1821

27 2011

Βασλης Φουρτονης: δσκαλος, αναπληρωματικς Αιρετς ΑΠΥΣΠΕ Αττικς

Στα Ελληνικ Χρονικ διαβζουμε:

«ο Καρασκκης εχε κρυφν ανταπκρισιν με τους εχθρος της πστεως και της πατρδος απ τον Ομρ πασν εζτησε μπουγιουρντ δια να γνει καπετνιος των Αγρφων. υπσχετο εις τον εχθρν να πισει την Τατραιναν (το μοναστρι της Τατρνας) με χιλους στρατιτας και ευμβολευε να βγη ο αποσττης Βαρνακιτης μαζ με χιλους εις το Ξηρμερον; υπσχετο εις τον εχθρν να τραβξη προς εαυτν στρατηγος και χιλιρχους λληνας εναντον της πατρδος.»

Και απαντ με επιστολ του ο Καρασκκης κνοντας τους πλκα και απ πνω.

«μνα η κακ τχη μου και αρρστησα οπσω. Δεν ηξερω κιλα απ τα κρα τα πολλ ταν απ τους αφορισμος που μου εκμετε, και σας παρακαλ να με συγχωρσει η Διοκησις και λοι οι χριστιανο και να μου σταλε και μια ευχ συγχωρητικ παρ του αρχιερως..»

ραγε ταν αυτ η γλσσα η αυθεντικ που μιλοσαν οι αγωνιστς του ’21 στην καθημεριντητ τους μπως λα αυτ τα κεμενα οπου χουν φτσει σε εμς εναι φτιασιδωμνα; Αυτ θα προσπαθσουμνε να διερευνσουμε με το παρν ρθρο μας.

 

 

Το γλωσσικ ζτημα

Εναι γνωστ σε λους τι παρλληλα με την ναρξη της επανστασης του ’21 και τη συγκρτηση του ελληνικο κρτους η χρα εχε να αντιμετωπσει και το γλωσσικ πρβλημα, δηλαδ ποια γλσσα θα ομιλεται και θα γρφεται, ποια θα διδσκεται στα σχολεα, με ποια θα σκφτονται οι νθρωποι, με ποια θα νομοθετον, θα συνεννοονται, θα αισθνονται και θα δημιουργον. Ως ττε η γλσσα παρδερνε στην προφορικ εκδοχ της, πως αυτ αποτυπωνταν σε διφορες διαλκτους που μιλιονταν σε επιμρους περιοχς του ελληνφωνου κσμου. Απ την κρητικ ως την ποντιακ διλεκτο, τα κερκυρακ και τα κυπριακ, τα μανιτικα και τα μακεδοντικα, τα πελαγσια και τα βουνσια, η γλσσα ταν σκρπια στους πντε ανμους, πως και ο δισπαρτος στον κσμο ελληνισμς.

Καθς γρφει ο Φνλε, ττε την Ελλδα την κατοικοσαν δυο φυλς, οι λληνες και οι Αρβαντες, που μιλοσαν, φυσικ, τα ελληνικ και τ’ αρβαντικα. Ωστσο, πραση εχαν και οι προφορικς ντοπιολαλις, αυτς που με νεση και γνσιο ασθημα ομιλονταν απ τους τοπικος πληθυσμος, δηλαδ τους Μανιτες και τους Λαλαους, τους Υδραους και τους Ψαριανος, τους Βραχωρτες και τους Σουλιτες.

Αυτ την εποχ λοι μιλοσαν, αλλ ελχιστοι γραφαν. Η γραφ και η ανγνωση ανκε αποκλειστικ στους «μορφωμνους» ιερες και στους λεγμενους γραμματικος, τους σπουδαγμνους και στους εμπρους. Ανμεσα στον πληθυσμ κποιοι εχαν μθει και μερικ κολλυβογρμματα στο αλληλοδιδακτικ σχολεο, και μποροσαν να ορνιθοσκαλζουν τις σκψεις τους, δχως καν να χουν τη δυναττητα να αντεπεξλθουν, για παρδειγμα, στις απαιτσεις του πολεμικο ταχυδρομεου.

Οι διαφορς μεταξ της προφορικς παρδοσης, πως αυτ εκφραζταν απ τα ελχιστα δεγματα που χουν διασωθε στη γραπτ μεταφορ της, και της γραφς των λογων και των γραμματικν ταν αγεφρωτες. Χαρακτηριστικ εναι το παρδειγμα του Μιαολη, ο οποος μιλοσε τ’ αρβαντικα φαρσ και μπρδευε τα ρθρα – «...ο γυνακας μου» λεγε, ταν προσπαθοσε να μιλσει ελληνικ.

Η αδυναμα της γραφς αφνισε κυριολεκτικ τους τρπους και το σκπτεσθαι των αγωνιστν. Η γραπτ τους κφραση αλλοιωνταν απ την πεπαιδευμνη γραφ των λογων και των γραμματικν.

Οπτε παρατηρεται το φαινμενο λοι αυτο οι ξεστοι αναλφβητοι, που γραψαν την Ιστορα του τπου με το αμα τους, πρεπε να παραδσουν την πολιτικ διακυβρνηση στα χρια των γραμματιζομενων.

