θα ξεχσω ποτ τα κεφλια των ναυτν» απ το ΒΗΜΑ

Περιγραφ: <b>Tορπιλισμς Ελλης </b><br>«Δεν θα ξεχσω ποτ τα κεφλια των ναυτν»
Ο κ. Αντνης Κολης (δεξι), μαθητς Δημοτικο ττε, και ο συνταξιοχος ναυτικς κ. Γιργος Μαλλιρης θυμονται τις δραματικς στιγμς του τορπιλισμο της «λλης» τον Δεκαπενταγουστο του 1940

Οι νθρωποι που συγκεντρθηκαν στο λιμνι της Τνου το 1940 για να παρακολουθσουν τον καθιερωμνο εορτασμ της γιορτς της Μεγαλχαρης δεν μποροσαν να φανταστον τι θα γνονταν μρτυρες σε αυτ που θεωρθηκε πρελοδιο του ελληνοταλικο πολμου.

«Ολα μοιαζαν να κυλον κανονικ, η μρα ταν ηλιλουστη, μικροπωλητς διαλαλοσαν την πραμτεια τους στον δρμο, εν κποια βαπρια εχαν σταθμεσει στο λιμνι προκειμνου να παρακολουθσουν τον εορτασμ. Το “λλη” που εκπροσωποσε το Πολεμικ Ναυτικ, πως γινταν κθε χρνο με κποιο πολεμικ πλοο στον εορτασμ, βρισκταν αγκυροβολημνο σε απσταση περπου 600 μτρων. Κατ τις 8.30 πταξε σε χαμηλ ψος πνω απ το λιμνι να αεροπλνο, ο κσμος το θερησε ελληνικ και το χαιρτησε βγζοντας το καπλο και κουνντας τα μαντλια του » θυμται ο συνταξιοχος εκπαιδευτικς Γιργος Αμιραλς ο οποος την εποχ εκενη ταν μαθητς Δημοτικο... πως αποδεχτηκε τελικ το αεροπλνο ταν εκε για να κνει αναγνριση πριν απ την επθεση του ιταλικο υποβρυχου «Ντελφνο» που ακολοθησε.

Ξαφνικ ακογεται νας τρομακτικς θρυβος. « Καθμουν σε μια βαρκολα αραγμνη στο λιμνι. Ακογεται το μπαμ, βλπω το κατρτι και τις σημαες με τις οποες ταν στολισμνο το πλοο να κατεβανουν σιγ σιγ. Μλις ακοστηκε ο θρυβος επικρτησε πανικς, μας λγανε “απομακρυνθετε, γινε κρηξη στα καζνια του Ελλη”, δεν εχαν περσει παρ λγα λεπτ ταν μια δετερη τορπλη χτπησε στον μλο. Απ την κρηξη υψθηκαν νερ, πτρες και θρασματα της τορπλης » μας λει ο συνταξιοχος ναυτικς Γιργος Μαλλιρης. Σμφωνα με μαρτυρες της εποχς απ τη δετερη κρηξη μια γυνακα, αρμενικς καταγωγς, χασε τη ζω της απ ανακοπ καρδις.

Η τρτη τορπλη

Περιγραφ: http://assets.in.gr/assetservice/Image.ashx?c=15514101&r=0&p=0&t=0&q=100&v=1&s=1&w=150Δευτερλεπτα αργτερα ακολουθε η τρτη τορπλη. Αυτ θα μποροσε να εναι η πλον μοιραα αφο στχο χει τα γεμτα με κσμο επιβατηγ πλοα που εναι αραγμνα στο λιμνι. «Τρπησε τον μλο καμι 50αρι μτρα νοτιτερα απ το σημεο που χτπησε η δετερη και αντ να συνεχσει προς το επιβατηγ πλοο που βρισκταν εκε καρφθηκε στον πυθμνα της θλασσας, πραγματικ θαμα » θυμται ο κ. Αμιραλς.