τσι λα τα απομνημονεματα μας παραδθηκαν στην καθαρεουσα, απονευρωμνα, στυφ και οσμα. Η ζωνταν, χυμδης λακ λαλι πρασε εκτς νμου και μαζ της οι αληθινς γνμες των αγωνιστν, οι καθαρς εντυπσεις τους, τα θη τους, ο τρπος σκψης τους, τα αισθματ τους. Η ευπρεπς και καλλιεπς γλσσα των λογων μλησε για λογαριασμ πολεμιστν που αγνοοσαν παντελς την ευπρπεια και την καλλιπεια, αποτινζοντας, ωστσο, το δουλικ παρελθν πως αυτ αποτυπωνταν στη φτωχ και αγεν λακ γλσσα.

Η λλειψη γραπτν μεσων μαρτυριν απ μρους των αγρμματων αγωνιστν του 1821 μας αφνει αναπντητο το ερτημα για το τι εδους νθρωποι ταν και ποια γλσσα μιλοσαν.

Καννας απ τους πρωταγωνιστς εκενης της εποχς δεν μας φησε κποιο δικ του γραπτ τεκμριο. Ο μνος που μας κληροδτησε γραπτ τεκμριο ταν ο αγρμματος Μακρυγιννης, που μσα απ αυτ διασζεται η παθιασμνη ψυχ του χωριτη, που προσπθησαν να διαγρψουν οι αυτκλητοι σωτρες του θνους. Απ αυτ την ανεκτμητη, για τη μοναδικτητ της, μαρτυρα μαθανουμε τι οι αγρμματοι υπδουλοι πληθυσμο εχαν κι αυτο «μερδιο εις αυτν την πατρδα και κοινωνα».

Η Αναπληρτρια Καθηγτρια, Μαρα Ευθυμου αναφρει σε ρθρο της δημοσιευμνο στα Ιστορικ της Ελευθεροτυπας το 2010 τα εξς:

«Τα κεμενα και οι προκηρξεις της Επανστασης, τα Συντγματα και οι αποφσεις της συντχθηκαν απ τομα υψηλς μρφωσης, Φαναριτες και προχοντες, σε μια γλσσα αποκαθαρμνη, πλοσια και επιμελημνη. Η αλληλογραφα των οπλαρχηγν, που θα μποροσε, απ την πλευρ αυτ, να μας μεταφρει την υφ του απλο λγου των αμρφωτων η ελχιστα μορφωμνων αυτν ανθρπων, δεν βοηθ, συχν, οτε κι αυτ, καθς τη σνταξη των μηνυμτων και των επιστολν τους αναλμβαναν οι «γραμματιζομενοι» γραμματικο τους. Αν το πρβλημα αυτ για την ελληνικ γλσσα εναι μεγλο, γνεται αξεπραστο και πελριο ταν πρκειται για τη γλσσα των πολυριθμων εκενων αγωνιστν που ταν αλλγλωσσοι δγλωσσοι, και μλιστα σε γλσσες προφορικς και χι γραπτς, πως συνβαινε με τους Βλχους και τους Αρβαντες.

Σπνια απ τα κεμενα-πηγς του Αγνα μπορομε να αντλσουμε στω μνεα γι' αυτς: τσι π.χ., ο Ν. Κασομολης στα απομνημονεματ του, τα τσο πολτιμα και λεπτομερ, αναφερμενος σ' να περιστατικ που αφορ τον Υδραο- αρβανιτφωνο Κουντουριτη, καταγρφει την παροιμα που αυτς ανεφνησε εις πταιστον αλβανικν «βτε με κλε, ρδε με γκομρ» (που θα πει «πγε με λογο, γρισε με γαδορι»).

Κατ τον διο τρπο, ο Κ. Μεταξς στα απομνημονεματ του, αναφερμενος σε μια ομιλα του Μρκου Μπτσαρη προς τους συμπολεμιστς του Σουλιτες, αρκεται να σημεισει: «τους ελλησεν εις την γλσσαν των, αλβανιστ, οι δε λγοι του σαν πλρεις ενθουσιασμο και πατριωτισμο...».

Το τι οι αγωνιστς του '21 -ετε ελληνφωνοι ετε αλλφωνοι ετε δγλωσσοι- βωμολοχοσαν και βριζαν εναι περισστερο απ ββαιο. Οι βωμολοχες αυτς μνο σε λγες περιπτσεις καταγρφτηκαν κι φτασαν ως εμς· η ευπρπεια που υποβλλει ο γραπτς λγος, καθς και η επιδωξη λγιου λγου που επλεξαν οι περισστεροι απ τους αγωνιστς ταν αργτερα, μετ τον Αγνα, γραφαν τα απομνημονεματα τους, δεν επτρεψαν να γνωρζουμε πολλ για το θμα αυτ.

Γνωρζουμε τι πριν απ τις μχες οι αντπαλοι συνομιλοσαν κατ' αρχς ρεμα, για να καταλξουν -συνθως αλβανιστ- σε βρεις αισχρς ο νας για τη θρησκεα του λλου, βρεις που απ μνες τους διναν το σνθημα της μχης και περιγραφαν το μσος και το πθος. «Τορκε, γαμ την πστη σου και το συκτι σου», κραγαζαν οι λληνες της Νουσας, ταν κατ την εξγερση τους σφαζαν τους παλιος τους φλους Τορκους συντοπτες τους, πως με φρκη καταγρφει ο Κασομολης στα απομνημονεματα του.

Οι «φιλοφρονσεις», μως, δεν λεπουν και μεταξ συναγωνιστν και ομοφλων: «σκατβλαχο» αποκαλε ο προχοντας της Πελοποννσου Κανλλος Δεληγιννης τον Κολοκοτρνη, «αλιτριο» και «εξωλστατο» τον ιερωμνο Παπαφλσσα ο επσης ιερωμνος Π. Π. Γερμανς, «κερατοκαλγερο» ο Μακρυγιννης ναν καλγερο, φλο των Κολοκοτρωναων.

Ο Μακρυγιννης εναι στ' αλθεια πολτιμη πηγ απτο, αμσου και πηγαου λγου της εποχς, Ο πληθωρικς αυτς νθρωπος γρφει ειλικριν και παρορμητικ τα απομνημονεματ του με τα λγα γρμματα που μλις μαθε. Δεν γνωρζει απ ψευτοσυστολς και επιτηδεσεις, γι' αυτ κανες μπορε να βρει σ' αυτν λαγαρς φρσεις, πως αυτς που χρησιμοποιε για να περιγρψει την ανυποχρητη αντσταση που συνντησαν οι λληνες εκ μρους των αμυνμενων Τορκων, ταν επιχερησαν να ανακαταλβουν το κστρο του Ακροκορνθου, να κστρο που λγο πριν, απ πανικ και φβο, παρδωσε στους επιτιθμενους Τορκους ο λληνας υπερασπιστς του Αχιλλας, παρ' τι εχε επαρκ κλυψη απ ντρες, τρφιμα και πολεμοφδια, «...Οι Τορκοι μας βαλαν εις το καννι οπο δεν εδαμε ποθε να κμωμε. Δεν ταν ο Αχιλλας, ο φροραρχος της Διοκησης, οπο τ' αφνει εφοδιασμνο και φεγει· εναι Τορκος, πολεμγει δια την πστη του. Ο Τορκος τρωγε ποντκια και μας γμησε το κρατο με τα καννια και τις μπμπες. Ο Αχιλλας, αρνι και κριρια μσα, τ' αφνει λα και πει ναβρη τος συντρφους του οπο τον διορσαν...».

Εκενος, μως, απ τος αρχηγος του '21 που χαρακτηριζταν περισστερο απ' λους για την ανεξλεγκτη γλσσα του ταν ο Γεργιος Καρασκκης. Ορεσβιος και αδρς, νθρωπος που ζησε μχρι τλους της ζως του τη φτην ειρωνεα σων θελαν να θυμονται πως ταν «ο μολος» «γιος της καλογρις», βρκε διξοδο, για να ξεπερσει την οργ του και να επιβληθε σ' να δσκολο γι' αυτν κοινωνικ περιβλλον, στον παραληρηματικ Βωμολοχικ λγο. Η Βωμολοχα του ταν τσο συνεχς και ντονη που οι συναγωνιστς του χρειστηκε να αποδεχθον το ελττωμα του αυτ ως «χοι», προκειμνου να μπορσουν να συνυπρχουν και να συμπολεμον μαζ του.

Ο Καρασκκης ταν, ββαια, κτι πολ περισστερο απ αυτ τη ζωδη βωμολοχα. Αυτς ο παλις κλφτης, με τους βναυσους τρπους και την ασαφ κατ τα πρτα τσσερα χρνια του Αγνα εθνικ συνειδητοποηση και στση, θα εξελιχθε μαζ με την Επανσταση και θα την υπερασπσει με την δια του τη ζω, σε μια ευγεν τελικ πορεα που ανδειξε τη μαχητικτητα, την ευφυα, το πεσμα, την αντοχ, τη στρατηγικτητα και την παλικαρι του.»

Πιο κτω ομαδοποισαμε  μερικ παραδεγματα αυθεντικς ομιλας εκενης της εποχς, που περιχονται καθημερινς φρσεις αλλ κι βωμολοχες αγωνιστν αλλ και απλν ατμων, για να τις μοιραστομε μαζ σας.

 

ΠΑΡΑΤΣΟΥΚΛΙΑ

Θ Κολοκοτρνης:

«σκατβλαχο» τον αποκαλε ο προχοντας της Πελοποννσου Κανλλος Δεληγιννης, «Γρος του Μωρι» εναι το πιο σνηθες.

 

Παπαφλσσας:

«Αλιτριο» και «εξωλστατο» τον ονομζει ιερωμνος Π. Π. Γερμανς.

 

Γεργιος Καρασκκης:

Το σνηθες παρατσοκλι ταν «ο μολος» «γιος της καλογρις»

 

Καλγερο, φλο των Κολοκοτρωναων:

«κερατοκαλγερο» τον αποκαλε ο Μακρυγιννης

 

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΕΣ ΑΝΤΕΓΚΛΗΣΕΙΣ

Στο Μεσολγγι νας Τορκος απ το Μορι που ξερε καλ Ελληνικ ρχισε τις βλαστμιες επε για την Παναγα , τον Σταυρ, την κολυμπθρα. νας Κραβαρτης πολεμιστς απ του Μακρ την ντπια του λει:

- Ωρ Τορκε σωσες βλαστημντας ακμα;

- σωσα!