Την δια ρα πνω στο πλοο τα μλη του πληρματος μχονται για τη σωτηρα τους. Υπρχει δη νας βεβαιωμνος νεκρς, αρκετο τραυματες και αγνοομενοι. σοι βρσκονταν την ρα του τορπιλισμο στο κατστρωμα τινχτηκαν και ετε πεσαν στη θλασσα ετε ξαναβρθηκαν στο κατστρωμα χτυπημνοι. Υπρχαν μως και εκενοι που την ρα της επθεσης βρσκονταν στις καμπνες τους.

«Αυτ που δεν θα ξεχσω ποτ εναι τα κεφλια των ναυτν που εχαν κολλσει στα φινιστρνια την ρα που το πλοο σιγ σιγ βυθιζταν,» λει συγκινημνος ο Αντνης Κολης, μαθητς Δημοτικο ττε, ο οποος παρακολοθησε και αυτς απ κοντ το δρμα της 15ης Αυγοστου 1940.

Αφο χει καταλαγισει κπως ο πανικς απ τις τρεις τορπλες, το επιβατηγ «σπερος» που ταν ελλιμενισμνο σπεδει να βοηθσει το «λλη». Επ του σκφους, πλον, απ τα 200 περπου τομα του πληρματος βρσκονται μνο ο πλοαρχος και οκτ αξιωματικο. « Το “σπερος” προσπθησε να ρυμουλκσει το πλοο. Το δυσκλευε το γεγονς τι το “λλη” συνχιζε να εναι αγκυροβολημνο αφο δεν εχε γνει δυνατν να κοπε η αλυσδα του. Η πλρη του “λλη” ταν δη μισοβυθισμνη εν υπρχαν και μαροι καπνο. Κποια στιγμ τα σκοινι του “Εσπερου” δεν ντεξαν και κπηκαν » θυμται ο κ. Κολης.

Κοιν μυστικ

Η κυβρνηση Μεταξ που μσα στο περιβλλον του Β Παγκοσμου Πολμου προσπαθοσε να παραμενει ουδτερη δεν ανακονωσε την ταυττητα του δρστη του τορπιλισμο, η οποα παρμενε κοιν μυστικ. «Σχεδν αμσως μετ τον τορπιλισμ αρχσαμε να συζητμε μεταξ μας τι οι δρστες ταν οι Ιταλο. Μας το επιβεβαωσαν και οι νθρωποι που ρθαν να ερευνσουν το περιστατικ και εντπισαν την προλευση των τορπιλν » θυμται ο κ. Μαλλιρης.

«Για εμς τους Τηνιακος το πος του 40 ξεκιν με τον τορπιλισμ της “λλης”. ταν το πλοο βυθστηκε, μια σπρη λαδι μεινε σημδι πνω στη θλασσα. Τον καιρ της Κατοχς ταν η θλασσα ταν γαλνια η λαδι διακρινταν απ το λιμνι » καταλγει ο κ. Αμιραλς.

«γινε παλιοσδερα στην Ιταλα»

Περιγραφ: http://assets.in.gr/assetservice/Image.ashx?c=15514072&r=0&p=0&t=0&q=100&v=1&s=1&w=150Απ τη δεκαετα του 1950 το κουφρι του «λλη» δεν βρσκεται πια στον βυθ της θλασσας.«Το πραγματικ εξοργιστικ εναι τι το ελληνικ κρτος ρθε σε συμφωνα με ιταλικ εταιρεα και ανλαβε εκενη την ανλκυση του πλοου μεταφροντας τα υπολεμματα στην Ιταλα για να γνουν παλιοσδερα. Θα πρεπε να βρσκονται εδ σε κποιο μουσεο » λει ο κ. Σββας Απργης (φωτογραφα), πρην δμαρχος της Τνου. Ο κ.Απργης θυμται τις στιγμς που ακολοθησαν τον τορπιλισμ. «στερα απ προτροπ του Μητροπολτη Φιλρετου η λιτανεα με την ιερ εικνα γινε κανονικ» θυμται ο πρην δμαρχος, που επ δημαρχας του κατασκευστηκε το μνημεο του «λλη» το οποο βρσκεται σμερα στο λιμνι του νησιο.