- κουσε λοιπν Να χσω τον Μωχαμτη σας, να χσω τον Αλ, να χσω τη Σερφ, να σας χσω το χατζηλκι σας, να σας χσω τον τφο του Μωχαμτη σας, να χσω τον Σουλτνο σας και λα τα ρετζιλια του, να χσω τα τζαμι σας και τους τεκδες σας, να χσω το κορνι σας, να χσω τον βεζρη σας Κουταγι και λους τους πασδες σας τους μπουλουκμπασιδες  σας και το ασκρι σας, να χσω και τα δικ σου μοτρα, το κεφλι σου, τα φρδια σου, το στμα σου, τα χρια σου, τα νχια σου, να χσω τα ρματ σου, τα πιστλια σου, το τουφκι σου, το γιαταγνι σου να χσω το τσιμποκι σου, να χσω την σακολα του καπνο σου, τις φοντες της σακολας (λα τα επε με μια πνο, μλις κουσε και το τελευταο και εν ταν τοιμος να συνεχσει πετχτηκε ο Τορκος)

- Ουχ ο κερατς, τποτις δεν φησε χε στο Νισφι βρε δεν ξαναβλαστημ.

βαλαν τα γλια τα δο ασκρια και οι Τορκοι βρζανε τον δικ τους που δωσε αφορμ για ττοιες βρισις.

 

ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΝΤΕΓΚΛΗΣΕΙΣ

Ι.  Το 1823 ο Καρασκκης λει στον απεσταλμνο του αρχηγο του στρατεματος των Τρικλων Σιλιχτρ Μπδα: «λα, σκαττουρκε... λα Εβραε, απεσταλμνε απ τους γφτους λα ν' ακοσεις τα κερατ σας, -γαμ την πστιν σας και τον Μωχαμτη σας. Τι θαρεσετε κερατδες... Δεν εντρπεσθε να ζητετε "απ ημς" συνθκην με "ναν" κοντζι σκατο-Σουλτν Μαχμοτην -να τον χσω και αυτν και τον Βεζρην σας και τον Εβραον Σιλιχτρ Μπδα την πουτνα!».

 

ΙΙ Σε Τορκο συνομιλητ του λει «Ιδο οι λληνες! Αυτο σας χζουν και τρα και πντα».

 

ΑΝΤΕΓΚΛΗΣΕΙΣ ΜΕΤΑΞΥ ΕΛΛΗΝΩΝ

Ι.  Καρασκκης στην πρταση συμφιλωσης που του στλνει στα 1824 με επιστολ ο οπλαρχηγς της Ρομελης Ν. Στορνρης του γρφει: «Γενναιτατε αδελφ καπ. Νικλα, ...εδα σα με γρφεις. χει και τουμπλκια (τουρκικ ργανα του ιππικο) ο ποτζος μου, χει και τρουμπτες (ελληνικ ργανα). ποια θλω απ τα δυο θα μεταχειρισθ...». Η ανταπντηση ρθε στο διο κλμα: «Επειδ χεις και τουμπλκια και τρουμπτες βστα, λοιπν, διτι ο ποτζος μας και με τουμπλκια και με τρουμπτες θλει σε κυνηγσει...».

 

IΙ.  Κποτε στα χρνια του εμφυλου πρασαν τον  Καρασκκη απ δκη θλωντας να τον τιμωρσουν για τη βομολοχας του και ταν εκενος αρματωμνος παρουσιστηκε μπροστ τους για να δικαστε τους επε: «Γιατ μωρ με φρατε εδ; Ποιο παρνομο κανα;» Εκενοι κτρινοι απ ντροπ σαν εδαν την περφανεια του, δειλ του επαν: «Για τη γλσσα σου θα σε δικσουμε Καρασκκη». Ττε εκενος απντησε: «Φτου σας μωρ, γιατ αν με δικσετε για τη γλσσα μου, εφτ ζως να εχα, δεν θα τη γλτωνα. Το χω χο μωρ. Δεν εμαι μως κακς λληνας εγ».

Ττε νας δικαστς του επε: «Καρασκκη σου επαμε να το κψεις αυτ το χο».

Και ο Καρασκκης απντησε: «Κυρ - Πνο εσαι περπου 70 χρονν. Σου χω πει πολλς φορς να κψεις το χο που χεις να γκαστρνεις τις τσοπρες. Εσ μως δεν τκοψες». Και συνχισε: «Εσες μωρ δεν βλπετε τις προστυχις που κνετε με τους αγδες και τους μπηδες;» κανε μεταβολ και φυγε. Η δκη γελοιοποιθηκε αλλ απφαση καταδικαστικ βγκε.

 

IIΙ.  Διγηση του Μακρυγιννη :

Πρα κ' εγ καμπσους του Νοταρ ανθρπους και του Σισνη.

Ο Κουντουργιτης πγε εις τη Νδρα κι' φησε εις το ποδρι του τον Αναγνστη Οικονμο Νυδραο.

Του επα να μου δση αυτος τους μιστος να πλερσω τους ανθρπους και να λβω κι' ,τι δωσα.

Λγει του Παπαφλσια, μου δνει τους παρδες, ,τι μο' 'κανε μως να του χαρσω τις πιστιλες μου, τι τις λιμπστη.

Του παργγειλα κ' εγ «να του γαμσω το κρατο, χι θα του δσω τ' ρματ μου, οπο τα 'χω απ δεκοχτ χρονν παιδ». Τον μοτζωσα και δεν του ξαναμλησα. Πγε κι' ο Κωσταντς Λευκδιος και του ζτησε τους μιστος, και του πρε τις πιστιλες του. Κ' εχε ξλινες 'σ το ζουνρι του τον ρτησα και μου το επε. «Ορστε κι' Αρβαντικη αρετ. Ως τρα εχαμε Βλχικη, Κεφαλλωντικη, Φαναργιτικη ορστε κι' Αρβαντικη. Να δικαιοσνη, να κυβερνται των νων Ελλνων»!

 

IV.  Στα χρνια του Καποδστρια γινε το πιο κτω περιστατικ :

Στη Σαλαμνα βρισκντουσαν, ο Πανουργις και ο Δυοβουνιτης περπατοσαν στην αγορ διασκεδζοντας. Λει ο Πανουργις στον Δυοβουνιτη:

«Αι συμπθερε! λοι οι στρατιωτικο ευρσκονται εις δουλει. Εμες τι θα κμωμε;»

«Εμες Να μπερμπερσουμε τα αρχεδια μας».

«Το κμνεις ;»

«Πληρνεις ;»

«Ναι»

«Πηγανουμε να βρομε μπαρμπρη».

κουσαν οι λλοι και γλασαν, φτασαν στο εργαστριο του μπαρμπρη συμφνησαν για την τιμ (να ρουμπιγν). Ο Δυοβουνιτης χωρς ντροπ λνει τα βρακι του και κθεται στο κθισμα με τεντωμνα τα σκλη. Ο μπαρμπρης αρχζει να τον μπαρμπερζει. Βλποντας ο κσμος τρεξαν και φναζαν και λλους να δουν, τσι μαζετηκε πλθος κσμου που γελοσε, ο δε Δυοβουνιτης, ο συμπθερς Πανουργις και ο μπαρμπρης ταν αδιφοροι λει δε κποιος:

«Να οι αρχηγο που μας διοικοσαν και θλαμε και λευτερι…»

«ιδε συ σπα , και μη σε μλλει τι γνεται» λει γελντας ο Δυοβουνιτης

Αφο δε τελεωσε η εργασα ο Δυοβουνιτης δεσε τα βρακι του και αναχρησε αδιφορα, ταν δε τον ρωτοσαν γιατ το κανε, λεγε:

«Γιατ και ο Κυβερντης μπαρμπερζει τα μουστκια του».

 

ΜΟΝΟΛΟΓΟΙ

Ι.  Η Ελνη Σταθ στο Μεσολγγι πγε στο πηγδι, γμισε με νερ την νεροβαρλα και ττε μια μπλα κανονιο πεσε εκε και της την σπασε χωρς η δια να πθει τποτα και ττε μονολγησε:

«Μπα! κακ καιρ να ‘χεις για μπλα και εκενος που σ’ ριχνε και δεν χω λλην βαρλα και τι θα γνω!».

 

IΙ.  ο Ν. Κασομολης στα απομνημονεματ του, αναφερμενος σ' να περιστατικ που αφορ τον -ως Υδραο- αρβανιτφωνο Κουντουριτη, καταγρφει την παροιμα που αυτς ανεφνησε εις πταιστον αλβανικν «βτε με κλε, ρδε με γκομρ» (που θα πει «πγε με λογο, γρισε με γαδορι».

IIΙ.  Στο νεκροκρβατο ο Καρασκκης επε:

«Ξρω τον ατιο κι αν ζσω του παρνω το χκι (εκδκηση), ειδ και πεθνω ας μου κλσουνε τον ποτζο κι αυτς! Τι κρδισε;»

 

IV. ταν γιορτ του Αγιαννιο δεκατεσσρων χρονν ο Μακρυγιννης πγε στο πανηγρι στην Δεσφνα. Εκε νας πατριτης του δωσε να βαστ το τουφκι του, αυτς θλησε να ρξει και αυτ «ετζακστη». Ττε τον πιασε στο ξλο μπρος σ λο τον κσμο. Δεν ντεξε την ντροπ και πγε στον γιο τον οποο βαλε κριτ. (Μπανω την νχτα μσα στην εκκλησι του και κλει την πρτα κι αρχιν τα κλματα με μεγλες φωνς και μετνοιες «τα’ εναι αυτ οπογινε σ εμνα, γομρι εμαι να με δρνουν» Και τον περικαλ να μου δσει ρματα καλ κι ασημνια)

 

V. σκασε μια μπμπα στο καρβι του Μιαολη, αργτερα ανβηκε στην καπιτνα του ο Σαχτορης τον βρκε με κατεβασμνη τη φεσρα ως τα φρδια. Ο Μιαολης κοταζε στραβ τα τορκικα δκροτα και επε «Τους κερατδες ! Μου χσανε την φασουλδα μου».

 

VI. Ο Γλλος συνταγματρχης πυροβολικο Βουτι, που ταν και ερασιτχνης ζωγρφος, παρακλεσε τον Κανρη να ποζρει για να του κνει το σκτσο, ταν το τελεωσε του το ‘δωσε να το δει, και ο Κανρης γελντας επε σε κποιο που εχε γρει να το δει και αυτς «Για κοτα κει, μηρ Γιργο! Κποτες που πγα στην Μαρσλια στοχστηκα να φτιξω τη ζωγραφι μου, μα μου γυρψανε πολλ γρσια. Τρα μου την κνουν τζμπα»!