«Φυσικ η λιτανεα εχε πνθιμο χαρακτρα. Ο κλρος δεν φοροσε τα προβλεπμενα για την περσταση εορταστικ μφια, αλλ το μαρο ρσο. Ηταν το ελχιστο που μποροσε να γνει για τους εννι ναυτικος που χθηκα ν » υπογραμμζει ο κ. Αμιραλς.

 

 

Τα ατια

Περιγραφ: http://vatopaidi.files.wordpress.com/2010/08/ellh_1-e1281814155129.jpg?w=700&h=435Τα μεσα ατια του τορπιλισμο της «λλης» δεν εναι ακμα σαφ. Ορισμνες πηγς κατατενουν στο συμπρασμα τι ο Μουσολνι εχε αποφασσει να εισβλει στην Ελλδα ακριβς ττε και θερησε πως ο τορπιλισμς του ελληνικο πολεμικο θα διευκλυνε τα σχδι του. λλοι, πως ο ττε Ιταλς πρσβης στην Αθνα, Εμανουλε Γκρτσι, εικζουν τι η κνηση αυτ υπρξε προν της οργς του Μουσολνι, ταν πληροφορθηκε την ποψη που εξφρασε ο Μεταξς στον Γερμαν πρσβη στην Αθνα, Πργκιπα Ερμπαχ, τι δηλαδ η Ελλδα δεν μποροσε να αγνοσει τη βρετανικ ναυτικ ισχ στη Μεσγειο.

Ο υφυπουργς Εξωτερικν και γαμπρς του Μουσολνι, Τσινο, αποδδει τον τορπιλισμ της «λλης» στην προπτεια του Ντε Βκι, του Ιταλο διοικητ των Δωδεκανσων και κορυφαου στελχους του φασιστικο καθεσττος. Τλος, οι επιχειρσεις που ανλαβε ο Ακρντι, Ο κυβερντης του ιταλικο υποβρυχου DELFΙΝΟ που τορπλισε την «λλη», πιθανς να εντσσονταν στο ευρτερο πλασιο της παρεμπδισης των αγγλικν συγκοινωνιν με τη Μαρη Θλασσα, απ το ιταλικ ναυτικ, τουλχιστον αν ληφθε υπψη η ασφεια και η προχειρτητα των οδηγιν που αυτς λαβε.

Θα πρπει να δεχθομε ως περισστερο σωστ την ποψη του Γκρτσι, ο οποος αποκλυψε μετ τον πλεμο τι τα πραγματικ ατια του τορπιλισμο ταν αφενς μεν η εξερεση μιας αφορμς για να αρχσει ο πλεμος μεταξ Ελλδας-Ιταλας και αφετρου δε η επιθυμα της φασιστικς κυβρνησης του Μουσολνι να προβε σε επδειξη δναμης. μως πως παραδχεται ο Γρτσι, ο τορπιλισμς της λλης δημιοργησε κλμα εθνικς εντητας στην Ελλδα και ταυτχρονα συναισθματα της οργς και αγανκτησης κατ του Μουσολνι. Αυτ τα δο δεδομνα βοθησαν να προετοιμαστε καλτερα το δαφος, στε ο ελληνικς λας αποχτσει ομθυμη θληση για αγνα κατ των εισβολων της Πνδου.