 

ΔΙΑΤΑΓΕΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗ

Ι.  Ο Καρασκκης εχε να πολοβρακο που το φραγε σε ποιον δελιαζε το «το βρακ της Κατερνας». ταν λοιπν βλεπε ττοια συμπτματα φναζε « το βρακ της Κατερνας φρτε μου» και λοι κρωναν.

 

IΙ.  Ο Μιαολης στεκταν σιμ στα ξρτια και ατραχος αγνντευε την θλασσα να λυσσομαν. Δπλα του στεκταν ο λοστρμος. Το τσορμο πιο πρα γονατιστ παρακλαγε την Παναγι να τους γλυτσει. Το κακ μεγλωνε πρανε σκοιν και δσανε την εικνα και την ρξανε στη θλασσα να την μερσει η χρη της. Σαν εδε τα καμματ τους ο Μιαολης γυρζει και λει στο λοστρμο : «Αν μουνα εγ Παναγι θα τους πνιγα λους αυτος τους μασκαρδες , που χουνε χρια και ρμενα και καρτερνε να τους γλυτσει το εικνισμα! Σρε πες τους να το βλουν στον τπο του και να ‘ναι τοιμοι να μανουβρρουνε καθς θα τους παραγγελω, εγ παρνω επνω μου να τους γλυτσω».

 

ΠΡΟΣΩΠΙΚΕΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΕΣ ΑΝΤΕΓΚΛΗΣΕΙΣ

Ι.  Λγο πριν μια επθεση των Τορκων στο Μεσολγγι γνηκε ο ποιο κτω διλογος :

- χει ωρ ο κοτζαμπσης κρη;

- χει

- χει και ο παπς κρη;

- Και ποια εναι η ομορφτερη;

- Κ οι δο μορφες εναι.

- Αμ ττες να τους πεις να πλυθον.

- Γιατ ωρ Τορκε;

- Γιατ αριο ισαλ θα μπω και δεν θλω να τις βρω πλυτες.

Και φυσικ μετ απ αυτ ρχισε το τουφεκδι .

 

IΙ.  Διλογος στο Μεσολγγι:

- Αχ ντουφκι να τχα εγ καημνε.

- Τι το θες ωρ;

- Γιατ εμνα μου πρπει να τχω. Ξρεις Αγ;

- Τι;

- Να μου το φυλξεις και σου χαρζω τη ζω μα σε πισω.

- Τι λες μωρ καημνε ; εσαι παλαβς;

- Κλανε λγο τσι να δω τι σημδια χεις;

- Το κεφλι θα σου πρω.

- Καλ αγ εγ χω τα χρια μου και δε σ αφνω.

- Πρτα θα σου πρω το τουφκι κ στερα το κεφλι.

- Αμ χω και μπιστλες αγ.

- Και αυτς θα στις πρω.

- Αμ χω το γιαταγνι αγ.

- Με το φτυρι και το χμα θα σε κυνηγ ως τους Κορφος και ττε στα παρνω λα.

- Φλαξ μου το τουφκι, εδα νειρο πως θα σου το πρω.

- Να μου φας το σκατ κερατ!

Και ρχισε το τουφεκδι.

 

IIΙ.  Στο Μεσολγγι νας Τουρκοκρητικς πλησαζε με την βρκα και φναζε «Μωρ θλω την νφη του Παπ», θλοντας να εκνευρσει του Μεσολογγτες.

 

ΙV. Ο Καρασκκης ταν ταν ρρωστος προκειμνου να διαπιστσει τις ιατρικς ικαντητες ενς Ευρωπαου ιατρο, μσα στο κρεβτι του βαλε να απ τα παλικαρι του , αυτ λοιπν δωσε το χρι του για να πρει τον σφυγμ ο ιατρς, ο οποος μετ απ πολ περσκεψη βγαλε την διγνωση: Οι δυνμεις σου στρατηγ πσανε πολ.

Ττε τναξε τα σκεπσματα και ο γιατρς μεινε ξερς βλποντας το χρι του παλικαριο: Ο ποτζος μου πεσε ωρ κι χι οι δυνμεις μου.

 

ΣΥΜΦΩΝΙΕΣ

Ι. Ο Κιουταχς στειλε τον Καρατατη για να μιλσουν για ειρνη με τον Καρασκκη.

λα δω Σκαττουρκε, λα δω Εβραε, σταλμνε απ τους Γφτους, λα να ακοσεις τα κρατα σας! Τι θαρψατε κι εναι ο πλεμος και τον εκνατε; Και τρα δε ντρπεστε να ζηττε ειρνη με κοτζμ σκατοσουλτνο Μαχμοτη που χετε; Να χσω κι αυτν και τον βεζρη σας και τον Σαλιχτρ Μποδ την πουτνα!

- Θα σηκωθ φωνζει στον Καρατατη να φγω κρας απ σνα, βρωμιρη, να πρω το δκιο μου ! ρθες εδ σια στο ορδ μου, τχατες για φλος, πιστε νθρωπε μοιε με τους αφεντδες σου!

- Ε, ωρ Καρασκκη φτνει! Μ βρισες κι εμνα και την Τουρκι. φησε τα λγια να δομε τι θα κμουμε.

- Να, του αποκρνεται δεχνοντας τους καπεταναους, μ’ αυτος τους πουτζαρδες κνε συμφωνες. Εγ εμαι ρρωστος και δεν μπορ να ακοω τις φαφλαταρις σου.

 

ΙΙ. Επιστολ Καρασκκη προς τους οπλαρχηγος

Εις λους εσς που ρχνετε την παταργι εις την ρχη. Τι σας χρειζεται παταργι, κερατδες θλετε να γυρσω οπσω να κψω εσς και τα παιδι σας; Να γκρεμισττε απ αυτο να μη σας πρει ο διολος. χι λλο.

Να και η απντηση:

Κερατ λοι να σου γαμσουμε το κρατο. Τι παντυχανεις , με καυσματα πολεμς να φοβερζεις; Αυτ που εβρκες δε μας γλυτνεις

Στορνρης Ργκος

 

ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΖΩΗ

Μια Τουρκοπολα απ την Τρπολη μετ την κατληψη της πλης μεινε μνη την πρε λοιπν ο Καρασκκης την βφτισε Μαρα και την εχε στο στρατπεδο του ψυχοκρη. Η Μαρα ντθηκε αγρι με φουστανλα και την φναζαν Ζαφερη, τσι για να μη σκανταλζει. ταν το ασθημα του χωρς ρωτα, η ορτιντζα του, που του στθηκε μχρι τον θνατ του.

ταν λοιπν επισκφτηκε την γυνακα του στον Κλαμο, το νησκι που εχε ασφαλσει την φαμελι του, εχε μαζ του και το Ζαφερη. Η καπετνισσα την εδε και κατλαβε τι ταν γυνακα, το εδε αυτ ο Καρασκκης και της λει «γνοια σου μωρ , μη μου χολιζεις χω και για σνα...» Μετ απ επτ μνες γεννθηκε ο γιος του ο Σταρος.

 

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ

Περιγραφ: http://www.hellinon.net/GlossaAgoniston21.files/image009.jpgΙ. να δισημο ξσπασμα του Καρασκκη για τον Μαυροκορδτο και τους λλους πολιτικος, που το καταγρφει ο Κασομολης χωρς να το ωραιοποισει να το συμμορφσει γλωσσικ: «Ποια Κυβρνησις, καπιτν Ντη; Το τζιογλνι του Ρεζ εφντη, ο τεσσερομτης; Εγ και λλοι δεν τον γνωρζομεν! σναξεν δκα ανητους, και τον υπγραψαν δια τας ιδιοτελεας των; Ιδο ποιο τον υπγραψαν. Πρτον εσ, οπο λα τα πρματα θλεις να ρχονται με το ζουρν. Ο Σκαλτσς, που δεν εναι λλο παρ καμπνα μπαγκ-μπαγκ. Ο Μακρς ο μακρολαμης, ο κρεμασμνος, οπο μνον το κεφλι ηξερει να ταρζει, ο Μτζιος Κοντογιννης, η πουτνα, που αν τον γυνακα δεν εχρταινεν με 80.000 φορς  την ραν, ο ξυνγαλο-Γιργος Τζιγκας οπο στραβνει τα χελια με το τζιμποκι και δεν ηξερει τι του γνεται, και ο αδελφς μου ο Στορνρης, ο ψετης. Δεν τον υπγραψεν ο ποτζος μου, και να ιδ την εκστρατεαν σας!»

 

ΙΙ. να επσης γνωστ απσπασμα του Μακρυγιννη: Διορζεται ο Κουντουργιτης, διορζει και τον Σκορτη το Νυδραον αρχιστρτηγν του, κι’ σο ξερε ο νας ξερε κι’ ο λλος απ πλεμον. Ττε μπκαν σε δυσαρσκεια λοι οι σημαντικο αρχηγο οπο ’ταν εκε, οπο εδανε το Σκορτη αρχιστρτηγον απνου– εις τον Καρατσιον, εις τον Καρασκκη, εις τον Χατζηχρστο, εις τον Τζαβλα και εις τους λλους. Ο Κουντουριτης, κουτς, αφο εδε οπο ’ναι αυτς αμαθς απ αυτ, αντς να βλη αρχηγν να σση την πατρδα κι’ αυτς να δοξαστ, κατ δυστυχαν απ το «μως» δεν ξρει λλο, και βαλε τον Σκορτη να διοικση και να οδηγση και τους αρχηγος της ξηρς ο θαλασσινς, απλς αξιωματικς – οτε και της θλασσας τον πλεμον δεν τον γνριζε καλ. λεγε των στεργιανν, «ρτσα, πτζα!» Εκενοι λεγαν «Τι λγει αυτς, γαμ το καυλ τ’;» Τλος πντων ο πατριωτισμς λων αυτεινν και της συντροφις τους, η ψχωση της φατρας και η διαρεση κι’ ο ενφλιος πλεμος και η διχνοια των μεγαλοκφαλων Κωλτη και Μαυροκορδτου, δια να μην δοξαστ ο νας και χση ο λλος, και το «μως» του Σκορτη και το «καυλ» των Ρουμελιτων – ο Μπραμης μπκε στη Πελοπννησο και την καμε γη Μαδιμ χι απ την παληκαρι των Αρπηδων, αλλ απ αυτ οπο λγω. Δεκξι χιλιδες ασκρια, το νθος των Ελλνων, Ρουμελιτες, Πελοποννσιοι – στερα βγλαν και τους αρχηγος τους απ τη Νδρα – Σπαρτιτες κι’ απ’ λλα μρη, λοι αυτενοι κθονταν εις τις Χρες και εις τ’ λλα χωρι και τργαν αρνι και κττες, κι’ ο Αρπης ταν τους ερισκε τους ξεποδριαζε κυνηγντας. Αυτ κνει η διαρεση και η διχνοια.