πως εστοχα παρατηρε ο Γκρτσι: «Η ιταλικ κυβρνηση μποροσε να υπερηφανεεται γιατ εχε κατορθσει να συσπειρσει σε μια αρραγ ψυχικ εντητα ναν λα βαθι διαιρεμνο απ αγεφρωτες πολιτικς διαφορς και απ βαθι και παλι πολιτικ μση, γιατ εχε εμπνεσει τη γενναα και ακλνητη απφαση να πεθνει εν ανγκη για την πατρδα του».

 

Εξωτερικ πολιτικ Μεταξ-Διαχεριση του ζητματος ταυττητας του υποβρυχου

Η κυβρνηση του Μεταξ ακολουθοσε σταθερ την πολιτικ του κατευνασμο. Δεν επιθυμοσε να οξνει το κλμα μεταξ της Ελλδας και της Ιταλας, γιατ δεν επιθυμοσε να δσει την αφορμ στη δετερη να ξεκινσει πολεμικς επιχειρσεις εις βρος της Ελλδας. Η πολιτικ της ουδετερτητας που ακολουθοσε ως ττε η ελληνικ κυβρνηση συσχετζεται με την πολιτικ κατευνασμο που ακολοθησαν οι Μεγλες Δυνμεις ναντι της ναζιστικς Γερμανας. Η προσπθεια για ουδετερτητα και σεβασμ της εδαφικς ακεραιτητας της Ελλδας, που εξφραζε ο Μεταξς, κορυφθηκε στις 10 Ιουνου 1940 ταν η Ιταλα μπκε στον πλεμο, μως το γεγονς της Τνου αποτλεσε το ναυσμα για την πολεμικ κινητοποηση της χρας. δη απ το 1938 ο Μεταξς επιζητοσε τη σναψη συμμαχας με τη Μ. Βρετανα. Εν σε ιδιχειρο σημεωμ του τνιζε τι η Ελλδα χει λβει: «…Απφασις αμνης της Ελλδος μρχις εσχτων και θυσας της παρ να υποκψη… εις τας ιταλικς αξισεις».

Περιγραφ: Το Ιταλικ υποβρχιο
Το ιταλικ υποβρχιο που βθισε το “λλη” σημαιοστολισμνο σε φωτογραφα του 1942. Λγο αργτερα βυθστηκε κι αυτ.

Με βση τα παραπνω εναι αναμενμενο το ανακοινωθν του Υπουργεου Ναυτικν της 16ης Αυγοστου που λει: «…σημαιοστλιστον εβλθη δια τορπιλλν αγνστου εθνικτητος υποβρυχου», εν ταυτχρονα ο Μεταξς με την υπ. αρ. 407 απρρητη διαταγ του, στις 16 Αυγοστου συστνει επιτροπ, η οποα καταλγει σε πρισμα την 21η Αυγοστου. Η ανακονωση αυτολ του πορσματος προς τον ελληνικ λα γνεται στις 30 Οκτωβρου 1940, ταν πλον εχε ξεσπσει ο ελληνοταλικς πλεμος και δεν υπρχε ανγκη διατρησης του απρρητου χαρακτρα του πορσματος. Την επομνη του Δεκαπενταγουστου μως και εν ο λας υποψιζεται και οι δημοσιογρφοι γνωρζουν, ο Μεταξς συγκεντρνει τους αρχισυντκτες των εφημερδων στο ξενοδοχεο Μ. Βρετνια και τους ανακοιννει τι η εθνικτητα του υποβρυχου ταν ιταλικ, αλλ για λγους πολιτικος δεν θα πρεπε αυτ να δημοσιευτε. Χαρακτηριστικ εναι το δημοσευμα της εφημερδας «Ασρματος» της 16.08.1940: «ετορπιλλσθη χθες το καταδρομικν λλη υπ αγνστου υποβρυχου».

Στις 18 Αυγοστου 1940 αξιωματοχος της ιταλικς πρεσβεας υποβλλει συλλυπητρια στην ελληνικ κυβρνηση και διαβεβαινει τι η Ιταλα δεν χει σχση με το συμβν. Αντθετα κατηγορε τη Μ. Βρετανα για προβοκτσια, προκειμνου να δημιουργηθε νταση στα Βαλκνια.