 

 

ΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΚΑΡΑΙΣΚΑΚΗ

Κλενουμε το ρθρο μας με δισπαρτα λγια που χουν βγει απ το στμα του παλικαριο της Ρομελης και φοβερο βωμολχου Γ. Καρασκκη, τα οποα χουν διασωθε, εδ και κει, και χουν φτσει μχρι εμς.

  •  ταν στα 1823. στερα απ τη μχη στο Κεφαλβρυσο φρνουν νεκρ τον ρωα Μρκο Μπτσαρη στο Μοναστρι. Ο Καρασκκης, που ταν ρρωστος στο Μοναστρι, σηκθηκε απ το κρεβτι του και ασπστηκε το νεκρ με τοτα τα λγια: «μποτε, Μρκο ρωα μου, να πω κι εγ απ ττοιο θνατο».

Και στερα συμπλρωσε μπρος στο νεκρ ρωα: «Ο Μρκος τανε τρανς. Εχε μυαλ σο κανες λλος. Καρδι λιονταριο και γνμη δκηα σαν του Χριστο. Οτε το δχτυλ του δε φτνουμε εμες»

  • Στη διρκεια μιας εκστρατεας που κανε ο Καρασκκης στη Ρομελη το 1826 πινει χιονοθελλα και οι στρατιτες του ρχονται σε δσκολη θση απ τρφιμα. Τα παλικρια αρχζουν να διαμαρτρονται στον αρχηγ τους και εκενος, που συχν κανε αστεα, για να τους ξεγελσει τους φωνζει: "Σφξτε ορ εσες το ζωνρι σας και βαρετε την κοιλι σας".

Γλασαν οι λληνες πολεμιστς στο αστεο του Καρασκκη και ξεχνντας τη πενα τους ρχισαν λοι να φωνζουν: «Βαρομε τη κοιλι Καρασκκη, βαρομε τη κοιλι Καρασκκη»

  • Στο μοναστρι του Προυσο πεσμνος στο κρεβτι απ' τη φυματωση κατ το 1823 ο Καρασκκης παροτρνθηκε απ κποιο καλγερο να τξει στην Προυσιτισσα να δρο για να γνει καλ.

«Τι να δσω ορ!... Δεν χω τποτε λλο απ' το μπλρ μου και το τζω», επε χαμογελντας πικραμνα. Αφο βελτιθηκε κπως η υγεα του και του πεσε ο πυρετς δεσε το μουλρι απ' την πρτα της εκκλησας χρισμα στην Παναγα κι πως πντα επε τ' αστεο του: «Που να ‘ξερα εγ Παναγι μ' πως θελες του μπλρ μ' για να με γιν'ς τσο καιρ».

  • ποιος γνεται αφντης χωρς να γνει δολος, εναι μπσταρδος αφντης κι αλμονο στο δολο.

 

Ο ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΑΣΚΑΚΗ

Αυτ το μοναδικ νθρωπο τον περιγρφει χαρακτηριστικ ο Μακρυγιννης με τα εξς λγια:

«ταν ζοσε ο Καρασκκης λοι αυτενοι οτε δια ψυχογυιν δεν τον κναν καμπολι. Σκοτνοντας ο Καρασκκης, σκοργιασαν τα ντουφκια τους, στμωσαν τα σπαθι τους. Ττε εδαμεν πσα δρμια ζυζει ο καθες.»

 

 

 

ΠΗΓΕΣ

ντυπες πηγς

  • Διον. Α. Κκκινος, Η Ελληνικ Επανστασης, τ. 1-6 (εικονογραφημνη), ΜΕΛΙΣΣΑ, Αθναι 1974
  • Σαρντος Ι. Καργκος, Αλβανο, Αρβαντες, λληνες, Μελτες, 2η κδ. - Αθνα : Εκδσεις Ι. Σιδρης, 2000
  • Θεδωρος Κολοκοτρνης Διγησις συμβντων της ελληνικς φυλς απ τα 1770 – ως τα 1856,.Αθνα, Εκδοτικς Οργανισμς Ππυρος, 1997
  • Κυρικος Σιμπουλος, Η γλσσα και το εικοσινα (1971, Εκδσεις ΣΤΑΧΥ)
  • Μαρα Ευθυμου, “ηρωικς αθυροστομες” των πολεμιστν του 1821, περιοδικ Ιστορικ της Ελευθεροτυπας 2010

 

Ηλεκτρονικς πηγς

  • http://kymvala.blogspot.com/2009/08/xiii-1821-1821.html
  • http://www.pare-dose.net/?p=2827#ixzz1ba8ibxAY
  • http://www.phorum.gr/viewtopic.php?f=51&t=11647
  • http://www.hellinon.net/GlossaAgoniston21.htm
  • http://anemo-milos.blogspot.com/2011/03/1821_25.html
  • http://www.i-diadromi.com
  • http://www.epohi.gr/portal/arxeio/3403
  • http://iansta.blogspot.com/2006/05/blog-post_114639904721914268.html