 

 

ΕΝΤΥΠΕΣ ΠΗΓΕΣ:

  • γγελος Τερζκης, Ελληνικ Εποποια 1940-1941
  • Χατζηπατρα-Φαφαλιο, Μαρτυρες 1940-1941, Αθνα, Κδρος, 1982
  • Γ. Μεζεβρη: Τσσαρες δεκαετες εις την Υπηρεσαν του Β. Ναυτικο, Αθναι 1971
  • Αικ. Φακλου, «Ιστορα Πολεμικο Ναυτικο, απ το 1831 ως σμερα», www.hellenicnavy.gr/history.Αsp
  • Φ.Τομα, «Η κρηξη που συγκλνισε την Ελλδα», εφημ. Το Βμα, 12.08.2007
  • Δ.Παπαδκης σε συλλογικ τμο, «Μνμες και μαρτυρες απ το ’40 και την κατοχ», εκδ. Επικοινωνιακς και Μορφωτικς Υπηρεσας της Εκκλησας της Ελλδος, Αθνα, 2000, σελ. 40
  • Γ.Μαλοχος, «Πς φτσαμε στον τορπιλισμ της λλης», εφημ. Καθημεριν, 14.08.2007
  • Σπ. Μελς, «Φλεγμενες Θλασσες», εκδ. Εμπρς, Αθνα, 1940
  • γγραφο αρ. 120, σ. 95 της επσημης εκδσεως του Βασιλικο Υπουργεου Εξωτερικν «Διπλωματικ γγραφα. Η ιταλικ επθεσις κατ της Ελλδος. Αθναι 1940»
  • Κ.Σβολπουλος. «Η ελληνικ εξωτερικ πολιτικ 1900-1945», εκδ. Βιβλ. της Εστας, Αθνα, 2002 σελ. 275
  • Ι. Μεταξς, «Λγοι και Σκψεις, 1936-1941», τομ. Β’, Αθνα 1969, σελ. 330.
  • Ι.Κολιπουλος, «Η εξωτερικ πολιτικ του Μεταξ», Ε Ιστορικ-«ΟΧΙ», η Ελλδα στο ΒΠΠ, Αθνα 2008, σελ. 35
  • ΥΠΕΞ, Ιστορικ Αρχεο (ΑΥΕ), ιδιχειρη σημεωση επ της κθεσης του Α. Ραγκβη (Βερολνο), 02.09.1940
  • «Ιστορα του Ελληνικο θνους», εκδ. Αγγελκη, Αθνα, 1994, σελ. 83

 

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ:

  • http://www.tovima.gr/society/article/?aid=348567
  • http://ioannismetaxas.gr/Varius/TorpilismosEllis.html
  • http://www.ime.gr/chronos/14/gr/1940_1945/war/pigi01.html
  • http://ellas2.wordpress.com
  • http://www.hellenicnavy.gr/ellh.asp
  • http://astypalaia.wordpress.com
  • http://el.wikipedia.org
  • http://vatopaidi.wordpress.com
  • http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_ell_2_06/06/2010_403530
  • http://pasatempo.wordpress.com/
  • http://www.palmografos.com/permalink/6565.html
  • http://sites.google.com/site/ccouclelis/thetorpedoingofelli
  • http://www.tovima.gr/
  • http://pyles.tv/synendefxeis-kai-afieromata/torpilismos_ellis.aspx
  • http://www.karavia.net/2010/08/torpilismos-ellis.html
  • http://www.acrobase.gr/showthread.php?t=440
  • http://www.hellenicnavy.gr/ellΙ_f450.Αsp
  • http://emmanouilidismanos.blogspot.com/2008/08/blog-post.html
  • http://www.acrobase.gr/showthread.php?t=440